Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sztuka

W Nogent-sur-Seine otwarto muzeum Camille Claudel

Cesar, portret Camille Claudel, 1884
Muzeum
Po 27 latach starań w Nogent-sur-Seine otwarto muzeum poœwięcone Camille Claudel.

Ewa Izabela Nowak z Nogent-sur-Seine

Miasteczko położone w odległoœci niespełna 60 km na południowy wschód od stolicy Francji szczyci się również innym słynnym mieszkańcem. To tutaj Gustave Flaubert napisał „Szkołę uczuć".

Pomimo ogromnego talentu, jakim była obdarzona Camille Claudel, jej życiorys jest jednym z najbardziej tragicznych w całej historii sztuki nowożytnej. Urodziła się w 1864 roku. W tym samym roku Auguste Rodin, jej przyszły mistrz i kochanek, poznał Rose Beuret, wielokrotnie zdradzanš towarzyszkę życia, którš poœlubił ostatecznie na łożu œmierci.

Camille miała zaledwie dwanaœcie lat, kiedy rodzina Claudel zamieszkała w Nogent-sur-Seine, niewielkim mieœcie położonym na pograniczu Szampanii i regionu paryskiego. Tu nietypowa nastolatka odkryła pasję do lepienia w glinie i uczęszczała na lekcje rzeŸby u Alfreda Bouchera.

Już wtedy sława Rodina docierała do najdalszych zakštków Francji i wkrótce uparta Camille zrobiła wszystko, aby nakłonić ojca do zamieszkania w Paryżu, gdzie – dzięki wstawiennictwu Bouchera – została przyjęta do pracowni wybitnego rzeŸbiarza. Najważniejsze okazały się jej pierwsze dzieła, w tym portret jej młodszego o cztery lata brata Paula.

Rodin od poczštku przekonany był o jej ogromnym talencie, œwiadczš o tym jego słowa: „Panna Claudel stała się moim najznakomitszym asystentem, konsultuję się z niš we wszystkich sprawach". W rzeczywistoœci panna Claudel stała się nie tylko ulubionš asystentkš, ale również niezastšpionš partnerkš na długie dziesięć lat.

Z ich szaleńczej miłoœci urodziło się dwoje dzieci, których losy nie sš, niestety, znane. Zostały najprawdopodobniej oddane do przytułku. Wspomina o nich w pamiętnikach Jessie Lipscomb, najbliższa przyjaciółka Camille. Z kolei z listów jej brata Paula wynika, że jego starsza siostra parokrotnie poddała się aborcji. Ta ostatnia w 1892 roku stała się bezpoœredniš przyczynš zerwania z Rodinem. Kiedy Claudel starała się uniezależnić od swojego mistrza, znalazł on sobie nowš kochankę w osobie Sophie Postolskiej, nowej asystentki polskiego pochodzenia. Daleko jej było do urody Camille, ale najwyraŸniej łatwiej znosiła brak lojalnoœci słynnego rzeŸbiarza.

Sam Rodin zdawał się łatwiej akceptować obrót sytuacji i zwykł mówić o pięknej Camille: „Pokazałem jej, gdzie znajduje się złoto, ale złoto, które znalazła, należy tylko do niej".

Opinia ta niekoniecznie jest podzielana przez spadkobierców artystki, którzy od lat podważajš wyłšcznoœć autorstwa niektórych rzeŸb Rodina. O ile Angielka Jessie Lipscomb upoważniona była do pracy nad szatami postaci „Mieszczan z Calais", o tyle tajemnicš poliszynela jest, że jedynš osobš dopuszczanš do pracy nad stopami i rękoma postaci Rodina była Camille Claudel.

Funkcjonowanie jako samodzielnego artysty było dla kobiety pod koniec XIX wieku niezmiernie trudne, tym bardziej że rzeŸbiarkę otaczał posmak skandalu zwišzany z jej romansem z Rodinem. Jedynym oparciem moralnym Camille był jej starzejšcy się ojciec, zawsze pozytywnie nastawiony do kariery artystycznej najstarszej córki. Skrajnie odmienny stosunek mieli jej matka oraz brat Paul, znany podówczas pisarz i dyplomata francuski.

Rodin w tajemnicy starał się wspomagać materialnie swojš byłš kochankę (płacił na przykład czynsz za jej pracownię na wyspie Œwiętego Ludwika). Ona jednak czuła ogromne rozżalenie i coraz częœciej składała na jego barki winę za wszelkie niepowodzenia, jakie jš spotykały: przegrane konkursy, brak zamówień, pogłębiajšcš się nędzę. Brak œrodków materialnych, niedożywienie oraz alkoholizm, w jaki popadła, spowodowały u niej paranoidalne reakcje. Miało to poważne konsekwencje. Matka i brat rzeŸbiarki zaledwie pięć dni po œmierci ojca, na poczštku marca 1913 roku, wystšpili o umieszczenie jej w azylu psychiatrycznym. Spędziła w nim 30 lat. Nigdy więcej nie zobaczyła młodszej siostry ani matki. Brat odwiedził ja zaledwie parę razy.

Zmarła z głodu w paŸdzierniku 1943 roku. Wojna spowodowała podjęcie decyzji o drastycznym ograniczeniu racji żywieniowych dla osób żyjšcych na marginesie „normalnego społeczeństwa". Rodzina nigdy nie upomniała się o ciało, pochowano jš w zbiorowym grobie.

Artystka popadła w niepamięć przez prawie pół wieku. Na poczštku lat 80. ubiegłego wieku ksišżka Anne Delbée, francuskiej feminizujšcej aktorki, zaczęła powoli przywracać pamięć o genialnej rzeŸbiarce. Ale dopiero wielokrotnie nagrodzony francuski film biograficzny w reżyserii Bruno Nuyttena, w którym Camille zagrała Isabelle Adjani i sekundował jej Gérard Depardieu, spowodował, że publicznoœć zaczęła poważnie interesować się wyklętš przez lata postaciš. Wtedy też pojawił się projekt otwarcia muzeum poœwięconego artystce, co nastšpiło w marcu tego roku. Potrzeba było aż 27 lat, aby doszedł do skutku.

Nowoczesny budynek muzeum przylega do dziewiętnastowiecznego domu, w którym przez trzy lata mieszkała rodzina Claudel. Wœród 200 wystawionych rzeŸb tylko 43 wyszły spod ręki rzeŸbiarki. Pozwala to na usytuowanie jej dzieła w historycznym kontekœcie i dobitnie podkreœla oryginalnoœć jej talentu.

Zaczęła też rosnšć wartoœć jej rzeŸb. 11 czerwca 2017 roku bršz autorstwa Camille Claudel zatytułowany „Wals" (statuetka wysokoœci 46,7 cm) został sprzedany za 1,18 mln euro. Jest to œwiatowy rekord na rzeŸbę takiej wielkoœci. Zakupiła go Reine-Marie Paris, wnuczka Paula Claudela, pokonujšc pięciu innych potencjalnych nabywców, między innymi prywatnych kolekcjonerów w USA. Reine-Marie Paris, historyczka sztuki, odegrała ogromnš rolę w przywróceniu pamięci o genialnej rzeŸbiarce. Jako nastolatka przypadkowo odkryła na strychu swojej babki (żony Paula Claudela) jednš z figur Camille Claudel i poznała ukrywane przez lata rodzinne tabu zabraniajšce mówić o „wyklętej siostrze". RzeŸba zakupiona przez Reine-Marie Paris wzbogaci kolekcję Muzeum w Nogent-sur-Seine. Š?

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL