砰cie Krakowa i Ma這polski

Dawne forty w nowej ods這nie

Zagospodarowanie fort闚 dawnej Twierdzy Krak闚 wymaga sporych nak豉d闚 finansowych.
Rzeczpospolita, Piotr Guzik
Na terenie Krakowa i s零iaduj鉍ych gmin zachowa這 si ok. 150 obiekt闚 militarnych. Cz obiekt闚 zyska豉 drugie 篡cie.

Forty, sza鎍e, zespo造 bramne, bunkry, rogatki, koszary, budynki dow鏚ztwa i wiele innych to pozosta這ci po Twierdzy Krak闚. Dzi 瘸dna z pozosta這ci twierdzy z wiadomego wzgl璠u nie pe軟i funkcji obronnej. Trwa poszukiwanie funkcji dla sporej czci obiekt闚 niewykorzystanych, np. niekt鏎ych fort闚. Miasto ma pomys造, co powinno si w nich znale.

Jak zagospodarowa

W 2004 roku w豉dze Krakowa powo豉造 zesp馧 zadaniowy, kt鏎y opracowa strategi wykorzystania dawnych obiekt闚 militarnych. W Ramowym programie ochrony i rewitalizacji zespo逝 historyczno-krajobrazowego Twierdzy Krak闚" znalaz造 si kierunki i zasady miejskiej polityki wobec pozosta這ci po twierdzy Krak闚. Idealne rozwi頊anie to oczywicie odpowiednie zagospodarowanie wszystkich obiekt闚. Nie jest to jednak 豉twe, chocia瘺y dlatego, 瞠 ka盥a z nieruchomoci wymaga innego podejcia. Pod uwag bierze si charakter obiektu, histori jego dotychczasowego wykorzystania (i wi嘀鉍y si z tym stan zachowania), wielko budowli, a tak瞠 wielko dzia趾i i usytuowanie. Bardzo trudne jest znalezienie gospodarzy dla niekt鏎ych fort闚. Przede wszystkim dlatego, 瞠 zagospodarowanie takiego obiektu: du瞠go, a cz瘰to zdewastowanego, wymaga mn鏀two pieni璠zy m闚i Anita W鎩cik, zast瘼ca dyrektora Zarz鉅u Budynk闚 Komunalnych w Krakowie, kt鏎y administruje 21 pozosta這ciami po Twierdzy Krak闚.

Przyk豉d闚 dobrego zagospodarowania dawnych obiekt闚 militarnych jest jednak w Krakowie sporo. W forcie 2 Kociuszko mieci si siedziba radia RMF FM i kawiarnia (aktualnie ZBK rewitalizuje mury otaczaj鉍e fort). W fortach Olszanica i Gr瑿a堯w dzia豉j orodki jedzieckie. W forcie Kleparz znalaz miejsce klub muzyczny Forty Kleparz. Po adaptacji fortu Krzes豉wice wykonanej przez ZBK utworzono tu M這dzie穎wy Dom Kultury Fort 49 Krzes豉wice. Przyk豉dem udanej adaptacji jest tak瞠 zagospodarowanie fortu Swoszowice, gdzie dzia豉 Muzeum Spraw Wojskowych. Wszystkie te obiekty maj swoich dzier瘸wc闚, a miasto szuka gospodarzy i funkcji dla kolejnych fortyfikacji.

Utrzymanie fortyfikacji

W sierpniu i wrzeniu ZBK w Krakowie og這si aukcje na dzier瘸w fort闚 Mistrzejowice, Batowice (oba w Nowej Hucie) i Prokocim (Podg鏎ze). Ch皻ny si nie znalaz. Nie wiadomo, czy znajdzie si ch皻ny na dzier瘸w fortu w. Benedykt w Podg鏎zu. Fort nie jest du篡 i jest dobrze zachowany, ale ze wzgl璠u na jego wyj靖kowo (chodzi o unikatow architektur) ju teraz wiadomo, 瞠 jego przysz貫 zagospodarowanie zostanie obwarowane wieloma warunkami. W przypadku fortyfikacji, kt鏎e na razie nie maj dzier瘸wc闚 (gospodarzy), pozostaje ich bie蕨ce utrzymanie. Chodzi tu g堯wnie o w豉ciw opiek nad zieleni forteczn oraz usuwanie dzikich wysypisk. Co roku Krak闚 wydaje na to ok. 300 000 z. Bie蕨ce utrzymanie ma zabezpieczy obiekty i zahamowa ich degradacj. Niekt鏎e obiekty mia造 szczcie, bo znalaz造 si pomys造, by zagospodarowa je na potrzeby miasta. Tak sta這 si w przypadku fortu 52a ζpianka czy fortu 52 Borek przy ul. Fortecznej. Lokalizacja, uk豉d i stan fortu ζpianka pozwoli造 na tworzenie tu siedziby Centrum i Muzeum Ruchu Harcerskiego. Pomys utworzenia takiego w豉nie muzeum w Krakowie powsta w 2010 roku podczas krakowskich obchod闚 stulecia ruchu harcerskiego na ziemiach polskich. Miasto szuka這 obiektu, w kt鏎ym mo磧iwe by這by prowadzenie muzeum i do kt鏎ego by豚y dobry dojazd. Wa積a by豉 te mo磧iwo wprowadzenia funkcji dodatkowych, potrzebnych dla harcerzy. Chodzi這 o organizowanie biwak闚, harcerskich ognisk, ma逍iego gaju. Fort ζpianka idealnie si nadawa t逝maczy Jan Machowski z biura prasowego UMK.

Muzea i domy kultury

W forcie ζpianka i Borek trwaj prace budowlane. W ζpiance zako鎍zy si pierwszy etap rewitalizacja historycznego budynku fortu. Fort by jednym z bardziej zniszczonych. Zanim ZBK rozpocz像 w豉ciwe prace, konieczne by這 m.in. wyburzenie nadbudowy (wczeniej w forcie mieci豉 si wytw鏎nia miejscowego wina) i uporz鉅kowanie terenu. Odby豉 si tak瞠 inwentaryzacja architektoniczna i inwentaryzacja zieleni. Wszystkie dzia豉nia wspomagane by造 rodkami Spo貫cznego Komitetu Odnowy Zabytk闚 Krakowa. Do 2015 roku na rewitalizacj fortu zosta這 wydane ponad 3 mln z這tych (dotacja Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytk闚 Krakowa wynios豉 ponad 1 mln z這tych). Sam remont fortu to tylko cz inwestycji, kt鏎ej koszt wyceniany jest na kilkanacie milion闚. Ma jeszcze powsta zupe軟ie nowy budynek, kt鏎ego projekt opracowano w 2016 roku. Miasto z這篡這 wniosek o dofinansowanie (ok. 13 mln z這tych) jego budowy do programu operacyjnego Infrastruktura i rodowisko 20142020" Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. R闚nie w 2016 roku powsta projekt zagospodarowania ca貫go terenu inwestycji, tak瞠 odtworzono wa造 zapola, wybie積i i ziemne stanowiska bojowe.

Inwestycja po zako鎍zeniu b璠zie pe軟i豉 dwie funkcje: muzealn (prezentowanie zbior闚 i pami靖ek historii ruchu harcerskiego w Polsce) oraz centrum organizacyjnego i biwakowego dla harcerzy. Na dzia販e wpisanej do rejestru zabytk闚 powstanie teren zielony miejsce spacer闚 i rekreacji dla mieszka鎍闚. Nie ma jeszcze okrelonego terminu otwarcia muzeum, bo nie zako鎍zy si proces pozyskiwania rodk闚 na sfinansowanie ca貫j inwestycji. Jednak pierwsza wystawa w budynku fortu planowana jest w okolicach maja 2018 roku.

Z koleji rewitalizacja fortu Borek rozpocz窸a si w wakacje 2017 roku. Wczeniej teren zosta oczyszczony z pozosta這ci po prowadzonej wczeniej w forcie dzia豉lnoci (mieci豉 si tu m.in. baza samochodowa i magazyny sp馧dzielni mieszkaniowej). Oczyszczona zosta豉 fosa i udro積iony kana odwadniaj鉍y. Wykonane zosta這 tak瞠 czasowe, nowe pokrycie dachu, kt鏎e ma pozwoli na przewietrzenie obiektu i zabezpieczenie budynku fortu przed zamakaniem. Wyremontowana zosta豉 kaponiera zapola wraz z odtworzeniem uk豉du bramy wjazdowej. Po zako鎍zeniu wszystkich prac przy Fortecznej swoj siedzib znajdzie osiedlowy klub kultury Kliny (filia podg鏎skiego domu kultury) oraz Biblioteka Polskiej Piosenki. Na pewno nie b璠zie to jednak wczeniej ni w 2020 roku. Ca趾owity koszt rewitalizacji obiektu to ok. 16 mln z這tych.

r鏚這: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL