Sylwetki

Fortuna dzięki wojnie - rodzina Rothschildów

Obraz Battle of Waterloo (Bitwa pod Waterloo) namalowany przez Williama Sadlera
Archiwum
Wg rankingu magazynu Forbes Mayer Amschel Rothschild znalazł się wśród dwudziestu najbardziej wpływowych ludzi wszechczasów. Jak zbudował swoją fortunę?

Pierwsze wzmianki o rodzinie Rothschildów sięgają 1530 roku. W getcie żydowskim we Frankfurcie, w domu "pod czerwonym szyldem", mieszkał Izaak Elchanan Bacharach zum Hahn i jego potomkowie. Nazwisko rodu bankierów pochodzi od niemieckich słów rot (czerwony) i Schild. Wprawdzie w 1664 roku potomkowie Izaaka Elchanana przeprowadzili się do innego budynku przy tej samej ulicy, ale przydomek Rothschild pozostał z nimi już na zawsze.

Rodzina Rothschildów zawdzięcza swoje bogactwo i sławę Mayerowi Amschelowi Rothschildowi (1744-1812). Co ciekawe, w rankingu dwudziestu najbardziej wpływowych ludzi w historii magazynu Forbes zajął on siódme miejsce jako współtwórca międzynarodowego systemu finansowego. Z dokumentów podatkowych pochodzących z XVIII wieku dowiadujemy się, że jego ojciec Amschel Moses (1710-1755) prowadził niewielki sklep i dodatkowo zajmował się wymianą walut. Co ważne, ten mało zamożny sklepikarz posiadał honorowy tytuł książęcego numizmatyka. Powiązania z dworem Hesji, choć dla niego samego nie oznaczały fortuny, miały się okazać kluczowe dla późniejszych losów jego syna. Mayer Amschel miał siedmioro rodzeństwa, z czego tylko on i czworo pozostałych dożyli dorosłego wieku. Uczęszczał do szkoły talmudycznej (Jesziwa), ale zmuszony został do zaprzestania nauki ze względu na wczesną śmierć obojga rodziców.

Dzięki pomocy krewniaków w wieku 13 lat dostał się na praktyki do hanowerskiej firmy Simon Wolf Oppenheimer. To właśnie tam syn sklepikarza zdobył cenną wiedzę z zakresu wymiany walut i operacji finansowych. W wieku 19 lat powrócił do Frankfurtu i rozpoczął pracę w firmie swojego brata. Prawdziwym początkiem kariery Mayera Amschela było otrzymanie w 1769 roku tytułu Hoffaktora, książęcego żydowskiego bankiera i wynikające z tego przywileje. Panujący w Hesji landgraf Fryderyk II był powiązany z rządzącym Anglią Jerzym III z dynastii hanowerskiej. Hescy żołnierze, podobnie jak Szwajcarzy, uchodzili w tym czasie za najlepszych najemników i byli wykorzystywani przez Brytyjczyków m. in. w walkach z buntownikami z Ameryki. Wynagrodzenie za ich służbę płynęło z Londynu do Frankfurtu, a pieniędzmi tymi zajmował się właśnie Mayer Amschel Rothschild.

W 1798 roku wysłał on swojego trzeciego syna, Nathana Mayera Rothschilda, do Anglii z kwotą 20 tys. funtów (1,9 mln wg obecnej siły nabywczej), aby zadbał o rodzinne interesy związane z przemysłem tekstylnym. W okresie po rewolucji francuskiej aż po Kongres Wiedeński w Europie nieustannie toczyły się wojny, a żołnierze potrzebowali ubrań szytych z angielskiego sukna. Jest to zatem kolejny przykład na to, że fortuna Rothschildów rosła dzięki działaniom militarnym. Nathan Mayer radził sobie świetnie w nowym otoczeniu i już w kilka lat po przybyciu otrzymał brytyjskie obywatelstwo i utworzył bank w londyńskim City. Zajmował się on między innymi finansowaniem na kredyt armii Wellingtona toczącej walki w Portugalii. Doszedł on do największej fortuny ze wszystkich braci, a w oczach współczesnych uchodził za najbogatszego człowieka na świecie. W chwili śmierci w 1836 roku posiadał majątek wart 0,62% brytyjskiego Produktu Krajowego Brutto. Dla porównania majątek Billa Gatesa stanowi 0,3% dzisiejszego PKB tego kraju.

Firma Nathana Mayera handlowała obligacjami i walutami na londyńskiej giełdzie niczym współczesne banki inwestycyjne i fundusze hedgingowe. Informatorzy Rothschilda obserwowali przebieg bitwy pod Waterloo i gdy rezultat stał się jasny , natychmiast wyruszyli w stronę Londynu. Nie było jeszcze wtedy telegrafu a informacje nadal poruszały się w tempie galopującego konia i płynącego statku. Sytuacja z 1815 roku wyśmienicie pasuje do zjawiska tzw. asymetrii informacji na rynku. Za sformułowanie teorii na ten temat Paul Stiglitz otrzymał w 2001 roku nagrodę Nobla. Informację o wyniku bitwy finansista otrzymał 48 godzin przed brytyjskim rządem i szybciej niż pozostali uczestnicy rynku. Rothschild wykorzystał tę przewagę aby kupić brytyjskie obligacje zanim zdążyły zdrożeć i dzięki temu jeszcze bardziej powiększył swoją fortunę. Co do tego historycy są zgodni. Trwa dyskusja czy Rothschild dodatkowo rozpuszczał plotki na temat rzekomej przegranej wojsk koalicji i zwiększył panikę na giełdzie sprzedając początkowo obligacje aby dodatkowo zaniżyć ich cenę przed rozpoczęciem zakupów.

W tym samym czasie, gdy Nathan Mayer zarabiał na utrzymaniu brytyjskiej armii i spekulował na londyńskiej giełdzie, jego młodszy brat Jacob udał się w 1811 roku do Paryża, aby finansować Napoleona. Z punktu widzenia inwestora można mówić tu wręcz o dywersyfikacji. Niezależnie od tego, która strona konfliktu poniesie porażkę, rodzina Rothschildów zawsze była zabezpieczona. W 1810 roku nestor rodu zadbał o to, aby trzej najstarsi synowie byli powiązani kapitałowo. Mayer Amschel Rothschild zmarł 19 września 1812 roku we Frankfurcie nad Menem. Spoczął na cmentarzu żydowskim w pobliżu ulicy Judengasse, przy której stał dom "pod czerwonym szyldem", a jego grób istnieje aż do dziś. W 1817 roku otrzymał pośmiertnie tytuł szlachecki od austriackiego cesarza Franciszka I.

Jego synowie położyli podwaliny systemów bankowych w najważniejszych państwach Europy. Najstarszy syn Amschel Mayer przejął rodzinny biznes we Frankfurcie, Salomon przeniósł się do Wiednia. Nathan przyczynił się do rozwoju londyńskiego City, Calman rozwijał interesy w Neapolu, a Jacob pozostał w Paryżu.

Źródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL