Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Adam L. Kalus: roszczenia dochodzone w nieskończoność

Z powodu legislacyjnego niechlujstwa egzekutor może ten sam nieœcišgalny dług windykować ?przez wiele pokoleń ?– pisze prawnik Adam L. Kalus.
Niechlujna legislacja art. 123 k.c. spowodowała, że w polskim prawie roszczenie majštkowe może się nigdy nie przedawnić. Przedawnienie roszczeń majštkowych przewiduje tytuł VI księgi I k.c. w art. 117–125. Jednak z wnikliwej analizy tych przepisów wynika, że dotyczš one zarówno przedawnienia roszczeń, jak i przedawnienia dochodzenia roszczeń. A to sš dwie różne sprawy. Przepisy o przedawnieniu dochodzenia roszczeń okreœlajš bowiem moment wymagalnoœci roszczeń, zawieszenie i przerwę biegu przedawnienia oraz terminy dochodzenia roszczeń. Jednak z przepisów tych wynika również (art. 123 k.c.), że bieg przedawnienia przerywa się przez każdš czynnoœć przed sšdem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń.

Błšd ustawodawcy

Przewidziana w tym przepisie przerwa przedawnienia odnosi się więc zarówno do dochodzenia roszczeń niepotwierdzonych jeszcze wyrokiem sšdowym (znajdujšcych się w trakcie dochodzenia sšdowego), jak i do roszczeń potwierdzonych wyrokiem sšdowym i podlegajšcych egzekucji. W tym miejscu legislator się pomylił, gdyż do przerwy biegu przedawnienia wierzytelnoœci stwierdzonej prawomocnym wyrokiem ustawodawca powinien przewidzieć odrębny paragraf i okreœlić odrębny dopuszczalny termin na egzekucję, po upływie którego wyrok wyegzekwowany czy niewyegzekwowany podlega definitywnemu przedawnieniu. Obecnie, wobec braku wyodrębnienia w art. 123 k.c. roszczeń dopiero dochodzonych i roszczeń nadajšcych się do egzekucji, wierzyciel, który przed upływem dziesięciu lat od uprawomocnienia się wyroku wystšpi do komornika sšdowego z wnioskiem o egzekucję, także powoduje przerwę biegu przedawnienia wyroku. Jeżeli tak uczyni, to chociaż egzekucja okaże się bezskuteczna, to jednak spowoduje przerwę biegu przedawnienia na kolejne dziesięć lat, i tak w nieskończonoœć. Jeżeli natomiast się okaże, że wierzyciel lub dłużnik już nie żyjš, to w ich miejsce wstępujš spadkobiercy i egzekucję co dziesięć lat można powtarzać. I nie ma tu żadnego mechanizmu prawnego, który mógłby zobowišzanie to unicestwić, wygasić – będzie trwało w nieskończonoœć – jeżeli nie zostanie zaspokojone lub jeœli wierzyciel się go nie zrzeknie.

Niepewnoœć na lata

Jak z powyższego wynika – a więc wbrew tytułowi VI k.c. – roszczenie majštkowe się nie przedawnia, jeżeli tylko zostanie potwierdzone wykonalnym tytułem sšdowym. Taki stan rzeczy pozostaje w sprzecznoœci nie tylko z powołanym tytułem VI k.c., lecz także z doktrynš i orzecznictwem, zgodnie z którym ratio legis przedawnienia jest powszechnie stosowana. Sšd Najwyższy w wyroku z 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90 (OSNCP 1992, nr 7–8, poz. 137), opisał jš lapidarnie i trafnie w ten sposób, że przepisy o przedawnieniu „majš charakter stabilizujšcy stosunki prawne i gwarantujš ich pewnoœć", dopuszczenie bowiem możliwoœci realizowania roszczeń „bez jakiegokolwiek ograniczenia w czasie prowadziłoby do sytuacji, w której strony pozostawałyby przez dziesištki lat w niepewnoœci co do swej sytuacji prawnej". A w Polsce sytuacja taka – skutkiem opisanego wyżej niechlujstwa legislacyjnego – właœnie ma miejsce. Istniejšcy stan rzeczy jest korzystny dla egzekutorów, którzy jeden i ten sam nieœcišgalny dług mogš windykować od kilku pokoleń. Po co więc fikcja i wprowadzanie ludzi w błšd, że roszczenia majštkowe ulegajš na podstawie kodeksu cywilnego przedawnieniu? Tym bardziej że na gruncie prawa karnego upływu terminu przedawnienia œcigania za występek lub zbrodnię żadnym prawnym sposobem ograniczyć nie można. Trudno zatem pojšć, dlaczego w stosunku do przestępców ratio legis przedawnienia działa, a dłużnik z długami cywilnymi na takš ochronę skutecznie liczyć nie może. A wystarczyłoby przecież potwierdzonemu wyrokiem sšdowym zobowišzaniu przyznać termin œcišgalnoœci np. dwukrotnie dłuższy niż termin na dochodzenie roszczenia. To w sposób racjonalny zabezpieczałoby wierzyciela przed przedawnieniem roszczenia; np. szeœcioletni termin przedawnienia roszczenia przy trzyletnim terminie na jego dochodzenie bšdŸ dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia przy pięcioletnim terminie na dochodzenie tego roszczenia. Reasumujšc, opisany stan to niewštpliwie luka prawna, która powinna zostać jak najszybciej usunięta z obowišzujšcego porzšdku prawnego. Zwłaszcza w sytuacji, gdy liczba niewypłacalnych dłużników stale się zwiększa i przekroczyła już 2,3 mln osób. Autor jest syndykiem, prawnikiem ?z Kalus Consulting
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL