Jak opodatkować zwróconą gotówkę, gdy umowa była podpisana 31 grudnia

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Rozliczenie podatkowe po wystąpieniu ze spółki
• Jaki PIT od zbycia udziału w spółce osobowej
• Jaki podatek przy wyjściu ze spółki

Według jakich zasad wspólnik, który wystąpił ze spółki osobowej w grudniu 2010 r., powinien zapłacić podatek dochodowy, zależy od ustalenia, kiedy powstał u niego przychód

A to nie jest już takie oczywiste.

- Podpisałem 31 grudnia 2010 r. akt notarialny o wystąpieniu ze spółki jawnej. Wychodząc ze spółki, otrzymałem gotówkę. Według jakich zasad powinienem rozliczyć się z niej z podatku dochodowego od osób fizycznych: tych, które obowiązywały do końca 2010 r., czy nowych, obowiązujących od 1 stycznia 2011 r.? – pyta czytelnik.

Nowe zasady opodatkowania dochodów wspólników występujących ze spółki niebędącej osobą prawną wprowadziła ustawa z 25 listopada 2010 r. (DzU z 2010 r. nr 226, poz. 1478 ze zm.).

Z jej art. 13 wynika, że nowe przepisy mają zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionych strat) od 1 stycznia 2011 r. (z dwoma wyjątkami, które nie dotyczą sprawy, o którą pyta czytelnik).

Uzyskanie dochodu jest ściśle związane z powstaniem przychodu.

Z działalności czy z praw majątkowych

Od 1 stycznia 2011 r. środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki są wprost zaliczane do przychodów z działalności gospodarczej (nowy pkt 16 w art. 14 ust. 2 ustawy o PIT).

Przed 2011 r. nie wynikało to jednoznacznie z ustawy. Z reguły sądy uznawały, że jest to przychód z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT).

W wyroku z 17 grudnia 2010 r. (I SA/Po 801/10) WSA w Poznaniu argumentował, że skoro ustawodawca wskazał jako źródło przychodów wspólników spółki działalność gospodarczą, to nie można twierdzić, że są to przychody z praw majątkowych (wyrok dotyczył spółki cywilnej, ale wnioski z niego wypływające można odnieść do pozostałych spółek niemających osobowości prawnej).

Do podobnych wniosków doszedł WSA w Warszawie w wyrokach z 27 sierpnia 2010 r. (III SA/Wa 1469/10) i z 9 grudnia 2009 r. (III SA/Wa 1437/09). W obu nie zgodził się z twierdzeniem ministra finansów, że zwrot udziału kapitałowego w spółce jawnej jest przychodem z praw majątkowych.

Również NSA w wyroku z 15 lipca 2010 r. (II FSK 2/10) uznał, że dochody uzyskiwane z tytułu udziału w spółce nieposiadającej osobowości prawnej są przychodami z pozarolniczej działalności gospodarczej wspólnika.

„Istotne znaczenie ma – czytamy w wyroku – art. 5b ust. 2 ustawy o PIT, który stanowi, że jeżeli pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzi spółka nieposiadająca osobowości prawnej, to przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie art. 8 ust. 1, uznaje się za przychody ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, czyli za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej”.

Zdarzały się jednak wyroki, z których wynikało, że przychód ten należy uznać za przychód z praw majątkowych (art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 18 ustawy o PIT). Do takich wniosków doszedł m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 7 grudnia 2010 r. (I SA/Gd 786/10).

Podłożem tych wątpliwości był inny spór: czy w ogóle mamy tu do czynienia z przychodem.

Rozliczenie udziału kapitałowego

Zgodnie z art. 65 § 1 kodeksu spółek handlowych wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej powoduje obowiązek rozliczenia udziału kapitałowego wspólnika. Rozliczenie poprzedza ustalenie wartości udziału kapitałowego występującego wspólnika, przez sporządzenie osobnego bilansu uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki, czyli wartość jej majątku w obrocie prawnym i gospodarczym (wartość, jaką można uzyskać za spółkę).

Bilans, na podstawie którego dokonywane są rozliczenia ze wspólnikiem występującym ze spółki, jest sporządzany według innych zasad niż bilanse roczne. W bilansie tym wartość poszczególnych składników majątku spółki należy ustalić nie według wartości bilansowej, lecz według wartości dla przedsiębiorstwa spółki (por. J. Szwaja w: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, „Kodeks spółek handlowych. Komentarz”, tom I; wydawnictwo C.H. Beck).

Zatem wartość udziału kapitałowego należnego występującemu ze spółki wspólnikowi jest ustalana na podstawie bilansu sporządzonego według cen rynkowych.

W doktrynie podkreśla się, że w takim wypadku z dużym prawdopodobieństwem wystąpi różnica wartości między dniem pierwotnego nabycia przez spółkę (na skutek wniesienia wkładu, wytworzenia, nabycia w trakcie działalności spółki) a dniem wypłaty wspólnikowi udziału na skutek wystąpienia ze spółki.

Różnica ta wynika, co do zasady, z różnicy cen rynkowych między tymi momentami.

Ustalony w ten sposób udział kapitałowy powinien być wypłacony występującemu wspólnikowi w pieniądzu, a rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze (art. 65 § 3 k.s.h.).

Udział wypłacany wspólnikowi powinien uwzględniać wniesione do spółki wkłady, a także procentową część nadwyżki majątkowej ponad wniesione przez wspólników wkłady.