Które firmy mogą stosować uproszczenia w rachunkowości

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Prawo bilansowe przewiduje pewne ułatwienia dla jednostek, których roczne sprawozdanie finansowe nie podlega obowiązkowi badania

Z uproszczeń mogą skorzystać m.in. spółki z o.o., cywilne, jawne i komandytowe, które w poprzedzającym roku obrotowym nie spełniły co najmniej dwóch z trzech warunków:

- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,

- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln euro,

- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln euro.

Wyrażone w euro wielkości przelicza się na złote po średnim kursie, ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski, na  dzień bilansowy.

Jednostki niepodlegające obowiązkowemu badaniu mogą skorzystać z uproszczeń m.in. przy:

- kwalifikacji umów leasingu,

- wycenie instrumentów finansowych,

- ustalaniu normalnego poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych,

- ustalaniu aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Uproszczenia dotyczące kwalifikacji umów leasingu wynikają z art. 3 ust. 6 ustawy o rachunkowości. Pozwala on na stosowanie dla celów rachunkowych sposobu kwalifikacji leasingu wynikającego z ustaw o podatku dochodowym.

W praktyce najczęściej oznacza to traktowanie leasingu, który zgodnie prawem bilansowym spełnia wymogi leasingu finansowego, jako leasingu operacyjnego.

Dzięki temu można uniknąć komplikacji wynikających z odmiennej kwalifikacji tej samej umowy leasingu. Tym samym nie występują różnice między wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania.

Kolejne uproszczenie dotyczy instrumentów finansowych. Sposób ich wyceny wynika z rozporządzenia ministra finansów z 12 grudnia 2001 w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU nr 149, poz. 1674).

Przewiduje ono jednak możliwość odejścia od stosowania jego przepisów (§ 2 ust. 2) dla jednostek, których sprawozdania finansowe nie podlegają obowiązkowemu badaniu.

Na jednostki, które korzystają z tego uproszczenia i nie wyceniają instrumentów finansowych w wartości godziwej, nałożono jednak pewne obowiązki.

Muszą one opisać w dokumentacji polityki rachunkowości przyjęte przez nie zasady uznawania, metody wyceny, zakres ujawniania i sposób prezentacji instrumentów finansowych. Ponadto, w dodatkowych informacjach i objaśnieniach, muszą zamieścić:

- informacje o wartości godziwej każdej grupy pochodnych instrumentów finansowych, o ile wartość taka może być wiarygodnie ustalona, a także o rodzaju i charakterystyce tych instrumentów,

- dla długoterminowych aktywów finansowych wykazanych w sprawozdaniu finansowym w wartości bilansowej przekraczającej ich wartość godziwą

– informacje o wartości bilansowej i wartości godziwej poszczególnych składników aktywów lub odpowiednich grup składników aktywów, a także o przyczynach niedokonania odpisów aktualizujących wartość bilansową tych aktywów, w tym przesłankach uzasadniających przekonanie jednostki, że wartość bilansowa zostanie przywrócona.

Uproszczenia są możliwe także przy wycenie produktów. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości koszt wytworzenia produktu obejmuje koszty bezpośrednie i uzasadnioną część kosztów pośrednich.

Do uzasadnionej części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Z kolei za normalny poziom wykorzystania zdolności produkcyjnych uznaje się przeciętną, zgodną z oczekiwaniami w typowych warunkach, wielkość produkcji za daną liczbę okresów lub sezonów, przy uwzględnieniu planowych remontów.