Kto powinien wykazać w księgach podatek odroczony

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Jaka jest podatkowa i bilansowa wartość należności
• Jak obliczyć podatek odroczony
• Kto nie powinien uczestniczyć w spisie
• Jaką funkcję pełni biegły

Na koniec roku trzeba porównać bilansową wartość aktywów i pasywów z ich wartością podatkową. Dzięki temu wiadomo, czy CIT nie był zawyżony lub zaniżony w stosunku do wyniku zaprezentowanego w sprawozdaniu

Zgodnie z ustawą o rachunkowości aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego wykazują wszystkie jednostki prowadzące księgi rachunkowe. W praktyce nie na wszystkich ciąży ten obowiązek.

W ustawie wprowadzono bowiem wyłączenie, zgodnie z którym przepisów dotyczących odroczonego podatku dochodowego nie muszą stosować jednostki, których roczne sprawozdania finansowe nie podlegają obowiązkowemu badaniu przez biegłych rewidentów (art. 37 ust. 10).

Poza tym w sprawozdaniach finansowych spółek osobowych oraz osób fizycznych podatek dochodowy nie jest wykazywany (wynik finansowy netto równa się wynikowi finansowemu brutto). Wynika to z faktu, że podatnikami podatku dochodowego są wspólnicy (zwykle osoby fizyczne), a nie spółka.

Z kolei osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą obliczają podatek od całości swoich dochodów (a więc także z innych źródeł przychodu), dlatego nie jest on zwykle miarodajny w stosunku do wyników finansowych prowadzonego przez taką osobę przedsiębiorstwa. Obliczenie podatku dochodowego przez spółkę nie jest więc możliwe.

Ze wskazanych powodów zagadnienia podatku odroczonego nie będą zatem obejmować spółek osobowych i działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną (aczkolwiek nie ma przeszkód, aby aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego ustalił i wykazał przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który wybrał opodatkowanie 19 proc. stawką liniową).

W praktyce więc obowiązek ustalania aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego dotyczy tylko spółek z o. o., akcyjnych, spółdzielni i innych jednostek, które są podatnikami CIT.

W jakim celu

Respektowanie nadrzędnych zasad rachunkowości (memoriału, współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów oraz ostrożnej wyceny aktywów i pasywów) w połączeniu z regulacjami podatkowymi (odrębne zasady dotyczące momentu powstania przychodu, zwolnienia od podatku oraz warunki uznawania wydatków za koszt uzyskania przychodów) powoduje, że powstają różnice pomiędzy wynikiem finansowym wykazanym w sprawozdaniu finansowym jednostki a jej dochodem do opodatkowania ustalonym w zgodzie z ustawą o CIT.

W sprawozdaniach finansowych spółek osobowych oraz osób fizycznych podatek dochodowy nie jest wykazywany

Część z tych różnic ma charakter stały (np. zwolnienia, wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów), część przejściowy (m.in. różnice w amortyzacji, odmienny moment ujęcia przychodów i kosztów). Te drugie różnice neutralizuje podatek odroczony, który umożliwia odliczenie od wyniku finansowego brutto podatku dochodowego w potencjalnej wysokości, która byłaby ustalona, gdyby takich różnic nie było.

Odroczony podatek służy zatem do bieżącego ustalania zmniejszeń i zwiększeń dochodu do opodatkowania, które będą uwzględniane dopiero w przyszłości. W wyniku jego ujęcia podatek dochodowy za dany okres sprawozdawczy wykazany w rachunku zysków i strat obejmuje część bieżącą i część odroczoną.

Przykład

Odsetki wykazywane są w księgach rachunkowych memoriałowo, natomiast przepisy podatkowe uznają je za przychód dopiero w momencie uzyskania (kasowo). Taki przychód w rachunku zysków i strat wykazywany jest w momencie jego ujęcia, natomiast ze względu na fakt, że nie jest rozpoznawany podatkowo, podlega wyłączeniu z zeznania rocznego CIT-8 (zostanie wykazany w zeznaniu za okres, w którym jednostka faktycznie go uzyska).

W konsekwencji podatek dochodowy wykazany w pierwszym rachunku zysków i strat nie obejmuje podatku od odsetek, natomiast rachunek zysków i strat za kolejny okres będzie obejmował podatek od przychodu, którego w tym okresie w ogóle nie ujęto.

Koryguje to właśnie podatek odroczony (rezerwa), który powiększy wykazany w pierwszym rachunku zysków i strat podatek dochodowy oraz zmniejszy go w tym samym stopniu (poprzez rozwiązanie rezerwy) w okresie kolejnym, pozwalając na zachowanie współmierności dochodu i podatku.