Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opolszczyzna

Walka o Pokój

Idea strefy oferujšcej leczenie i atrakcje turystyczne jest nadal żywa i wcišż ma, jak wierzš jej zwolennicy, szansę na realizację.
shutterstock
Odrodzenie sławnego uzdrowiska w Borach Stobrawskich szansš na szybszy rozwój Opolszczyzny.

Największym bogactwem naturalnym gminy Pokój – z braku kruszców czy surowców energetycznych – sš sosnowe bory. Dzięki leczšcym reumatyzm kšpielom z igłami sosny miejscowe uzdrowisko, ówczeœnie Bad Carlsruhe, cieszyło się przed 150 laty sławš sięgajšcš daleko poza Œlšsk. Nawet dziœ, gdy po dawnym kurorcie pozostały tylko kronikarskie zapiski i widokówki, tradycje Pokoju jako uzdrowiska sprawiajš, że miejscowy rehabilitacyjny szpital reumatologiczny należy do najbardziej obleganych na OpolszczyŸnie. Wielu pacjentów traktuje go jak sanatorium.

Lata starań

Od kilkunastu już lat trwajš starania samorzšdów różnych szczebli o przywrócenie Pokojowi statusu miejscowoœci uzdrowiskowej. Odrodzony kurort miał stać się sercem obszaru funkcjonalnego Stobrawska Strefa Rehabilitacji i Rekreacji. Jej utworzenie planowano zapisać w regionalnym programie operacyjnym jako jeden „projektów kluczowych", szczególnie ważnych dla rozwoju województwa, współfinansowanych ze œrodków unijnych w trybie pozakonkursowym.

Niestety, okazało się, że zasady przyznawania dotacji na lata 2014–2020 nie dajš możliwoœci wsparcia w taki sposób projektu zmierzajšcego w swej głównej osnowie do przywrócenia i ochrony dziedzictwa kulturowego. Losy inwestycji – ma ona kosztować łšcznie ok. 40 mln zł i napędzać rozwój gospodarczy i cywilizacyjny północno-zachodnich powiatów województwa – stojš obecnie pod znakiem zapytania.

Idea strefy oferujšcej leczenie i atrakcje turystyczne jest nadal żywa i wcišż ma, jak wierzš jej zwolennicy, szansę na realizację. Zaangażowanych prawie 30 samorzšdów i parafii musi jednak występować o dofinansowanie osobno lub w niewielkich zespołach i rywalizować z sobš w konkursach o œrodki z RPO. Na trzy projekty zgłoszone w tym trybie dotacje już przyznano – łšcznie ok. 10 mln zł.

Bogata historia

Przykładem, że œmiałe i dalekosiężne wizje mogš się urzeczywistniać, sš wczeœniejsze dzieje Pokoju. W połowie XVIII w. osada na polanie wœród lasów, stanowišcych częœć wielkiego, jeszcze dziœ o powierzchni ponad 400 km kw., kompleksu Borów Stobrawskich, liczyła, oprócz małego folwarku, zaledwie parę chałup. Właœciciel dóbr pokojskich, ksišżę oleœnicki Karol Wirtemberg (dokładniej Carl Christian Erdmann von Württemberg-Oels) z dynastii władców Wirtembergii, powzišł zamiar wybudowania w tym idyllicznym miejscu reprezentacyjnej siedziby swej gałęzi rodu.

Gdy umierał w 1793 r. Pokój, na wzór Karlsruhe nad Renem zaprojektowany na planie gwiazdy, był już jednš z najwspanialszych miejscowoœci rezydencjonalnych w Prusach. Jak pisał z aprobatš warszawski poeta Michał Wyszkowski, który zwiedził jš u schyłku XVIII stulecia, „wszystkie budowy i ogrody założone sš wpoœrodku wysokiego lasu, który się na mile rozcišga, a w koło zamknięty i zwierzyńcami podzielony, może się nazwać jednym wielkim ogrodem".

Centrum założenia stanowił warowny zamek – ksišżęca rezydencja wpisana w istniejšce do dziœ gwiaŸdziste rondo, z którego rozchodzi się promieniœcie osiem alei i ulic. Ale podziw goœci budził przede wszystkim sšsiadujšcy od południa z dziedzińcem zamkowym wielki, prawie 200-hektarowy park. Ok. 40 ha zajmował barokowy ogród francuski pełen najrozmaitszych atrakcji, takich jak labirynt z żywopłotu, huœtawka, karuzela, baseny, ozdobne mostki oraz malownicza ruina okazałego Salonu Wodnego, który w wyniku błędów w projekcie zawalił się zaraz po wybudowaniu.

Dalej zaczynał się mały i duży park angielski, gdzie oko cieszyły fantazyjne budowle oraz posšgi antycznych bogów i pomniki znamienitych osobistoœci pruskich czy œlšskich Wirtembergów. Wokół powstały stawy rybne o powierzchni ponad 400 ha, po których pływali „batami" i gondolami goœcie dworu, turyœci, a od 1847 r., gdy radca sanitarny z Gliwic dr Freud otworzył uzdrowisko Bad Carlsruhe, także kuracjusze.

Dziœ kompleks parkowy – z wyjštkiem wiosny, gdy różowymi lub fioletowymi kwiatami okrywajš się stare rododendrony – trudno odróżnić od zwykłego lasu. Zarosły alejki i œcieżki, rowy odwadniajšce, ozdobne oczka wodne. Po wielu budowlach nie zostały nawet fundamenty. Zamek Szwedzki spalił się od pioruna przed ponad stu laty, nie ma Zamku na Winnej Górze ani „morskiej" Latarni, której œwiatła pomagały znaleŸć drogę zapóŸnionym spacerowiczom.

Zachowały się położona na trudno dostępnej wyspie Œwištynia Matyldy, ruina Salonu Wodnego oraz zbudowane z odłamków rudy mury Rotundy, która stanowiła rodzaj panteonu ku czci króla Fryderyka II i jego generałów. Większoœć figur parkowych jest w mniejszym lub większym stopniu uszkodzona – jedyny w Polsce pomnik Fryderyka Wielkiego nie ma np. głowy i ršk – a po niektórych pozostały tylko postumenty. W dobrym stanie jest jedynie żeliwny lew z 1863 r., ufundowany dla uczczenia 50-lecia zwycięskiej bitwy z Napoleonem pod Kulm, w której odznaczył się ksišżę Eugeniusz Wirtemberski, póŸniejszy właœciciel pokojskich dóbr.

Z 8,4 mln euro dofinansowania na utworzenie Stobrawskiej Strefy, o jakie występowano, 2,5 mln miała kosztować rewitalizacja parku w Pokoju, tj. przywrócenie mu dawnego charakteru, rekonstrukcja i renowacja rzeŸb i innych obiektów małej architektury oraz nowe atrakcje – kręgielnia, strzelnica, park linowy. Odrestaurowany park Zdrojowy ma być wraz ze zmodernizowanym szpitalem reumatologicznym fundamentem przyszłego, jedynego na OpolszczyŸnie uzdrowiska.

Ale dotacja przyznana w ub.r. gminie Pokój: 3,2 mln zł wraz z 600 tys. wkładu własnego, wystarczy tylko na cięcia pielęgnacyjne i uporzšdkowanie zieleni.

Brak jak na razie widoków na sfinansowanie innego sztandarowego projektu gminy (koszt ok. 12 mln zł) – utworzenie w obiektach dawnej szkoły w Ładzy Centrum Doœwiadczania Œwiata. Ma być to oœrodek badań nad przyrodš Stobrawskiego Parku Krajobrazowego, edukacji ekologicznej oraz popularyzacji atrakcji przyrodniczych strefy.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL