Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Spór o Trybunał Konstytucyjny

Przegrana PiS w Trybunale

PAP/Rafał Guz
Nowelizacja ustawy o Trybunale Konstytucyjnym jest niekonstytucyjna.

W œrodę 9 marca Trybunał Konstytucyjny w 12-osobowym składzie uznał, że obowišzuje ustawa o TK uchwalona w czerwcu 2015 r., jeszcze przez poprzedni Sejm. Nowela autorstwa PiS jest bowiem niekonstytucyjna.

– Władza ustawodawcza jest demokratycznie legitymowana do tworzenia prawa, ale jest zobowišzana czynić to w granicach konstytucji. Gwarantem przestrzegania konstytucji przez władzę ustawodawczš jest Trybunał Konstytucyjny – podkreœlił Stanisław Biernat, sędzia sprawozdawca. Do TK należy więc ostateczne rozstrzyganie o zgodnoœci z ustawš zasadniczš.

Trybunał uznał, że zaskarżona nowelizacja autorstwa PiS ogranicza możliwoœć funkcjonowania Trybunału, co narusza istotę demokracji i nie może być tolerowane.

Trybunał wyjaœnił też, że orzekał na podstawie konstytucji, bo nie mógł opierać się na przepisach, które budziły wštpliwoœci konstytucyjne. A ze względu na nieodwracalnoœć wyroków TK jest nader istotne, aby wszelkie wštpliwoœci były wyjaœnione, zanim przepisy będš stosowane.

Ingerencja w niezależnoœć

Trybunał uznał, że przepisy nowelizacji dotyczšce składu Trybunału i kolejnoœci rozpoznawania spraw sš arbitralne, nie służš sprawnoœci TK, ingerujš w jego niezależnoœć i odrębnoœć.

Według nowelizacji orzekanie w pełnym składzie wymaga udziału co najmniej 13 z 15 sędziów. Sędzia Biernat wyjaœniał jednak, że ustawodawca nie ma swobody ustalania liczebnoœci składu. A angażowanie w jednš sprawę wszystkich sędziów ogranicza możliwoœć ich udziału w innych. Przy czym większy skład nie gwarantuje obiektywizmu i nie przekłada się na jakoœć orzeczenia. Tymczasem procedowanie w składach trzy- i pięcioosobowych umożliwia sprawne działanie TK.

Ponadto w nowelizacji okreœlono, że orzeczenia zapadajš większoœciš 2/3 głosów. Natomiast zgodnie z konstytucjš – większoœciš głosów. Według TK większoœć oznacza większoœć zwykłš, a konstytucja nie daje ustawodawcy prawa wprowadzenia innej.

Zgodnie z zakwestionowanš nowelš rozprawa nie może się odbyć wczeœniej niż po upływie trzech miesięcy od doręczenia zawiadomienia o terminie (lub szeœciu, jeœli TK ma orzekać w pełnym składzie). Według TK to znaczne odsuwanie w czasie orzekania w sprawach, które sš gotowe do rozstrzygnięcia.

Dwa zdania odrębne

Wybrani przez obecny Sejm sędziowie: Julia Przyłębska i Piotr Pszczółkowski, zgłosili zdania odrębne. Podkreœlali, że TK powinien orzekać w pełnym składzie, czyli minimum 13-osobowym.

Stanisław Biernat tłumaczył jednak, że pełny skład oznacza wszystkich sędziów, którzy mogš orzekać w danej sprawie. A zdaniem prezesa legitymację do orzekania ma obecnie jedynie 12 sędziów.

– Skład TK w niniejszej sprawie jest sprzeczny z przepisami prawa – mówił sędzia Pszczółkowski. W jego ocenie w zwišzku z brakiem jakiejkolwiek kontroli nad orzeczeniami TK powinny one zapadać w sposób wolny od jakichkolwiek prawnych wštpliwoœci.

Jego zdaniem brak jest też podstawy prawnej do ustalania przez prezesa TK składu osobowego pełnego składu TK,. Podobnie jak podstaw do dopuszczania lub niedopuszczania sędziów TK do orzekania w sprawach zapadajšcych w pełnym składzie. Zarówno sędzia Pszczółkowski, jak i sędzia Przyłębska uważajš, że sędziowie Henryk Cioch, Lech Morawski i Mariusz Muszyński, wybrani przez Sejm w grudniu, powinni orzekać, bo zostały spełnione wszystkie prawne i formalne warunki ich wyboru.

Wadliwa legislacja

W œrodę Trybunał zarzucił też, że nowelizacja ustawy o TK została uchwalona niezgodnie z regulaminem Sejmu. TK skrytykował przede wszystkim krótkie vacatio legis. Uchwalona 22 grudnia 2015 r. ustawa weszła w życie z dniem ogłoszenia, czyli 28 grudnia.

– TK został pozbawiony możliwoœci przygotowania się do nowych zasad orzekania, a to by doprowadziło do przewlekłoœci postępowań przed TK – przekonywał Stanisław Biernat. – Ustawodawca nie wskazał przy tym, jaki ważny interes publiczny stoi za tym, by przepisy wprowadzić w życie z dniem ogłoszenia. A to niedopuszczalne obejœcie konstytucji.

Stanisław Biernat wyjaœnił także, że skutkiem orzeczenia niekonstytucyjnoœci grudniowej nowelizacji jest brak możliwoœci jej stosowania. Œrodowy wyrok TK, choć jest ostateczny, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Problem w tym, że premier Beata Szydło zapowiedziała, że nie opublikuje wyroku w Dzienniku Ustaw, bo nie jest on orzeczeniem, ale „komunikatem". Został bowiem wydany bezprawnie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL