Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Urzędnicy

Pozorowanie czynności przez skarbówkę

Fotolia.com
Gdy skarbówka pozoruje czynnoœci i przekracza rozsšdny termin zwrotu VAT, podatnikowi należš się pełne odsetki.

Przedłużanie terminu zwrotu VAT to bolšczka niejednej firmy, ale i prawo fiskusa. Gdy procedura sprawdzania zasadnoœci zwrotu mieœci się w granicach rozsšdku, podatnik musi się z tym pogodzić. Budżet państwa zapłaci jednak, gdy termin przestaje być rozsšdny, a czynnoœci kontrolne zaczynajš być pozorowane i dochodzi do naruszenia unijnych zasad. Potwierdza to jeden z najnowszych wyroków Wojewódzkiego Sšdu Administracyjnego we Wrocławiu.

Firma musi czekać

Sprawa dotyczyła zwrotu VAT za marzec 2014 r. Spółka w złożonej deklaracji wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokoœci nieco ponad 42 tys. zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni.

Fiskus postanowił jednak przyjrzeć się zasadnoœci zwrotu i w kwietniu 2014 r. wszczšł kontrolę. Wišzało się to z formalnym przedłużeniem terminu zwrotu o kilka miesięcy. Z tym firma nie polemizowała. Nerwy puœciły jej dopiero gdy na koniec roku – na kiedy pierwotnie przewidywano koniec kontroli – fiskus po raz kolejny przedłużył termin zwrotu VAT aż o... rok!

Spółka postanowiła działać. Najpierw ponagliła fiskusa. Gdy to nic nie dało złożyła do sšdu administracyjnego skargę na rażšcš bezczynnoœć i przewlekłoœć. We wrzeœniu 2015 r. wrocławski WSA przyznał jej rację. Stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania majšce charakter rażšcego naruszenia prawa i zobowišzał fiskusa do zakończenia kontroli w terminie dwóch miesięcy.

Po dwóch latach urzędnicy zakończyli kontrolę i wreszcie zwrócili VAT. Ale odsetki wyliczyli w wysokoœci odpowiadajšcej opłacie prolongacyjnej, czyli połowie oprocentowania za zwłokę.

Podatniczka zażšdała pełnych odsetek (obecnie to 8 proc.). Jej zdaniem w odniesieniu do okresu, kiedy fiskus pozostawał w zwłoce, powinien dokonać zwrotu VAT wraz z pełnymi odsetkami jak dla nadpłaty podatku.

Ostatecznie spór o odsetki trafił na wokandę WSA, który przyznał rację spółce. Sšd nie zgodził się z fiskusem, który twierdził, że orzeczenie stwierdzajšce rażšcš przewlekłoœć kontroli podatkowej nie miało znaczenia. Zdaniem WSA to orzeczenie potwierdza, że fiskus wykazał rażšcš opieszałoœć. Przez prawie rok badał jednš transakcję, a przez kolejny czekał na efekty pracy innych urzędników. To zdaniem WSA œwiadczy o opieszałoœci i pozornoœci prowadzonego postępowania kontrolnego.

Unijne standardy

Sšd odwołał się do orzecznictwa unijnego. Wynika z niego, że warunki zwrotu nadwyżki VAT ustanowione przez państwo członkowskie nie powinny zagrażać zasadzie neutralnoœci podatkowej i skutkować ponoszeniem przez podatnika, w całoœci lub w częœci, ciężaru tego podatku.

Zwrot winien być dokonany w rozsšdnym terminie, to znaczy nie może pocišgać za sobš żadnego ryzyka finansowego dla podatnika. Co prawda, jak podkreœlił WSA, termin ten zasadniczo może być przedłużony w celu przeprowadzenia kontroli podatkowej i nie staje się przez to nierozsšdny, ale tylko jeżeli przedłużenie nie wykracza poza to, co konieczne, by zakończyć procedurę kontroli. Jeżeli zwrot następuje po przekroczeniu rozsšdnego terminu, to zasada neutralnoœci VAT wymaga, aby straty finansowe poniesione w ten sposób przez podatnika w wyniku utraty możliwoœci dysponowania danymi œrodkami finansowymi zostały zrekompensowane przez zapłatę odsetek za zwłokę.

Sšd zauważył, że polski ustawodawca – w zakresie zwrotu VAT – przewidział dwie stawki odsetek za zwłokę.

Pierwsza, obniżona w wysokoœci 50 proc odsetek za zwłokę od zaległoœci podatkowych, ma zastosowanie wówczas, gdy zasadnoœć zwrotu wymagała jego dodatkowego zweryfikowania w toku wybranej procedury (czynnoœci sprawdzajšce, kontrola podatkowa i postępowanie podatkowe) a czynnoœci podjęte w ich ramach wykażš zasadnoœć zwrotu VAT.

Druga, zwykła stawka w wysokoœci pełnych odsetek za zwłokę od zaległoœci podatkowych dotyczy sytuacji, gdy w przewidzianym przez ustawodawcę terminie organ podatkowy nie zwrócił VAT wykazanego przez podatnika w deklaracji podatkowej.

Kara za pozory

WSA podkreœlił, że 50-proc. stawka odsetek dotyczy sytuacji, w których fiskus działa zgodnie z prawem, tzn. wszczyna okreœlone postępowanie i w jego ramach dokonuje szeregu zasadnych czynnoœci celem zweryfikowania zwrotu VAT. Zasada ta jednak nie powinna mieć zastosowania w przypadku pozorowania czynnoœci weryfikacyjnych, czyli gdy organ podatkowy œwiadomie nadużywa prawa.

– W sprawie taka sytuacja nadużywania prawa procesowego została potwierdzona prawomocnym wyrokiem sšdowym wskazujšcym na rażšcš przewlekłoœć kontroli podatkowej – podkreœliła w pisemnym uzasadnieniu sędzia sprawozdawca Dagmara Dominik-Ogińska.

W ocenie WSA, dokonujšc wykładni prounijnej, uwzględniajšc zasadę neutralnoœci i koniecznoœć zrekompensowania podatnikowi braku zwrotu VAT w rozsšdnym terminie, należało uznać, że po upływie terminu uważanego za rozsšdny do zakończenia kontroli podatkowej ma on prawo do zastosowania odsetek za zwłokę w pełnej wysokoœci. W spornej sprawie wrocławski WSA za rozsšdny termin zakończenia kontroli podatkowej uznał pierwotnie planowany przez fiskusa, tj. koniec 2014 r.

– To wykładnia bardzo korzystna dla przedsiębiorców. Piętnuje nieprawidłowe zachowania fiskusa, które niestety były tolerowane przez wiele lat – mówi Mariusz Korzeb, doradca podatkowy, ekspert Pracodawców RP.

Nadzieję na zmianę podejœcia urzędników do podatników, w tym do zwrotów VAT, ekspert pokłada w trwajšcej od kilku miesięcy reformie aparatu skarbowego. W jego ocenie zmiany w mentalnoœci urzędników już sš widoczne, a takie orzeczenia jak to komentowane pozwolš je dodatkowo odpowiednio ukierunkować i utrwalić.

Sygn akt: I SA/Wr 356/17

OPINIA
 
Adam Bartosiewicz, radca prawny, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii EOL

Wyrok WSA we Wrocławiu zasługuje na uznanie. Słusznie sšd dostrzegł, że wstrzymywanie zwrotów VAT ponad rozsšdny termin narusza zasadę neutralnoœci. Prowadzi do ponoszenia przez przedsiębiorcę kosztów podatku naliczonego. Zasadne jest, aby ten koszt państwo przedsiębiorcy wynagrodziło. Sprawiedliwe jest uczynienie tego według stopy odsetek za zwłokę. Naliczanie odsetek (przy zwrotach wstrzymanych ponad rozsšdny termin) według niższej stawki może zachęcać budżet do kredytowania się u przedsiębiorców wbrew ich woli. Podkreœlić przy tym trzeba, że w wyroku sšd wyraŸnie wskazał, kiedy termin zwrotu staje się „nierozsšdny”, i nie traktujšc jednakowo wszystkich przypadków przedłużenia zwrotu, zajšł nader wyważone stanowisko.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL