Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Urzędnicy

Organy administracji muszš ze sobš współdziałać

Fotolia.com
Obowišzek współdziałania organów należy obecnie do ogólnych zasad procedury administracyjnej. Należy uwzględniać go m.in. przy interpretowaniu przepisów o pomocy prawnej czy wyrażaniu opinii.

Zgodnie z dodanym od 1 czerwca 2017 r. art. 7b kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w toku postępowania organy administracji majš obowišzek współdziałać ze sobš:

- w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaœnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy,

- majšc na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawnoœć postępowania,

- przy pomocy œrodków adekwatnych do charakteru, okolicznoœci i stopnia złożonoœci danej sprawy.

W uzasadnieniu przepisów wprowadzajšcych tę regulację wyjaœniono, że zasada współdziałania organów dla dobra postępowania ma być czynnikiem dyscyplinujšcym podmioty zaangażowane w załatwienie sprawy i dyrektywš interpretacyjnš przy stosowaniu takich przepisów jak art. 52 k.p.a. (dot. pomocy prawnej), art. 106 k.p.a. (dot. zajęcia stanowiska przez inny organ), czy art. 106a k.p.a. (dot. posiedzenia w trybie współdziałania). Jak podkreœlono w wyroku Wojewódzkiego Sšdu Administracyjnego w Poznaniu z 20 grudnia 2017 r. (sygn. IV SA/Po 902/17, LEX nr 2424499), prawna doniosłoœć art. 7b k.p.a. polega na tym, że podnosi on do rangi zasady ogólnej nakaz współdziałania organów, nie formalizujšc przy tym sposobów tego współdziałania. Organy powinny zatem współdziałać ze sobš w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy, a sposób współdziałania musi być odpowiedni do sytuacji.

Pomoc prawna

W art. 51 k.p.a. przyjęto zasadę, zgodnie z którš osoba wezwana przez organ ma obowišzek osobistego stawienia się tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa bšdŸ sšsiedniej gminy albo miasta. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 52 k.p.a. ustalajšcy zasady korzystania z pomocy prawnej. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania organ prowadzšcy postępowanie zwraca się do właœciwego terenowego organu administracji rzšdowej lub organu samorzšdu terytorialnego o wezwanie osoby zamieszkałej bšdŸ przebywajšcej w danej gminie lub mieœcie do złożenia wyjaœnień czy zeznań albo do dokonania innych czynnoœci, zwišzanych z toczšcym się postępowaniem.

Organem, do którego można zwrócić się o udzielenie pomocy, może być zatem tylko:

- terenowy organ administracji rzšdowej albo organ samorzšdu terytorialnego, na którego obszarze działania zamieszkuje lub przebywa osoba, która ma być wezwana, przy czym

- musi to być organ kompetentny do załatwiania spraw administracyjnych danego rodzaju.

W przypadku zwrócenia się o pomoc prawnš organ prowadzšcy postępowanie powinien wskazać:

- osoby, które majš być wezwane przez organ udzielajšcy pomocy oraz

- okolicznoœci będšce przedmiotem wyjaœnień lub zeznań albo czynnoœci, które majš być dokonane w trybie pomocy prawnej.

Regulacji zawartych w art. 51-52 k.p.a. nie stosuje się w sytuacjach, gdy charakter sprawy lub czynnoœci wymaga dokonania danej czynnoœci przed organem prowadzšcym postępowanie (art. 53 k.p.a.). Jak zwrócono uwagę w wyroku Naczelnego Sšdu Administracyjnego w Gdańsku z 9 paŸdziernika 1986 r. (sygn. SA/Gd 630/86, LEX nr 1688573), z art. 51-52 k.p.a. wynika, że organ prowadzšcy postępowanie powinien skorzystać z pomocy prawnej w każdym przypadku, gdy obowišzek stawiennictwa osoby wezwanej wykracza poza obręb gminy albo miasta, w którym ta osoba zamieszkuje lub przebywa (bšdŸ sšsiedniej gminy albo miasta), a w ocenie organu prowadzšcego postępowanie nie zachodzš przesłanki okreœlone w art. 53 k.p.a. Organ udzielajšcy pomocy ma obowišzek wykonać czynnoœci, o które się do niego zwrócono, zgodnie z przepisami k.p.a., w tym z uwzględnieniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Po wykonaniu zgodnie z prawem czynnoœci procesowych przez organ udzielajšcy pomocy, sš one wišżšce dla organu prowadzšcego postępowanie.

Przykład:

Po wycięciu przez właœciciela nieruchomoœci drzewa bez wymaganego zezwolenia, wójt prowadzi postępowanie w sprawie nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej. Osoba mogšca być œwiadkiem mieszka w innej częœci Polski. W tej sytuacji wójt prowadzšcy postępowanie może zwrócić się do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właœciwego dla jej miejsca zamieszkania o wezwanie tej osoby i przesłuchanie jej w charakterze œwiadka. Powinien jednak wskazać okolicznoœci, jakie powinny być przedmiotem zeznań (m.in. jakiego rodzaju i gatunku było to drzewo, jaki był obwód jego pnia oraz kiedy zostało wycięte – por. art. 89 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 142 ze zm.).

Zajęcie stanowiska przez inny organ

Zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (chodzi tu o wyrażenie opinii, zgody bšdŸ stanowiska w innej formie), decyzję można wydać dopiero po zajęciu stanowiska przez ten organ. Podkreœla się, że art. 106 k.p.a. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej współdziałania organów administracji, gdyż takš podstawš sš przepisy szczególne, które uzależniajš wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (por. np. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., sygn. II GSK 843/16, LEX nr 2325251).

Wymóg zajęcia stanowiska przez inny organ przewidziano np. w:

- art. 18 ust. 3a ustawy z 26 paŸdziernika 1982 r. o wychowaniu w trzeŸwoœci i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 487 ze zm.), zgodnie z którym wójt udziela zezwolenia na detalicznš sprzedaż napojów alkoholowych po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwišzywania problemów alkoholowych o zgodnoœci lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, czy

- art. 46 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomoœciami (tekst jedn DzU z 2018 r. poz. 121 ze zm.), w którym przyjęto m.in., że decyzja o wygaœnięciu trwałego zarzšdu przysługujšcego jednostkom organizacyjnym

resortu obrony narodowej wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właœciwym do spraw obrony narodowej, a resortu spraw wewnętrznych – zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właœciwym do spraw wewnętrznych.

W takim przypadku obowišzuje następujšcy tryb postępowania.

Krok 1. Organ załatwiajšcy sprawę zwraca się do innego organu o zajęcie stanowiska oraz zawiadamia o tym stronę.

Krok 2. Organ obowišzany do zajęcia stanowiska – w razie potrzeby po przeprowadzeniu przez ten organ postępowania wyjaœniajšcego - zajmuje stanowisko i przedstawia je niezwłocznie. Przedstawienie stanowiska powinno nastšpić nie póŸniej niż w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia temu organowi żšdania zajęcia stanowiska, chyba że majšcy zastosowanie w danym przypadku przepis prawa przewiduje inny termin. Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które stronie przysługuje zażalenie.

W zmienionym od 1 czerwca 2017 r. art. 106 § 6 k.p.a. zastrzeżono, że w razie niezajęcia przez organ stanowiska w wymaganym terminie (zasadniczo 2 tygodnie od dnia doręczenia temu organowi żšdania zajęcia stanowiska) stosuje się art. 36-38 k.p.a. (dotyczšce m.in. ponaglenia), przy czym organ obowišzany do zajęcia stanowiska niezwłocznie informuje organ załatwiajšcy sprawę o wniesieniu ponaglenia. Niewydanie stanowiska w ustawowym terminie wišże się z brakiem możliwoœci wydania decyzji przez organ załatwiajšcy sprawę, co może prowadzić do tego, że także ten organ będzie narażony za zarzut przewlekłoœci.

Posiedzenie w trybie współdziałania

Od 1 stycznia 2017 r. obowišzuje także art. 106a k.p.a., którym wprowadzono nowš instytucję posiedzenia w trybie współdziałania. Organ załatwiajšcy sprawę, który musi czekać z wydaniem decyzji na zajęcie stanowiska przez inny organ, może zwołać takie posiedzenie, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia zajęcia stanowiska.

Przed upływem terminu do jego zajęcia (2 tygodnie, chyba, że właœciwy przepis prawa przewiduje inny termin), posiedzenie w trybie współdziałania można zwołać tylko na wniosek organu, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska. Natomiast po upływie tego terminu nie obowišzuje już wskazane wyżej ograniczenie i organ załatwiajšcy sprawę może zwołać posiedzenie w trybie współdziałania także z urzędu albo na wniosek strony.

Przykład:

Organ obowišzany do zajęcia stanowiska nie zajšł go w wymaganym terminie 2 tygodni od dnia doręczenia mu żšdania do jego zajęcia. W takim przypadku organ załatwiajšcy sprawę może zwołać posiedzenie w trybie współdziałania z urzędu bšdŸ na wniosek strony lub organu, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska. Jednak w sytuacji, gdy strona wniosła już ponaglenie na bezczynnoœć lub przewlekłoœć, której dopuœcił się organ obowišzany do zajęcia stanowiska, to zwołanie posiedzenia w trybie współdziałania nie zwalnia z obowišzku rozpatrzenia tego ponaglenia.

Organ załatwiajšcy sprawę może wezwać strony na posiedzenie w trybie współdziałania. Jest to uzasadnione w sytuacji, gdy udział strony w posiedzeniu będzie przydatny do realizacji jego celu (przyspieszenie zajęcia stanowiska). W takim przypadku odpowiednio stosuje się art. 90-96 k.p.a., dotyczšce przygotowania i przeprowadzenia rozprawy.

Przykład:

W razie wezwania stron na posiedzenie w trybie współdziałania, termin posiedzenia powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań nastšpiło przynajmniej na 7 dni przed posiedzeniem. Jeżeli strony zostały należycie wezwane na posiedzenie, to ich nieobecnoœć nie stanowi przeszkody do jego przeprowadzenia. Jednak w razie stwierdzenia poważnych nieprawidłowoœci w wezwaniu stron bšdŸ gdy niestawienie się strony zostało spowodowane trudnš do przezwyciężenia przeszkodš, odracza się posiedzenie. Na posiedzeniu strony mogš składać wyjaœnienia, zgłaszać żšdania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Mogš także wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

W sytuacji, gdy na posiedzeniu dojdzie do zajęcia stanowiska w formie postanowienia, może ono zostać wpisane do protokołu posiedzenia. Organ obowišzany do zajęcia stanowiska może także w toku posiedzenia np. okreœlić termin, w jakim przekaże swoje stanowisko.

podstawa prawna: art. 7b, art. 51-53, art. 106-106a ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL