Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Zamówienia publiczne

Przetargi: Kiedy zamawiajšcy może zmienić umowę z wykonawcš

Z rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwoœci UE wynika, że nieistotnymi zmianami umów będš takie, których wprowadzenie nie wpłynie na treœć złożonych ofert ani na kršg potencjalnych oferentów. Będš to wszelkie uzupełnienia, które nie zaburzajš ekonomicznej równowagi wzajemnych œwiadczeń
materiały prasowe
Kontrakty zawierane w postępowaniach o zamówienie publiczne podlegajš istotnym ograniczeniom. Nawet gdy obie strony chcš wprowadzić w nich zmiany, mogš to zrobić tylko w przypadkach okreœlonych w ustawie.

Jednš z podstawowych cech umów cywilnoprawnych jest swobodne kształtowanie ich treœci przez strony. W przypadku poddania ich reżimowi przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych cecha ta ulega jednak istotnemu ograniczeniu.

Ochrona konkurencji

Przepisy tej ustawy œciœle okreœlajš bowiem możliwoœć zmian zawartych umów na jej podstawie. Przedstawiciele judykatury rozszerzajš te restrykcje dodatkowo na wszelkie postaci projektów umów powstałe od chwili ich publicznego udostępnienia przez zamawiajšcych wraz ze specyfikacjš istotnych warunków zamówienia (tak: wyrok Sšdu Okręgowego w Warszawie z 2 czerwca 2005 r., III Ca 262/05; wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 10 lutego 2009 r., KIO/UZP 125/09).

Zasadniczym powodem ograniczenia swobodnego kształtowania treœci umowy w sprawie zamówienia publicznego, w tym również jej zmiany, jest koniecznoœć zapewnienia uczciwej konkurencji i równego traktowania wszystkich wykonawców ubiegajšcych się o udzielenie zamówienia publicznego. U podstaw tych ograniczeń leży również przymus celowego i oszczędnego gospodarowania œrodkami publicznymi oraz przejrzystego wykonywania zobowišzań.

Ze względu na potrzebę ochrony powyższych wartoœci oraz specyficzny charakter umów w sprawach zamówień publicznych wœród innych kategorii umów cywilnoprawnych prawo zamówień publicznych przypisuje doœć duże znaczenie zasadzie pacta sunt servanda (łac. umów należy dotrzymywać). Jednoczeœnie regulacja wyznacza œcisłe granice dopuszczalnej ingerencji stron w treœć tego rodzaju kontraktów. Ingerencja ta odbywa się na mocy porozumienia stron przez renegocjację wybranych postanowień umownych (tak: wyrok Sšdu Najwyższego z 3 czerwca 2015 r., V CSK 589/14).

Niezależnie od dokonania renegocjacji na podstawie przepisów prawa zamówień publicznych w dalszym cišgu istnieje możliwoœć oddziaływania na treœć omawianych umów w oparciu o przepisy odrębne. Do tych przepisów należš w szczególnoœci art. 388, art. 3571 czy też art. 3581  § 3 kodeksu cywilnego, które przewidujš możliwoœć sšdowej interwencji w zobowišzania umowne.

Zmiany pod kontrolš

Zazwyczaj stronš dšżšcš do zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego jest wykonawca, co doœć często implikuje szczególnie trudnš sytuację dla zamawiajšcego. Podejmujšc decyzję o ewentualnych modyfikacjach w kontekœcie ochrony własnych interesów, zamawiajšcy ryzykuje naruszenie przepisów nie tylko ustawy – Prawo zamówień publicznych, ale również ustawy o odpowiedzialnoœci za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Musi się liczyć z kontrolš dopuszczalnoœci zmian przez szereg organów krajowych oraz unijnych (w szczególnoœci przez Komisję Europejskš).

W konsekwencji stwierdzenia przez właœciwe organy, iż dokonane w umowach uzupełnienia sš nieuprawnione, zamawiajšcy powinien mieć na względzie zagrożenia wynikajšce z możliwoœci wzruszenia ich ważnoœci przez podmioty majšce interes prawny w unieważnieniu umowy w odpowiednim zakresie. Uznanie takich zmian lub uzupełnień za niedozwolone skutkuje również nałożeniem na zamawiajšcego zobowišzań zwrotu przyznanych dofinansowań unijnych wraz z dotkliwymi sankcjami pieniężnymi. Możliwoœć wystšpienia tych niebagatelnych konsekwencji prawnych i finansowych powinna skłaniać strony umowy w sprawie zamówienia publicznego (zwłaszcza zamawiajšcego) do zachowania wyjštkowej ostrożnoœci podczas podejmowania decyzji o ich modyfikacji.

Podmiot wybrany w przetargu

Granice dopuszczalnych zmian podmiotowych umów okreœla art. 7 ust. 3 ustawy – Prawo zamówień publicznych, który stanowi, iż zamówienia udziela się wyłšcznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Niewštpliwie taki wykonawca powinien być wyłoniony po dokonaniu niezbędnych czynnoœci w dozwolonym trybie udzielania zamówień publicznych.

Co do zasady niedopuszczalne będš więc wszelkie modyfikacje podmiotowe po stronie wykonawców będšcych stronami umów zawartych w następstwie przetargów, które umożliwiajš przejęcie długów przez podmioty trzecie nieuczestniczšce w przetargach lub oferujšce wykonanie zamówienia publicznego na warunkach niesatysfakcjonujšcych dla zamawiajšcych (tak: wyrok Sšdu Najwyższego z 13 stycznia 2004 r., V CK 97/03).

Zasadniczo wykluczona została również możliwoœć cesji roszczeń o zawarcie umów, nabytych w drodze rozstrzygnięcia przetargów zorganizowanych przez jednostki publiczne (tak: wyrok Sšdu Najwyższego z 27 czerwca 2003 r., IV CKN 302/2001). Zgodnie z tymi regułami wykonawcy nie mogš, nawet za zgodš zamawiajšcych, przenieœć na osoby trzecie praw i obowišzków wynikajšcych z wyboru ich ofert jako najkorzystniejszych. Dokonanie takich czynnoœci może zostać uznane za majšce na celu obejœcie ustawy, a tym samym może prowadzić do ich nieważnoœci na podstawie art. 58 § 1 kodeksu cywilnego.

Modyfikacje podmiotowe...

Zakaz zmiany wykonawcy zamówienia publicznego z całš pewnoœciš nie dotyczy wszelkich przypadków sukcesji generalnej. Przejœcie ogółu praw i obowišzków z poprzednika prawnego na jego następcę, jak definiowana jest sukcesja generalna, może wynikać z dziedziczenia, przekształcenia podmiotów lub z mocy samego prawa. Zmiana taka będzie więc dopuszczalna w przypadkach: połšczenia, przekształcenia lub podziału spółek handlowych oraz œmierci wykonawcy będšcego osobš fizycznš (tak: wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 12 paŸdziernika 2009 r., KIO/UZP 1216/09; wyrok Sšdu Najwyższego z 2 marca 2008 r., IV CSK 496/07).

Zawarcie umowy zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej częœci, z którym zwišzane sš zobowišzania dotychczasowego właœciciela, odnoszšce się do umów w przedmiocie realizacji zamówienia publicznego, również pocišga za sobš dopuszczalnš na gruncie przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych podmiotowš zmianę umowy o wykonanie zamówienia po stronie wykonawcy. Nabycie przedsiębiorstwa stanowi bowiem Ÿródło solidarnej odpowiedzialnoœci zbywcy oraz  nabywcy przedsiębiorstwa i jest równoznaczne z przystšpieniem nabywcy do długów wynikajšcych z zobowišzań zwišzanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa (tzw. kumulatywne przystšpienie do długu). Dotychczasowy wykonawca zamówienia, pomimo pojawienia się nowego podmiotu odpowiedzialnego za realizację umowy, nie zostaje zwolniony z obowišzku wykonania zamówienia.

Stšd też tego rodzaju podmiotowš zmianę umów w sprawie zamówień publicznych uznaje się za dopuszczalnš, bowiem prowadzi do powstania odpowiedzialnoœci dwóch podmiotów (nabywcy i zbywcy) względem zamawiajšcego (tak: Urzšd Zamówień Publicznych, „Dopuszczalnoœć zmiany wykonawcy zamówienia publicznego", www.uzp.gov.pl).

Wskazana powyżej zasada udzielania zamówień wyłšcznie wykonawcom wybranym zgodnie z przepisami ustawy – Prawo zamówień publicznych nie zabrania dokonywania przekształceń podmiotowych po stronie zamawiajšcego, jeœli podmiot wstępujšcy w prawa i obowišzki dotychczasowego zamawiajšcego jest obowišzany do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych w ten sam sposób, który miał miejsce przy wyłanianiu wykonawcy przez zamawiajšcego dotychczas będšcego stronš umowy.

...i przedmiotowe

Z kolei granice dopuszczalnych modyfikacji przedmiotowych wyznaczajš art. 140 oraz art. 144 ustawy – Prawo zamówień publicznych. W oparciu o te przepisy dokonuje się w pierwszej kolejnoœci wyodrębnienia zmian, które dotyczš zakresu œwiadczeń wykonawców, spoœród innych uzupełnień i zmian, które w dalszej kolejnoœci klasyfikuje się jako istotne lub nieistotne. W myœl art. 140 ustawy – Prawo zamówień publicznych niedopuszczalna będzie renegocjacja umowy w sprawie zamówienia publicznego polegajšca zarówno na zwiększeniu œwiadczenia wykonawcy, jak i na uzupełnieniu tego œwiadczenia o nowe elementy w stosunku do jego zobowišzania zawartego w ofercie. Ewentualne uzupełnianie œwiadczeń wykonawców może następować w drodze wykorzystania odrębnych instytucji przewidzianych w sferze zamówień publicznych (tj. zamówienia dodatkowe lub zamówienia uzupełniajšce). Niewštpliwie poza zakresem zastosowania tego przepisu leżeć będš takie uzupełnienia umowy w sprawie zamówienia publicznego, które nie będš mieœciły się w zakresie œwiadczenia wykonawcy. Ich renegocjacja będzie dopuszczalna pod warunkiem spełnienia wymogów okreœlonych w art. 144 ustawy – Prawo zamówień publicznych, mimo że przepis ten nie stanowi o uzupełnieniu umowy, lecz o jej zmianie. Nie sposób jednak przyjšć, aby norma ta zakazywała jedynie istotnych zmian umowy w sprawie zamówienia publicznego, pozostawiajšc nieograniczone możliwoœci w zakresie jej uzupełnień (tak: M. Drozdowicz, „Renegocjacja umowy o zamówienie publiczne", PZP 2015, nr 1).

Dopuszczalne uzupełnienia

W myœl art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treœci oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiajšcy przewidział możliwoœć dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz okreœlił warunki takiej zmiany. Z przepisu tego zdaje się wynikać wniosek, iż ustawodawca, zastrzegajšc zakaz istotnych modyfikacji, dopuœcił jednoczeœnie bezwarunkowo wszelkie uzupełnienia i zmiany umowy, które majš charakter nieistotny. Jeżeli dana zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego nie nosi cechy istotnoœci, jej dokonanie nie jest zakazane (tak: wyrok Sšdu Okręgowego w Opolu z 11 marca 2013 r., I C 577/12).

Ważne!

Artykuł 144 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych nie znajduje odpowiedniego zastosowania do:

- zmian umów dotyczšcych zamówień i konkursów, których wartoœć nie przekracza wyrażonej w złotych równowartoœci kwoty 30 000 euro, chyba że ich uwzględnienie spowodowałoby „wkroczenie" w sferę umów objętych reżimem ustawy – Prawo zamówień publicznych, bez zastosowania trybu przewidzianego w tej ustawie;

- zmian umów zawartych po przeprowadzeniu postępowań o udzielenie zamówienia publicznego w trybie z wolnej ręki; zawarte w tym trybie umowy mogš być modyfikowane na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (tak: Urzšd Zamówień Publicznych, „Dopuszczalnoœć zmiany umowy zawartej po przeprowadzeniu postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki" (www.uzp.gov.pl).

Zmiany istotne i nieistotne

Problematyka zmian umów w sprawach zamówień publicznych została uregulowana również w prawie unijnym (objęto jš dyrektywš Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 roku w sprawie zamówień publicznych). W zwišzku z tym podczas kwalifikacji poszczególnych modyfikacji pod względem istotnoœci warto skorzystać z orzecznictwa wypracowanego przez Trybunał Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej (TSUE).

W œwietle rozstrzygnięć TSUE nieistotnymi zmianami umów będš takie, których wprowadzenie nie wpłynie na treœć złożonych ofert (sprawa C-494/99 Komisja Wspólnot Europejskich v. CAS Succhi di Frutta SpA) ani na kršg potencjalnych oferentów (sprawa C-454/06 Presse-text Nachrichtenagentur GmbH v. Republika Austrii). Będš to zatem wszelkie uzupełnienia, które nie zaburzajš ekonomicznej równowagi wzajemnych œwiadczeń. Unijni przedstawiciele judykatury wskazujš ponadto, że wynegocjowane zmiany w postanowieniach umowy w czasie trwania zamówienia publicznego stanowiš udzielenie nowego zamówienia, o ile charakteryzujš się cechami odbiegajšcymi od postanowień pierwotnego zamówienia w sposób istotny.

Chodzi zatem o to, aby nie wprowadzać modyfikacji na korzyœć oferenta, których wczeœniejsza znajomoœć mogłaby potencjalnie rozszerzyć kršg zainteresowanych podmiotów, ani nie usuwać takich warunków, które potencjalnie mogłyby ograniczyć kršg zainteresowanych podmiotów w momencie ogłoszenia przetargu. Takie rozumienie zakresu istotnoœci dokonywanych zmian zostało ukształtowane na gruncie orzecznictwa TSUE, jak również zostało w pełni zaaprobowane przez polskie sšdy administracyjne (tak: wyrok Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2014 r., II GSK 12/13).

Za przykładowe modyfikacje umowy w sprawie zamówienia publicznego, które majš charakter nieistotny, co do zasady uznaje się:

- zmianę dotyczšcš wykonawcy wynikajšcš wyłšcznie z reorganizacji jego wewnętrznej struktury;

- zaokršglenie cen zwišzane z wprowadzeniem nowej waluty;

- zwiększenie rabatu, który został udzielony zamawiajšcemu (sprawa C-454/06 Presse-text Nachrichtenagentur GmbH v. Republika Austrii).

Z kolei istotnymi modyfikacjami umowy w sprawie zamówienia publicznego, w zależnoœci od okolicznoœci, mogš być:

- zmiana wysokoœci lub terminu zapłaty ceny (bšdŸ wynagrodzenia) wskazanego w ofercie (z zastrzeżeniem zmiany wynagrodzeń wykonawców w zwišzku z podwyższeniem stawki podatku VAT o 1 punkt procentowy, którš na ogół uznaje się za nieistotnš);

- zmiana terminu wykonania zamówienia;

- zmiana sposobu wykonania zamówienia, jeżeli był bezwarunkowo narzucony przez zamawiajšcego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia albo podlegał ocenie;

- zmiana warunków gwarancji lub sposobu zabezpieczenia wykonania zobowišzań;

- zmiana postanowień odnoszšcych się do odpowiedzialnoœci z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia, w tym również zapisów dotyczšcych miarkowania kary umownej (tak: wyrok Sšdu Najwyższego z 21 listopada 2007 r., I CSK 270/07).

O tym, czy dane uzupełnienie ma istotny czy nieistotny charakter, każdorazowo decyduje całokształt okolicznoœci towarzyszšcych przygotowaniu dokumentacji przetargowej przez zamawiajšcego. Przykładowo może się zdarzyć, że przedłużenie terminu œwiadczenia usług będzie w jednej umowie w sprawie zamówienia publicznego zmianš o charakterze istotnym (w sytuacji, gdy element ten decydował o wyborze oferty), a w innej już nie. Na płynnš granicę pomiędzy tymi rodzajami modyfikacji zwrócił uwagę Naczelny Sšd Administracyjny w wyroku z 4 marca 2015 r., II GSK 2143/13, wskazujšc, iż: „Nie można z góry przyjšć, iż przesunięcie terminu o 28 dni kalendarzowych (z czego po odliczeniu okresów wolnych od pracy, faktyczna możliwoœć wykonywania robót wynosi kilkanaœcie dni), stanowi zmianę warunków kontraktu na tyle doniosłš, że inny wykonawca, któremu pierwotny termin z uwagi, np. na harmonogram wykonywania innych zleceń nie odpowiadał, mógłby złożyć ofertę. Tak niedługi odcinek czasu, względem np. długiego okresu obowišzywania umowy, nie mógłby znaczšco wpłynšć na decyzję wykonawcy o wzięciu udziału w przetargu, czy złożeniu oferty innej treœci, w szczególnoœci poprzez zaoferowanie niższej ceny".

Klauzule umowne

Pamiętać należy, iż dokonanie zmiany istotnych warunków umowy możliwe jest jedynie w sytuacji zawarcia stosownych postanowień w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, na podstawie których potencjalni wykonawcy decydujš o przystšpieniu do przetargu. Dotyczy to zarówno fakultatywnych klauzul umownych (dopuszczonych na zasadzie swobody umów w granicach art. 140 i art. 144 ustawy – Prawo zamówień publicznych), jak i obligatoryjnych klauzul umownych (okreœlajšcych zasady wprowadzania zmian wysokoœci wynagrodzenia należnego wykonawcy w umowach zawartych na okres dłuższy niż 12 miesięcy, stosownie do art. 142 ust. 5 ustawy – Prawo zamówień publicznych).

Ze względu na sposób dojœcia danej modyfikacji do skutku w sferze zamówień publicznych doœć często, niezależnie od siebie, stosowane sš dwa rodzaje klauzul:

Klauzule automatycznego dostosowania zobowišzania wynikajšcego z umowy w sprawie zamówienia publicznego do zmienionych okolicznoœci po ziszczeniu się zastrzeżonego warunku. W braku odmiennej woli stron warunek działa automatycznie z chwilš ziszczenia się okreœlonego zdarzenia (z mocy samej klauzuli), bez potrzeby składania dodatkowych oœwiadczeń woli. Jednakże następstwa prawne tego warunku nie powstajš z mocy samej klauzuli, lecz na podstawie oœwiadczeń stron wyrażonych w pierwotnej umowie zawartej pod takim warunkiem. Do tego rodzaju klauzul należš wszelkie klauzule indeksacyjne (inflacyjne, walutowe, towarowo-giełdowe) (tak: wyrok Sšdu Najwyższego z 22 paŸdziernika 2014 r., II CSK 773/13).

Klauzule renegocjacyjne zwišzane z obowišzkiem podjęcia ponownych negocjacji w dobrej wierze (zwane również adaptacyjnymi, przystosowujšcymi), które mogš dotyczyć wszelkich kwestii niezabronionych przepisami powszechnie obowišzujšcego prawa. Klauzule te nie mogš naruszać w szczególnoœci omówionych powyżej przepisów art. 7 ust. 3, art. 140 oraz art. 144 prawa zamówień publicznych. Konieczne jest, aby zamawiajšcy przewidzieli w takich klauzulach zarówno możliwoœć zmian (wskazali, jakich elementów treœci stosunków te klauzule dotyczš), warunki ich dokonania (w jaki sposób poszczególne elementy mogš być zmienione), procedurę uzgadniania (tryb ofertowy lub negocjacyjny) oraz ewentualnš odpowiedzialnoœć za uchylenie się od wyrażenia zgody na zmiany umów. Postanowienia ograniczajšce się jedynie do deklaracji możliwoœci dokonywania istotnych zmian nie rodzš odpowiedzialnoœci odszkodowawczej i nie stanowiš klauzul adaptacyjnych (tak: M. Drozdowicz, „Renegocjacja umowy o zamówienie publiczne", PZP 2015, nr 1).

podstawa prawna: ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. DzU z  2013 r., poz. 907 ze zm.)

Aneta Walewska-Borsuk, adwokat w Kancelarii Szymańczyk Roman Deresz Karpiński Adwokaci sp.p.

Co zmieni nowelizacja prawa zamówień publicznych

Problematyka modyfikacji umów w sprawach zamówień publicznych stanowi jeden z zasadniczych elementów projektowanej nowelizacji ustawy – Prawo zamówień publicznych, majšcej na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych (zob. projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z 19 stycznia 2016 r., www.uzp.bip.gov.pl).

W œwietle przepisów tej dyrektywy przez „istotnš zmianę umowy" należy rozumieć takš modyfikację, wskutek której charakter umowy zmienia się w sposób istotny w stosunku do jej charakteru pierwotnego. Za istotnš zmianę uznaje się takš, która:

- wprowadza warunki umożliwiajšce dopuszczenie innych oferentów od tych, którzy zostali pierwotnie zakwalifikowani jako ubiegajšcy się o udzielenie zamówienia publicznego, lub przemawiajšce za przyjęciem innej oferty niż ta, która została pierwotnie przyjęta, albo mogšce zainteresować dodatkowych uczestników postępowania o udzielenie zamówienia;

- zmienia równowagę ekonomicznš umowy w sprawie zamówienia na korzyœć wykonawcy w sposób nieprzewidziany w pierwotnej umowie;

- znacznie rozszerza zakres umowy w sprawie zamówienia lub umowy ramowej.

Nowe unormowania unijne przewidujš, że istotne uzupełnienia w pierwotnej umowie, w szczególnoœci w odniesieniu do zakresu oraz treœci wzajemnych praw i obowišzków stron, w tym podziału praw własnoœci intelektualnej, wymagajš przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Wynika z nich również koniecznoœć sprecyzowania zakresu zmian nieistotnych, ustalenia progów minimalnych, poniżej których modyfikacja umowy nie wymaga nowego postępowania. Nadto przepisy nowej dyrektywy zwiększajš elastycznoœć dostosowania umowy do okolicznoœci, których nie można było przewidzieć, pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez instytucję zamawiajšcš, z uwzględnieniem dostępnych jej œrodków, charakteru i cech tego konkretnego projektu, dobrych praktyk w danej dziedzinie oraz koniecznoœci zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalnš wartoœciš.

Zakreœlony przepisami dyrektywy 2014/24/UE kierunek modyfikacji umów w sprawie zamówień publicznych zasługuje co do zasady na pozytywnš ocenę. Niemniej należy mieć na uwadze fakt, iż zaproponowana w tym zakresie liberalizacja przepisów może się wišzać z istotnymi zagrożeniami dla konkurencji. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w których ewentualne nieprawidłowoœci powstałe na etapie przygotowania postępowań o udzielenie zamówień publicznych będš usuwane w drodze modyfikacji umów poprzez powołanie się na wystšpienie nieprzewidzianych okolicznoœci. Toteż w pełni uzasadnione wydajš się wszelkie postulaty wskazujšce na potrzebę wdrożenia skutecznych mechanizmów prewencyjnych i korygujšcych tego typu zachowania uczestników postępowań o udzielenie zamówień publicznych.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL