Zamówienia publiczne
Zamawiający podejmuje decyzję po ocenie stanowiska przedsiębiorcy
Oferta zawierająca rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia powinna zostać odrzucona
W kontekście ostatnich szeroko komentowanych wydarzeń związanych z fiaskiem realizacji dużych projektów infrastrukturalnych z powodu przyjęcia przez wykonawców nierealnych wycen prac w stosunku do ich rzeczywistych kosztów warto przybliżyć instytucję rażąco niskiej ceny uregulowaną w ustawie z 29 stycznia 2004 Prawo zamówień publicznych (dalej pzp).
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 4 pzp obowiązkiem zamawiającego jest odrzucić ofertę wykonawcy, jeżeli zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.
Nieostra definicja
Wyrażenie „rażąco niska cena” jest dość nieostre i stwarza ryzyko wystąpienia arbitralności przy ocenie ofert wykonawców. Z tego względu odrzucenie oferty z powodu rażąco niskiej ceny możliwe jest jedynie po przeprowadzeniu przez zamawiającego postępowania wyjaśniającego uregulowanego w art. 90 pzp.
W myśl tego przepisu, w przypadku podejrzenia wystąpienia w ofercie rażąco niskiej ceny, zamawiający zwraca się w formie pisemnej do wykonawcy o udzielenie w określonym terminie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny.
Jakie oszczędności
Zamawiający, oceniając wyjaśnienia wykonawcy, bierze pod uwagę obiektywne czynniki, w szczególności oszczędność metody wykonania zamówienia, wybrane rozwiązania techniczne, wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy, oryginalność projektu wykonawcy oraz wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów (art. 90 ust. 2 pzp).
Zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia (art. 90 ust. 3 pzp).
Analiza treści zacytowanych przepisów, ich wykładnia systemowa oraz utrwalone orzecznictwo prowadzą do określonych wniosków.
Ciężar dowodu
I tak w przypadku wszczęcia postępowania wyjaśniającego to na wykonawcy spoczywa ciężar dowodu, że zaproponowana przez niego cena w ofercie nie jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia.
W szczególności ów wykonawca powinien przedstawić nie tylko wyjaśnienia odnoszące się do sposobu dokonanych wyliczeń, ale również rzeczowe dowody (np. listy intencyjne lub umowy z potencjalnymi podwykonawcami, wyceny dokonane przez specjalistów, otrzymane oferty na dostawę towarów lub usług) wykazujące realność przyjętych założeń (wyrok KIO z 16 lutego 2011, KIO 246/11).
Doświadczenie życiowe
Zamawiający samodzielnie, na podstawie własnego doświadczenia życiowego i rozeznania w warunkach rynkowych, dokonuje oceny, czy w ofercie wystąpiła rażąco niska cena czy nie, przy czym ustawodawca nie nakłada na niego obowiązku zasięgnięcia opinii specjalistów, którzy mogliby dokładnie ocenić, czy wyjaśnienia i dowody złożone przez wykonawcę potwierdzają rzetelność przyjętych przez wykonawcę założeń (wyrok KIO z 21 września 2009, KIO/UZP 1126/09).
Działanie innego wykonawcy
Po stwierdzeniu przez zamawiającego w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (nawet bez udziału specjalistów), że zaproponowana przez danego wykonawcę cena nie jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia, kwestionowanie zaproponowanej ceny możliwe jest jedynie w drodze złożenia przez innego wykonawcę odwołania od czynności wyboru przez zamawiającego najkorzystniejszej oferty, przy czym w postępowaniu odwoławczym to na odwołującym spoczywa ciężar udowodnienia, że wybrana oferta zawiera rażąco niską cenę, z czym łączy się potrzeba podważenia złożonych uprzednio przez zwycięskiego wykonawcę wyjaśnień i dowodów (wyrok KIO z 15 grudnia 2010, KIO/UZP 2619/10, KIO/UZP 2624/10).















