Odpowiedzialność i kary dla lekarzy i aptekarzy za błędne recepty

autor: Bartosz Jankowski

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Aptekarze protestują od poniedziałku
• Kogo pozwać za nieprawidłową receptę?
• Co dalej z refundacjami leków - eksperckie za i przeciw
• Ile odpowiedzialności przedsiębiorcy – lekarza
• Jest projekt nowego rozporządzenia ws. recept
• Lekarz określi cenę leku z podwójną taryfikacją
• Właściciele aptek skarżą resort zdrowia
• Refundacja do decyzji NFZ a artykuł 160 kodeksu karnego
• Co zrobić gdy lekarz źle wypisał receptę
• NRL wystąpiła do TK ws. kar za wystawianie recept osobom nieuprawnionym
• Błąd nie unieważnia recepty
• Lekarz musi wskazać choremu, ile zapłaci za lek
• Chory przenosi kwitki od lekarza do lekarza
• Recepty od lekarza bez umowy z NFZ są pełnopłatne

Kary przewidziane dla lekarzy i aptekarzy za błędy w receptach wynikają obecnie z ustawy refundacyjnej

Nowela, która czeka na podpis prezydenta, ma znieść kary dla lekarzy; jednak w innych przepisach oraz umowach z NFZ są zapisy dotyczące odpowiedzialności lekarzy i aptekarzy.

Jak podkreśliła w rozmowie z PAP rzeczniczka Naczelnej Rady Lekarskiej Katarzyna Strzałkowska, wejście w życie ustawy refundacyjnej wprowadziło zapisy o karaniu lekarzy na poziomie ustawy - wcześniej było to przewidziane tylko w rozporządzeniach, zarządzeniach oraz umowach na realizację świadczeń.

"Kontrole NFZ dotyczące właściwego wypisywania i realizowania recept wynikają z dbania o bezpieczeństwo pacjenta, a także dyscypliny finansów publicznych" - podkreśliła w rozmowie z PAP Magdalena Stawarska z biura prasowego NFZ. Dodała, że ustawa refundacyjna reguluje kwestie związane z odpowiedzialnością lekarzy i aptekarzy w przypadku błędów w receptach.

Obowiązująca obecnie ustawa refundacyjna przewiduje, że jeśli lekarz błędnie wypisze receptę, będzie zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnej refundacji wraz z odsetkami. Chodzi o przypadki wypisania recepty np. nieuzasadnionej względami medycznymi lub niezgodnej z listą leków refundowanych, a także niezgodnie z uprawnieniami pacjenta (art. 48 ustęp 8). Nowelizacja rządowa, którą w czwartek przyjął Senat, a w ubiegłym tygodniu uchwalił Sejm, przewiduje wykreślenie tych zapisów. Zabiegało o to środowisko lekarskie. Medycy przekonywali, że nie mają narzędzi, aby zweryfikować ubezpieczenie pacjenta.

Przed wejściem w życie ustawy refundacyjnej NFZ miał obowiązek przeprowadzania kontroli ordynacji lekarskich wynikający z ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z kolei tryb wynikał z rozporządzenia ministra zdrowia z 2007 r. w sprawie recept lekarskich. Ustawa ta mówiła, że NFZ może skontrolować m.in. zasadność wyboru leków, przestrzeganie zasad wystawiania recept. Z kolei w rozporządzeniu ws. recept był zapis, że NFZ "prowadzi kontrole wystawiania recept na refundowane leki i wyroby medyczne, które obejmują badanie i ocenę prawidłowości działań osób wystawiających recepty, a w szczególności zgodność danych umieszczonych na receptach z prowadzoną dokumentacją medyczną oraz prawidłowość i zasadność wystawienia recepty". Przepisy te zostały zniesione i zastąpione ustawą refundacyjną oraz rozporządzeniem ws. recept z 23 grudnia 2011 r.

Natomiast kary były i pozostały uregulowane w rozporządzeniu ministra zdrowia z 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Dotyczy to zawierania umów ze świadczeniodawcami, czyli np. przychodniami. Przewiduje ono, że "umowa może zawierać zastrzeżenie, iż w przypadku wystawienia recept osobom nieuprawnionym lub w przypadkach nieuzasadnionych oddział wojewódzki Funduszu może nałożyć na świadczeniodawcę karę umowną stanowiącą równowartość nienależnych refundacji cen leków dokonanych na podstawie recept wraz z odsetkami ustawowymi od dnia dokonania refundacji".

W przypadku lekarzy prowadzących indywidualne praktyki lekarskie kwestie kar pozostały w zarządzeniu prezesa NFZ z 2007 r. w sprawie wzoru umowy na wystawianie recept na leki i wyroby medyczne objęte refundacją. Przewiduje ono, że lekarz zobowiązany jest "przepisywać leki i wyroby medyczne, kierując się indywidualną potrzebą leczenia chorego, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej w sposób nieprzekraczający granic koniecznej potrzeby, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa". Zarządzenie określa ponadto, że lekarz jest zobowiązany do zwrotu NFZ kosztów refundacji leków zrealizowanych na podstawie wystawionej przez niego recepty, jeżeli zawierała ona błędy w danych dotyczących pacjenta, a także w przypadku braku pełnych danych odnośnie wystawionej recepty w dokumentacji medycznej pacjenta.

Obowiązująca od 1 stycznia ustawa refundacyjna przewiduje też karanie aptekarzy za realizację recept z błędami - art. 43 ust. 1 pkt 6. Chodzi o zwrot kwoty refundacji wraz z odsetkami ustawowymi, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że realizacja recepty nastąpiła z naruszeniem przepisów ustawy refundacyjnej, przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów o zawodach lekarza i lekarza dentysty, a także rozporządzenia ws. recept. Chodzi m.in. o realizację recept refundowanych niezgodnie z uprawnieniami pacjenta oraz o wydanie leku na podstawie recepty, która zawiera techniczne uchybienia np. numer recepty nie znalazł się w miejscu określonym we wzorze recepty. W procedowanej obecnie w Senacie nowelizacji, mimo postulatów środowiska aptekarskiego, nie przewidziano zniesienia tego zapisu.