Angażowanie rodziny do prowadzenia biznesu nie zawsze się opłaca

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Wspólne są nie tylko interesy, ale i odpowiedzialność
• Pensja małżonka nie jest kosztem
• Nawet konkubent zapłaci długi fiskusowi
• Pomoc rodziny w firmowym biznesie jest mało opłacalna
• Współpraca z rodziną pod lupą ZUS
• Rodzinna działalność, wspólna odpowiedzialność
• Pensja żony nie jest kosztem
• Preferencyjne zasady opłacania składek nie dotyczą członków rodziny

Zatrudnienie we własnej firmie żony lub dziecka nie da żadnych korzyści finansowych. Wypłaconego im wynagrodzenia przepisy nie pozwalają bowiem zaliczyć do kosztów podatkowych działalności gospodarczej

Nic nie zyska się też na bezumownej współpracy, oprócz tego, że można narazić członków rodziny na odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe.

Zasady te dotyczą tylko najbliższej rodziny. Dalsza zatem, np. kuzyn czy wuj, może nam pomagać w biznesie bez obawy, że narazi się na odpowiedzialność za nasze zobowiązania lub że nie będziemy mogli wypłaconego jej wynagrodzenia zaliczyć do kosztów podatkowych.

Wszystko za sprawą obowiązujących przepisów. Mowa o art. 111 ordynacji podatkowej (dotyczy on odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe członków rodziny; będzie o nim mowa w dalszej części) oraz o art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) określającym wydatki, których nie wolno zaliczać do kosztów prowadzonej działalności.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem za koszty nie uważa się wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej – także małżonków i małoletnich dzieci wspólników.

Forma zatrudnienia bez znaczenia

Co istotne, wspomniany zakaz znajdzie zastosowanie nie tylko wtedy, gdy przedsiębiorca zdecyduje się zatrudnić kogoś z rodziny na umowę o pracę. Skutek taki pojawi się także przy zatrudnieniu na umowę-zlecenie czy o dzieło. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2001 (I SA/ Gd 2349/98).

Wynika z niego, że „praca małżonka podatnika świadczona w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej niezależnie od tego, w jakiej formie jest wykonywana (czy to bezumownie, czy też na podstawie umowy o pracę, czy też umowy-zlecenia lub umowy o dzieło), na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu”. Podobnie wynika z wcześniejszego wyroku NSA z 5 listopada 1999 (I SA/Gd 997/97).

Zgadzają się z tym również organy podatkowe. Przykładem może być interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 22 czerwca 2010 (IPPB1/415-324/10-2/ES).

Wynika z niej, że „przez pojęcie wartości pracy należy rozumieć wartość wszelkiego rodzaju pracy, niezależnie od tego, czy praca jest świadczona na podstawie prawnej czy też bez podstawy prawnej. Nie ma również znaczenia prawna forma wykonywania pracy, czy następuje to na podstawie umowy o pracę, umowy-zlecenia, umowy o dzieło”.

Zdaniem izby przez wartość pracy należy zatem rozumieć zarówno wszelkiego rodzaju świadczenia wypłacane przez przedsiębiorcę w zamian za wykonywaną pracę, jak i wartość korzyści odnoszonych przez przedsiębiorcę w związku z pracą wykonywaną przez małżonka lub małoletnie dzieci przedsiębiorcy.

Podobnie wynika z interpretacji Izby Skarbowej w Katowicach z 27 lipca 2010 (IBPBI/1/415-524/10/ESZ).

Jej zdaniem użyte w ustawie o PIT pojęcie „wartość własnej pracy” wskazuje, że chodzi o wartość wszelkiego rodzaju pracy świadczonej przez ściśle określone osoby na rzecz zatrudniających je przedsiębiorców.

Zatem wartość pracy świadczonej czy to przez żonę czy męża na rzecz drugiego małżonka prowadzącego własny biznes (lub przez małoletnie dzieci) będzie wyznaczać wysokość przyznanego im wynagrodzenia (brutto).

Przy angażowaniu do pracy we własnej firmie dzieci przedsiębiorca powinien pamiętać o tym, że nie zaliczy do kosztów podatkowych jedynie wartości pracy małoletnich dzieci. Bez problemów można natomiast zatrudnić we własnej firmie pełnoletnie dzieci. Wypłacona im pensja może być zaliczona do kosztów podatkowych.

W spółkach

Omówione zakazy odnoszą się również do działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej lub spółki handlowej (czyli jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej).