Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sędziowie i sšdy

Iustitia krytykuje propozycje z prezydenckiego projektu ustawy o Sšdzie Najwyższym

Adobe Stock
W prezydenckim projekcie ustawy o Sšdzie Najwyższym standardy dotyczšce prawa sędziów do obrony sš niższe niż stosowane wobec pozostałych obywateli - uważa Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”.

W opublikowanej dziœ opinii „Iustitia" skupia się  na  czterech zagadnieniach odmiennie obecnie uregulowanych. To rozbudowa postępowania dyscyplinarnego, wprowadzenie skargi nadzwyczajnej, zmiana struktury SN oraz wprowadzenie ławników.

Stowarzyszenie zwraca uwagę, że w uzasadnieniu projektu sędziowie zostali okreœleni jako osoby wykonujšce zawód zaufania publicznego.

- Zredukowanie ustrojowej roli sędziów poprzez odebranie im statusu organów władzy państwowej, jako piastunów władzy sšdowniczej, znajduje następnie rozwinięcie w przepisach szczegółowych - zaznacza „Iustitia" w swej opinii.

Dyscyplinarki bez prawa do obrony

Zdaniem Stowarzyszenia proponowane rozwišzania rozbudowujš aparat œcigania przewinień dyscyplinarnych oraz podporzšdkowujš prowadzenie postępowań dyscyplinarnych przeciwko sędziom Ministrowi Sprawiedliwoœci. Zapewniajš temu przedstawicielowi władzy wykonawczej znaczšcy wpływ na sšdy dyscyplinarne poprzez przekazanie mu szerokich kompetencji w zakresie powoływania rzeczników dyscyplinarnych i sędziów sšdów dyscyplinarnych oraz możliwoœci wpływania na każde postępowanie dyscyplinarne. Stowarzyszenie ocenia to jako sprzeczne z konstytucyjnš zasadš równoważenia się władz.

Wynikajšce z projektu standardy dotyczšce prawa sędziów do obrony sš, zdaniem „Iustitii", niższe niż stosowane w postępowaniach sšdowych wobec pozostałych obywateli. Chodzi m.in. o tryb przyspieszony dla rozpoznania wniosku o zezwolenie na pocišgnięcie do odpowiedzialnoœci karnej lub tymczasowe aresztowanie sędziego ujętego na goršcym uczynku zbrodni lub występku zagrożonego karš pozbawienia wolnoœci

- Przyspieszony, specjalny tryb postępowania immunitetowego wymaga zakończenia go w cišgu 24 godzin. To termin zbyt krótki. Należy podzielić poglšd, że albo spowoduje to powierzchownoœć realizacji gwarancyjnej funkcji sšdu immunitetowego, albo będzie sprzyjać „ostrożnoœciowemu" oddalaniu wniosków - twierdzi Stowarzyszenie.

Skarga nadzwyczajna

Wprowadzenie tej instytucji, która rozszerza już istniejšce możliwoœci podważania stabilnoœci prawomocnych orzeczeń, zdaniem „Iustitii" stanowić będzie bezpoœrednie zagrożenie dla pewnoœci i przewidywalnoœci ochrony prawnej udzielanej przez sšdy w Polsce. Nie polepszy wprost sytuacji obywateli, ponieważ wniesienie skargi zależne będzie od woli czynników publicznych, w tym o charakterze politycznym.

Stowarzyszenie krytycznie ocenia uzasadnienie wprowadzenia skargi nadzwyczajnej. Wedle projektodawcy ma ona uzupełnić lukę w obecnym systemie nadzwyczajnych œrodków zaskarżenia, gdyż jej podstawš będzie nie tylko rażšce naruszenie prawa, ale także sprzecznoœć ustaleń sšdu z treœciš zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto – będzie ona mogła zostać wniesiona – inaczej niż skarga kasacyjna albo kasacja – także od prawomocnych orzeczeń, których wczeœniej nie zaskarżono.

- Podejœcie to nie może być zaakceptowane z dwóch powodów. Po pierwsze, ogólnie przyjętym obecnie w demokratycznych krajach standardem jest to, że strona faktyczna sprawy badana jest w dwóch instancjach (a poza Polskš czasami tylko w jednej instancji), podczas gdy trzecie podejœcie do sprawy obejmuje tylko kontrolę stosowania prawa. Jedynie wznowienie postępowania pozwala na powrót do faktów sprawy, gdy okazuje się, że wiedza stron i sšdu o tych faktach była – z przyczyn niezawinionych – niekompletna.

Po drugie, wprowadzenie skargi nadzwyczajnej prowadziłoby do tego, że w każdej sprawie, w której możliwa jest skarga kasacyjna albo kasacja, jej rozpoznawanie mogłoby rozcišgać się na cztery instancje, a w sprawie, w której skarga kasacyjna albo kasacja nie wchodzš w rachubę – na trzy instancje, przy czym w każdym z tych wypadków w trzech instancjach badane mogłyby być fakty. Taki system – niezależnie od innych wad – z założenia nie może prowadzić do tego, że wymiar sprawiedliwoœci stałby się szybszy i sprawniejszy. - wyjaœnia „Iustitia".

Nowa struktura SN

Zmiana struktury SN polegać ma na wprowadzeniu dwóch nowych izb: Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Nadzwyczajnej Kontroli i Spraw Publicznych, działajšcych na szczególnych zasadach. Projektowane Izby tylko z nazwy będš częœciš SN. Zamysłem projektodawcy jest powołanie dwóch „supersšdów", które będš sprawowały kontrolę nad sšdami powszechnymi oraz Sšdem Najwyższym.

- Stowarzyszenie dopuszcza możliwoœć powołania Izby Dyscyplinarnej, jednakże pod warunkiem, iż nie będzie to izba specjalna, o charakterze autonomicznym, przeciwstawiana w strukturze SN pozostałym izbom. O składzie nowych izb będzie decydować prawdopodobnie wybrana na zupełnie nowych zasadach, z dominujšcš rolš polityków, Krajowa Rada Sšdownictwa. Ich proponowane ukształtowanie jest nie do pogodzenia z art. 175 ust. 1 Konstytucji - piszš sędziowie.

Ławnicy w SN

Prezydencki projekt ustawy o SN przewiduje wprowadzenie do tego sšdu ławników. Jednak, twierdzi „Iustitia", ławnicy to przede wszystkim „sędziowie faktu".

- O ile w sšdach powszechnych mšdroœć życiowa i wiedza pozaprawna ławników bywa cennym wkładem, to specyfika działania SN, który jest "sšdem prawa", nie daje już ławnikom takich możliwoœci - uważa Stowarzyszenie.

Wskazuje, że ławnik w SN, jako pełnoprawny członek składu orzekajšcego, stanie niejednokrotnie przed potrzebš dokonywania wykładni przepisów i odczytywania treœci norm prawnych, co wymaga rozległej wiedzy prawniczej, której trudno oczekiwać od każdego absolwenta szkoły œredniej.

- To samo dotyczy orzekania w sprawach dyscyplinarnych, w których przedmiotem oceny jest przewinienie dyscyplinarne polegajšce na rażšcym i oczywistym naruszeniu przepisów prawa przy wydawaniu orzeczeń - dodajš sędziowie z "Iustitii".

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL