Sprawa zaczęła się od tego, gdy małoletni zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Szczecinie o wydanie kserokopii lub fotokopii aktu zgonu jego dziadka. Dokument nie został mu wydany, a nastolatek złożył do Wojewody Zachodniopomorskiego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda jednak nie rozpoznał tego zażalenia.
W czerwcu Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt II SAB/Sz 54/16) odrzucił skargę na bezczynność Wojewody z uwagi na brak zdolności procesowej skarżącego.
WSA stwierdził, że skarżący jako osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie może dokonywać czynności związanych z występowaniem o wydanie kserokopii lub fotokopii aktu zgonu samodzielnie – tj. na podstawie art. 26 § 2 P.p.s.a. Sąd I instancji uznał, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 27 p.p.s.a., który wskazuje na konieczność działania w zastępstwie małoletniego jego przedstawiciela ustawowego.
Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stając na stanowisku, że osoba małoletnia posiadająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych, ma prawo występować o wydanie kserokopii lub fotokopii aktu stanu cywilnego. Czynności tego rodzaju, zdaniem RPO, mieszczą się bowiem w zakresie czynności prawnych, których małoletni może dokonywać samodzielnie na podstawie art. 26 § 2 P.p.s.a.
W ubiegły wtorek Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Rzecznika Praw Obywatelskich oraz skarżącego podkreślając, że dopuszczalność zastosowania w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej art. 26 § 2 p.p.s.a. musi podlegać szczegółowej analizie w kontekście możliwości dokonania samodzielnie danej czynności prawnej przez osobę o ograniczonej zdolności prawnej. Natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – jak wskazał NSA – nie wynika, żeby Sąd I instancji takiej analizy dokonał, ponieważ uzasadnienie to sprowadza się do stwierdzenia, że przepis art. 26 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie znajdzie zastosowania. To z kolei spowodowało, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości odniesienia się do zarzutów skarg kasacyjnych dotyczących dopuszczalności wniesienia w tej sprawie skargi przez małoletniego na podstawie art. 26 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu postanowienia Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
