Nowe zasady prowadzenia i przekształcania działalności leczniczej

autor: Jakub Ostałowski

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Jak założyć i medyczny biznes

Sztandarową zmianą wprowadzoną w nowej ustawie jest likwidacja instytucji zakładów opieki zdrowotnej jako dominującej formy prowadzenia aktywności w sektorze zdrowotnym

Podstawową zmianą wprowadzoną w nowej ustawie o działalności leczniczej jest usystematyzowanie form, w jakich działają jednostki funkcjonujące w sektorze ochrony zdrowia. Ustawodawca wprowadził w tym celu nowe definicje.

Dotychczasowe „udzielanie świadczeń zdrowotnych” zastąpione zostało „wykonywaniem działalności leczniczej”. Pod pojęciem tym rozumieć należy obecnie działalność polegającą na udzielaniu świadczeń zdrowotnych i na promocji zdrowia, realizacji zadań dydaktycznych i badawczych, w tym wdrażaniu nowych technologii medycznych i metod leczenia.

Ustawodawca wskazał także podmioty wykonujące działalność leczniczą, dzieląc je na dwie podstawowe grupy.

Podmioty lecznicze

- Pierwsza grupa  podmiotów wykonujących działalność leczniczą to tzw. podmioty lecznicze. Są to przedsiębiorcy we wszelkich formach przewidywanych do wykonywania działalności gospodarczej, a także samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jednostki budżetowe, instytuty badawcze, które prowadzą badania naukowe i rozwojowe w dziedzinie medycyny, oraz fundacje, stowarzyszenia, Kościoły i związki wyznaniowe, w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą.

- Formą wykonywania działalności leczniczej jest także praktyka zawodowa pielęgniarek lub lekarzy. Na mocy nowych przepisów podmioty wykonujące działalność leczniczą rejestrować się będą w jednym rejestrze prowadzonym przez wojewodów.

- Systematyzując zasady, na jakich opiera się działalność podmiotów leczniczych, ustawodawca podzielił ja na przedsiębiorców i jednostki, które statusu tego nie mają. Do tej drugiej grupy zaliczają się samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ) i jednostki budżetowe.

Prymat spółek kapitałowych

Modyfikację przeszły także formy, w jakich funkcjonować mogą podmioty lecznicze tworzone przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. Dopuszczalnymi formami są obecnie wyłącznie spółki kapitałowe oraz jednostki budżetowe.

Ograniczenie to ma bardzo duże znaczenie. Na jego podstawie nie ma już bowiem możliwości tworzenia nowych SPZOZ. By uniknąć rewolucyjnych zmian, ustawodawca dopuścił wprawdzie dalsze funkcjonowanie tego rodzaju jednostek, jednak całokształt uregulowań ustawy wskazuje na to, że forma ta powinna stopniowo zanikać.

Nie jest tajemnicą, że zasady, na których opiera się działanie SPZOZ, zawierają wiele niefortunnych regulacji. Forma SPZOZ postrzegana jest często jako relikt minionej epoki i swoista hybryda przypominająca przedsiębiorstwo państwowe. Zakaz tworzenia nowych SPZOZ z pewnością uznać można za rozwiązanie pożądane.

Jest to bowiem odejście od formy, która przez swoje liczne ułomności wpływała negatywnie na zadłużanie sektora i nieefektywne zarządzanie jednostkami ochrony zdrowia.

Należy jednak zauważyć, że w odróżnieniu od ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nowa ustawa nie wskazuje precyzyjnie statusu SPZOZ, w tym w szczególności nie odnosi się do kwestii posiadania przez nie osobowości prawnej, co od początku rodzi kontrowersje.

Sztandarową zmianą, wprowadzoną w ustawie o działalności leczniczej, jest likwidacja instytucji zakładów opieki zdrowotnej (ZOZ) jako dominującej formy prowadzenia działalności w sektorze zdrowotnym. Rozwiązanie takie z pewnością zasługuje na pozytywną ocenę. Status prawny ZOZ od dawna budził bowiem zastrzeżenia prawników.

Ułomna definicja ustawowa, łącząca substrat majątkowy z osobowym, wymykała się podstawowym zasadom prawa cywilnego, a brak osobowości prawnej uniemożliwiał samodzielne funkcjonowanie w obrocie gospodarczym.

Niespójności regulacyjne doprowadziły przykładowo do sytuacji, w której to ZOZ miał udzielać świadczeń zdrowotnych, nie mając jednak możliwości zawarcia umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.