Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Zadania

Wpis do ewidencji zabytków nie może być dowolny

Fotorzepa, Danuta Matloch
Wpisu do gminnej ewidencji zabytków nie poprzedza postępowanie administracyjne i nie ma decyzji administracyjnej.

Ustawodawca nie okreœlił też kryteriów i trybu kwalifikowania obiektów do takiej ewidencji. Nieprecyzyjna definicja zabytku w ustawie o ochronie zabytków, posługuje się nieostrymi pojęciami, jak „œwiadectwo epoki", czy „wartoœć historyczna".

Nie może to jednak oznaczać dowolnoœci i arbitralnoœci organu – orzekł Wojewódzki Sšd Administracyjny w Łodzi. Wpis do ewidencji powoduje bowiem, że w wielu sprawach niezbędne stajš się uzgodnienia z konserwatorem zabytków.

Zgodnie z art.22 ust.4 ustawy o ochronie zabytków, wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminnš ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Mogš to być pojedyncze obiekty architektoniczne, zespoły budowlane, architektoniczne i urbanistyczne, zabytkowe parki i cmentarze. Takš listę ogłasza w formie zarzšdzenia. Brak decyzji administracyjnej powoduje, że zaskarżyć do sšdu można jedynie samo zarzšdzenie. I to wcale nie na podstawie regulacji w ustawie o ochronie zabytków, ale korzystajšc z art.101 ust.1 ustawy o samorzšdzie gminnym. Przepis ten mówi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałš lub zarzšdzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może je zaskarżyć do sšdu administracyjnego.

Z tego właœnie przepisu skorzystał Andrzej W. (dane zmienione), składajšc do Wojewódzkiego Sšdu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarzšdzenie prezydenta Łodzi z 2013 r. (uzupełniane w latach 2014—2017) w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków. Zwrócił się o stwierdzenie nieważnoœci zarzšdzenia w częœci dotyczšcej jego budynku. W 2013 r. kupił od spółki z o.o. jednš trzeciš udziału w tej nieruchomoœci. W sierpniu 2016 r. dowiedział się, że została wpisana do gminnej ewidencji zabytków.

W skardze Andrzej W. zarzucił błędnš wykładnię pojęcia zabytku, zdefiniowanego w ustawie o ochronie zabytków, i w konsekwencji ujęcie w ewidencji nieruchomoœci, która nie ma wymienionych tam cech. Poza wiekiem, nie posiada wartoœci historycznej, naukowej czy artystycznej. Zdaniem skarżšcego, wpisu dokonano bez należytego ustalenia, czy willa spełnia kryteria, okreœlone w art. 3 pkt 1 ustawy o zabytkach. Prezydent Łodzi oparł się w całoœci na ocenie służb konserwatorskich. Nie dokonał żadnych ustaleń, nie przeprowadził analizy architektonicznej, nie zlecił opinii specjaliœcie z dziedziny historii sztuki, który mógłby ocenić walory architektoniczne i historyczne budynku. Nie był więc w ogóle uprawniony do wpisania obiektu do ewidencji zabytków – twierdził Andrzej W.

Prezydent Łodzi odpowiedział, że wpis do ewidencji jest m.in. efektem wniosku Społecznego Komitetu Ochrony Julianowa, popartego uchwałš Rady Osiedla Julianów. W ocenie służb konserwatorskich, budynek spełnia kryterium zabytku, gdyż ma wysokš wartoœć historycznš i artystycznš. Znajduje się na gruntach dawnego folwarku znanej rodziny Heinzlów, na których w okresie międzywojennym zbudowano kolonię dla urzędników skarbowych i bankowych. Ustawa o ochronie zabytków nie okreœla kryteriów ani trybu kwalifikowania obiektów do gminnej ewidencji zabytków, mówi jedynie, że taki wpis ma się odbywać w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

WSA oddalił skargę. Stwierdził, że chociaż przepisy nie przewidujš, ażeby wpis do gminnej ewidencji zabytków wymagał decyzji administracyjnej, nie oznacza to, że może on nastšpić bez zbadania przesłanek, uzasadniajšcych przypisanie takiemu obiektowi cech zabytkowych. W ewidencji może być bowiem ujęty tylko taki obiekt, który spełnia ustawowš definicję zabytku. W ocenie sšdu, w rozpoznawanej sprawie oceny dokonano w sposób rzetelny, na podstawie stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków i dokumentów Ÿródłowych, zwišzanych z historiš Łodzi. Obiekty dokumentujšce historię miasta majš szczególne znaczenie dla zachowania jego tożsamoœci - podkreœlił sšd. Wszystkie materiały potwierdzajš zabytkowe walory budynku, wzniesionego w ramach tzw. Osiedla Skarbowców i posiadajšcego jego charakterystyczne cechy. Nie budzi więc wštpliwoœci, że wpis willi do gminnej ewidencji zabytków nie był ani dowolny, ani arbitralny.

W maju tego roku rzecznik praw obywatelskich wystšpił do ministra kultury i dziedzictwa narodowego w sprawie procedury dokonywania wpisów do gminnej ewidencji zabytków. Było to już kolejne wystšpienie. Zdaniem r.p.o. obecna sytuacja, w której nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie wydaje decyzji, podlegajšcej kontroli sšdowoadministracyjnej, jest nie do pogodzenia z konstytucyjnymi gwarancjami ochrony własnoœci.

Ostatnia nowelizacja ustawy o ochronie zabytków, dokonana ustawš zmieniajšcš z 22 czerwca 2017 r., wprowadziła pewne zmiany, ale dotyczšce jedynie wpisu do rejestru zabytków. Procedura wpisu do gminnej ewidencji zabytków pozostała bez zmian.

sygnatura akt: II SA/Łd 274/17

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL