Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.

REKLAMA
|
  • Warszawa
  • Białystok
  • Bydgoszcz
  • Gdańsk
  • Kalisz
  • Katowice
  • Kielce
  • Kraków
  • Lublin
  • Łódź
  • Olsztyn
  • Opole
  • Poznań
  • Rzeszów
  • Szczecin
  • Toruń
  • Wrocław
  • Zielona Góra
Tutaj jesteś: rp.pl » Wiadomości » Kultura » Historia » Żydzi polscy

Żydzi polscy

Nobilitacje neofitów za Stanisława Augusta

Tomasz Lenczewski 26-05-2008, ostatnia aktualizacja 26-05-2008 13:11
źródło: Zbiory Tomasza Lenczewskiego

Nobilitacje neofitów w Polsce datują się od czasów panowania Jana Olbrachta, który wyniósł w 1499 r. do stanu szlacheckiego ochrzczonego na Litwie Stanisława Oszejkę.

W konstytucjach sejmowych Rzeczypospolitej XVI – XVII w. zasadniczo nie ma większych wzmianek o uszlachconych konwertytach pośród rzeszy obdarowanych klejnotem szlachectwa, co czyni ustalenie liczby nobilitowanych neofitów zgoła niemożliwym.

W III Statucie litewskim z 1588 r. w rozdziale „O główszczyznach i nawiązkach ludzi nieślacheckiego stanu” zapisano: „jeśliby Żyd który albo Żydówka do wiary chrześcijańskiej przystąpili, tedy każda osoba i potomstwo ich za szlachcica poczytywani być mają”. Jednak samo ochrzczenie nie powodowało automatycznego przejścia do stanu szlacheckiego, lecz było uwarunkowane zgoła innymi czynnikami (język, kultura, majątek, koligacje czy protekcja). Zawężona interpretacja tegoż przepisu i praktyka spowodowały, że wielu ochrzczonych Żydów zaczęło uważać się za szlachtę i nabywać dobra ziemskie.

Napływ neofitów do stanu szlacheckiego na Litwie spowodował zagrożenie dla starej szlachty, co zbiegło się u schyłku epoki saskiej z polityką obozu reform zmierzającą do ograniczenia roli politycznej niższych warstw szlacheckich. W konsekwencji doprowadziło do uchwalenia na sejmie konwokacyjnym w 1764 r. konstytucji „Neofici”. Pozbawiała ona przywilejów szlacheckich nowochrzczeńców i zmuszała ich do przymusowej wyprzedaży dóbr. Z uwagi na silne wpływy zainteresowanych i ich dotychczasowe koligacje kolejny koronacyjny sejm 1764 r. spowodował uchwalenie konstytucji „Nobilitacja niektórych neofitów”. Przywilej uszlachcenia objął w niej 48 neofitów z Litwy o 33 nazwiskach (Bergin, Bielski, Dessau, Dobrowolski, Dobrzyński, Górski, Jakubowski, Jankowski, Jarmund, Jeliński, Kazimierski, Kwieciński, Lipiński, Lutyński, Łużyński-Abramowicz, Majowski, Mańkowski, Michałowski, Niedzielski, Niewiarowski, Nowakowski, Orłowski, Osiecimski, Pawłowicz, Pawłowski, Poziomkowski, Poznański, Przewłocki, Szpaczkiewicz, Szymański, Świątecki, Trojanowski i Zbitniewski).

Jednocześnie sejm pozwolił królowi w ciągu roku według własnego uznania powiększyć tę grupę o kolejne dziesięć osób. Król Stanisław August, liczbę tę przekroczył, dokonując w latach 1764 – 1788 nobilitacji 28 osób o 17 nazwiskach (oprócz kilku już wspomnianych pochodzili oni z rodów: Dziokowski, Konderski, Koźliński, Krasnowojski, Lipski, Porębski, Schabicki, Stuliński, Tehlowski, Urbanowski, Wolański, Wolski i Zawoyski). W aktach nobilitacji monarcha podkreślił ich gorliwość w wierze katolickiej oraz cnoty i obyczaje obdarowanych klejnotem szlachectwa. Dla neofickiej szlachty zaprojektowano nowe herby będące zarówno odmianą staropolskich, jak i własnymi o znamiennych nazwach (m. in. Łaska, Nagroda, Wdzięczność).

∑ W 1768 r. sejm nadzwyczajny ogłosił, że wszyscy neofici, którzy do wydania prawa z 1764 r. skorzystali z przepisów Statutu litewskiego, otrzymują szlachectwo

W 1768 r. sejm nadzwyczajny ogłosił, że wszyscy neofici, którzy do wydania prawa z 1764 r. skorzystali z przepisów Statutu litewskiego, otrzymują szlachectwo. Natomiast osoby, które dokonały konwersji wiary po wydaniu tego prawa, zostaną pozbawione szlachectwa. Szacunkowo prawo to dotyczyło kilkudziesięciu rodzin neofitów litewskich, które udowadniały na jego podstawie szlachectwo na Litwie wkrótce po I rozbiorze Rzeczypospolitej. Konstytucje sejmowe nie obejmowały bynajmniej frankistów, lecz regulowały sytuację dotychczasowej szlachty neofickiej na Litwie.

Baal Szem Tow twierdził, że głównym zajęciem Żyda powinna być ekstatyczna modlitwa połączona z tańcem pomagającym wejść w trans, ponieważ jego zdaniem Boga należy chwalić nie poprzez umartwianie się i ascezę, ale poprzez mądre i radosne korzystanie z życia i darów, jakie ono niesie

Większość członków sekty Franka, ochrzczonych głównie we Lwowie i Warszawie, osiadła w miastach Korony. Wprawdzie w metrykach chrztu przypisano im szlachectwo, a część z nich stroiła się w kontusze i szable, jednak formalnie nie przeszli do stanu szlacheckiego. Dopiero na schyłek panowania Stanisława Augusta przypadają pierwsze nobilitacje znamienitszych rodów frankistowskich, jak Krysińscy.

Rzeczpospolita
Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętą digitalizacją, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Business Communication. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Business Communication lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
Rekomenduj artykuł, oddano głosów: 

Sonda: Konflikt ukraiński a Polska?

Czy konsekwencje sytuacji na Ukrainie mogą spowolnić tempo wzrostu gospodarczego Polski?

    E-booki "Rzeczpospolitej"

    Co się od 2013 roku zmieni w przepisach emerytalnych

    Co się od 2013 roku zmieni w przepisach emerytalnych

    Poradnik prawny dla przyszłych emerytów
    Rozwody, separacje, alimenty

    Rozwody, separacje, alimenty

    Rozwód czy separacja to zawsze porażka, często finansowa. Z reguły jednak okazuje się mniejszym złem, niż formalne pozostawanie w związku, którego nie da się utrzymać
    Testamenty, spadki, darowizny

    Testamenty, spadki, darowizny

    Poradnik o regułach dziedziczenia oraz praktyczne wskazówki dotyczące sporządzania testamentu
    Brak kategorii do wyświetlenia.
    Tu nas znajdziesz: DO GÓRY
    Zamknij

    Przeczytaj też: >>

    Być synem powstańca...

    Wybitny socjolog i teatrolog Aleksander Hertz (1895 – 1983) tak opisał rodzinne tradycje powstańcze i drogę do polskości w wydanych na emigracji „Wyznaniach starego człowieka” (1979): „Mój ojciec [Leon – A. N.] jako 16-letni chłopiec brał udział w powstaniu styczniowym. >>
    common