Umowne ustalenia nie wpływają na obowiązki podatkowe

Wspólnicy spółki partnerskiej mogą umówić się, że ich udział w zyskach nie będzie równy udziałowi w wydatkach, ale nie ma to przełożenia na podatkowe rozliczenie kosztów

Tak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2011 (sygn. II FSK 1034/10).

Czego dotyczył spór

Podatnik wystąpił o interpretację zasad opodatkowania przychodów z udziału w spółce partnerskiej. Wyjaśnił, że jest wspólnikiem takiej spółki. W jej umowie ustalono, że udział wspólnika w przychodzie spółki odpowiada stosunkowi przychodu uzyskanego przez spółkę od klientów za jego usługi.

Udział w kosztach, wydatkach niestanowiących kosztów uzyskania przychodów i stratach odpowiada stosunkowi sumy udziału w kosztach wspólnych, tj. dzielonych równo pomiędzy wszystkich wspólników, i kosztach indywidualnych, czyli ponoszonych wyłącznie przez danego wspólnika, do wszystkich kosztów spółki. W takiej sytuacji udział wspólnika w przychodzie spółki może różnić się od udziału w jej kosztach.

Wnioskodawca zauważył, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o PIT przychód z tytułu udziału w spółce partnerskiej określa się u każdego wspólnika proporcjonalnie do jego udziału w zysku.

Taką samą zasadę stosuje się do rozliczenia kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz strat. Jego zdaniem oznacza to, że koszty i wydatki mają być ustalane proporcjonalnie do obowiązku ponoszenia kosztów, wydatków i strat określonego w umowie spółki. Udział ten może więc być inny niż udział w przychodach.

Fiskus nie potwierdził tego stanowiska.

Koszt zależy od udziału w zyskach

Co prawda zgodził się, że kodeks spółek handlowych (k.s.h.) dopuszcza możliwość zastrzeżenia w umowie spółki, że udział wspólnika w zysku będzie określony odmiennie od jego udziału w stratach. Jednak zasada ta nie ma wpływu na kwestie opodatkowania. Ustalenia umowne wspólników nie mogą mieć wpływu na obowiązki podatnika wynikające z bezwzględnie obowiązujących przepisów podatkowych.

Wspólnik zaskarżył interpretację, ale przegrał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zgodził się z fiskusem, że zasada wyrażona w art. 8 ust. 1 ustawy o PIT jednoznacznie nakazuje ustalać przychód wspólnika spółki niemającej osobowości prawnej proporcjonalnie do prawa udziału w zyskach. W ocenie WSA nie ma uzasadnienia dla ustalania wysokości przychodu z udziału w spółce przypadającego na wspólnika, odmiennie od wysokości kosztów uzyskania przychodów tej spółki przypadających na wspólnika.

Takiego samego zdania był NSA. – Zgodnie z art. 51 k.s.h. każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wkładu – podkreślił sędzia NSA Jerzy Rypina.

Podatnik musi być konsekwentny

Przepis ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że wspólnicy spółek partnerskich – podobnie jak innych spółek osobowych – mają swobodę odmiennego ukształtowania w umowie spółki tak sposobu podziału zysku, jak i określenia wysokości kosztów związanych z działalnością spółki, przypisanych poszczególnym wspólnikom. Jednak również w ocenie NSA nie przekłada się to na grunt prawa podatkowego.

Jeżeli bowiem ustawa podatkowa przewiduje określone konsekwencje prawnopodatkowe, odnoszące się do zasad określania przychodów i kosztów uzyskania przychodów wspólników spółki jawnej czy partnerskiej, podatnik nie może domagać się ich uchylenia bądź modyfikacji tylko dlatego, że inaczej stanowi zawarta przez niego umowa spółki.

Zdaniem NSA zależność jest odwrotna: to umowa spółki powinna uwzględniać bezwzględnie obowiązujące normy prawa podatkowego, również w odniesieniu do zasad przypisywania wspólnikom przychodów i kosztów, a także co do okresów rozliczeniowych, w których do przypisania tych wartości powinno dochodzić.

Z tych powodów, choć wspólnicy spółki partnerskiej mogą określić prawo do udziału w zysku w spółce  w dowolnej, dopuszczalnej według przepisów k.s.h. proporcji, to jednak konsekwentnie w takiej samej proporcji powinny być też rozliczane koszty podatkowe.