Czy pożyczka od rodziny jest opodatkowana

autor: Michał Walczak

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

W związku z budową domu zamierzam pożyczyć od rodziców 100 tys. zł. Czy muszę zapłacić jakiś podatek?

Odpowiada Marek Kolibski, wspólnik w kancelarii KNDP Kolibski Nikończyk Dec & Partnerzy:

Skutki podatkowe takiej umowy należy osobno omówić na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej PCC) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT).

Ustawa o PCC przewiduje zwolnienie od tego podatku, jeśli pożyczka jest udzielana między członkami najbliższej rodziny. Chodzi o tzw. zerową grupę podatkową, która została ustanowiona w ustawie o podatku od spadków i darowizn od 1 stycznia 2007 r. Do grupy tej należą wstępni (np. rodzice, dziadkowie i pradziadkowie), zstępni (np. dzieci, wnuki i prawnuki), małżonek, rodzeństwo oraz pasierb, ojczym i macocha.

Podobnie jak w podatku od spadków i darowizn także pożyczka w najbliższej rodzinie jest zwolniona od PCC, bez żadnych limitów kwotowych.

Muszą być natomiast spełnione dwa formalne warunki. Pierwszym jest złożenie deklaracji w terminie 14 dni od daty dokonania czynności. Termin 14 dni jest bardzo krótki – a nie wolno go przeoczyć, ponieważ złożenie deklaracji 15. dnia oznacza, że zwolnienie przepadło.

Zgodnie z drugim pożyczka nie może być udzielona w gotówce. Odpowiednia kwota musi zostać przelana na rachunek bankowy, rachunek prowadzony przez SKOK lub przekazem pocztowym.

Zgodnie z kodeksem cywilnym umowa pożyczki nie musi być odpłatna. Zależy to od tego, czy strony przewidziały oprocentowanie. Jeśli jest ustanowione, to osoba je otrzymująca będzie musiała zapłacić podatek dochodowy. Dotyczy to nawet umów zawieranych w najbliższej rodzinie. Stawka podatku wynosi 19 proc. Należy go zapłacić do końca kwietnia następnego roku oraz wykazać w zeznaniu PIT-36.

Tu nie ma zatem preferencji podatkowych. Wystąpią one jednak, gdy pożyczka będzie nieodpłatna, tj. strony nie ustalą odsetek. Trzeba bowiem pamiętać, że wtedy wartość odsetek, z których zwolniona będzie np. córka pożyczkodawcy, jest jej przychodem z nieodpłatnych świadczeń. Na szczęście nie oznacza to, że musi od niego zapłacić podatek dochodowy. Artykuł 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT przewiduje bowiem zwolnienie dla świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu podatku od spadków i darowizn.

Do I grupy (zerowa w PCC) zaliczeni zostali m.in. małżonek, wstępni oraz zstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie. W skład II wchodzą: zstępni rodzeństwa (np. siostrzeniec), rodzeństwo rodziców (ciocia i wujek), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa (bratowa lub szwagier) i rodzeństwo małżonków (szwagier lub szwagierka), małżonkowie rodzeństwa małżonków (mąż szwagierki lub żona szwagra), małżonkowie innych zstępnych (np. żona wnuka).