Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sędziowie i sšdy

KRS publikuje dokumenty zwišzane ze sporem wokół asesorów

Uroczystoœć wręczenia aktów mianowania dla asesorów sšdowych, którzy ukończyli Krajowš Szkołę Sšdownictwa i Prokuratury w Krakowie, 21 bm. w Warszawskim Domu Technika NOT.
PAP/Rafał Guz
Krajowa Rada Sšdownictwa upubliczniła korespondencję z Ministerstwem Sprawiedliwoœci zwišzanš z postępowaniem dotyczšcym wniosku o powierzenie 265 asesorom pełnienia obowišzków sędziowskich. Szczegółowo tłumaczy powody swojego sprzeciwu wobec wniosku ministra Ziobry.

Krajowa Rada Sšdownictwa przypomina, że asesorzy sšdowi w sšdach rejonowych majš takie same kompetencje, jak sędziowie: wymierzajš sprawiedliwoœć. Różnica polega na tym, że sš powoływani na czas okreœlony - okres swoistej próby.

- Sędziów powołuje się po przeprowadzeniu rozbudowanego konkursu: zainteresowani zgłaszajš się, podlegajš merytorycznej ocenie kwalifikacji, opiniowaniu przez organy sšdów, opiniowaniu i rozpatrzeniu przez Radę, po czym zwycięski kandydat jest przedstawiany Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na urzšd sędziego. Do tej pory w takim samym trybie mieli być powoływani asesorzy sšdowi (tylko „mieli", bo Ministerstwo Sprawiedliwoœci nie organizowało naboru). Jednak w maju 2017 r. Minister Sprawiedliwoœci doprowadził do zmiany tej zasady i zainicjował uchwalenie przepisów, na podstawie których Minister najpierw „w ciemno" mianuje asesorów sšdowych, a dopiero potem przekazuje sprawę Radzie, która może co najwyżej wyrazić sprzeciw wobec pełnienia przez asesora sšdowego obowišzków sędziego. Jeżeli Rada nie zajmie żadnego stanowiska w cišgu miesišca uznaje się „automatycznie", że asesor sšdowy może pełnić obowišzki sędziego - wyjaœnia KRS.

W paŸdzierniku 2017 r. KRS  rozpatrywała sprawy asesorów sšdowych, przedstawionych przez Ministra Sprawiedliwoœci, którzy w większoœci byli aplikantami Krajowej Szkoły Sšdownictwa i Prokuratury lub jej absolwentami. KRS podkreœla, że osoby te ubiegały się o przyjęcie na aplikację sędziowskš, gdy obowišzywały jeszcze przepisy, które przyznawały im prawo ubiegania się o stanowiska sędziowskie po ukończeniu aplikacji.

- Jednak od 2 lat Minister Sprawiedliwoœci prawie wcale nie ogłaszał takich konkursów, więc absolwenci Szkoły nie mogli zostać sędziami, zaœ Rada mogła wystšpić o powołanie na stanowisko sędziego sšdu rejonowego tylko w stosunku do ok. 30 absolwentów KSSiP. Nowe przepisy zostały przygotowane przez Ministerstwo w taki sposób, aby kandydaci na asesorów nie mieli wyboru, musieli zgłosić się na stanowiska asesorów, gdyż w przeciwnym razie zostaliby praktycznie pozbawieni możliwoœci ubiegania się o nominację sędziowskš - uważa KRS.

Przebieg wydarzeń według KRS

  1. 21 wrzeœnia 2017 r. Minister Sprawiedliwoœci wręczył akty mianowania 256 asesorom sšdowym i odebrał od nich œlubowanie.
  2. 13 paŸdziernika 2017 r. Rada została powiadomiona o przekazaniu w systemie teleinformatycznym wykazu mianowanych asesorów sšdowych. Po zalogowaniu się do systemu okazało się, że Rada nie ma dostępu do żadnych dokumentów, które miały być przekazane przez Ministerstwo za poœrednictwem systemu. Pomimo tego system rozpoczšł liczenie miesięcznego terminu na wyrażenie przez Radę sprzeciwu. Minister Sprawiedliwoœci – jako członek KRS – wiedział, że termin ten upłynie dzień przed kolejnym posiedzeniem Rady. Terminy zwykłych posiedzeń Rady znane sš z blisko rocznym wyprzedzeniem, gdyż w większoœci członkami Rady sš sędziowie, którzy orzekajš w sšdach.
  3. Pomimo znaczšcego obcišżenia sędziów praca orzeczniczš zwołano nadzwyczajne posiedzenie Rady na 30 i 31 paŸdziernika br.
  4. Również 13 paŸdziernika 2017 r. do Rady wpłynšł w formie pisemnej wykaz mianowanych asesorów sšdowych, tj. tabela zawierajšca imiona i nazwiska 265 asesorów sšdowych oraz nazwy sšdów, w których pełniš służbę.
  5. Jeszcze tego samego dnia (13 paŸdziernika 2017 r.) Wiceprzewodniczšcy Rady poinformował Ministerstwo o braku możliwoœci pobrania dokumentów z systemu teleinformatycznego. W zwišzku z tymi problemami zwołano posiedzenie Prezydium KRS na 18 paŸdziernika 2017 r.
  6. Prezydium KRS na posiedzeniu 18 paŸdziernika 2017 r. potwierdziło ujawnione braki. W tym samym dniu zwrócono się do Dyrektora KSSiP o akta osobowe mianowanych asesorów sšdowych oraz o ich wyniki z egzaminu sędziowskiego.
  7. 19 paŸdziernika 2017 r. Krajowa Rada Sšdownictwa zwróciła się o nadesłanie akt osobowych asesorów sšdowych do prezesów wszystkich sšdów rejonowych, w których asesorzy sšdowi pełniš służbę.
  8. W tym samym dniu (19 paŸdziernika 2017 r.) z Ministerstwa Sprawiedliwoœci wpłynęło do Rady 265 teczek akt osobowych asesorów sšdowych, zawierajšcych przede wszystkim następujšce dokumenty: akt mianowania na asesora sšdowego, informację o niekaralnoœci oraz informację od komendanta Policji (w tej informacji ujawnia się, czy asesor widnieje w policyjnych systemach teleinformatycznych np. jako sprawca wykroczenia drogowego).
  9. Dopiero 23 paŸdziernika 2017 r. Rada uzyskała dostęp do systemu teleinformatycznego i mogła zapoznać się z dokumentami umieszczonymi tam przez Ministerstwo.
  10. 27 paŸdziernika 2017 r. do Rady wpłynęło pismo zastępcy dyrektora departamentu z Ministerstwa Sprawiedliwoœci, z którego wynika, że Rada ma miesišc na rozpoznanie sprawy asesorów, liczony od 23 paŸdziernika 2017 r. Jednak system teleinformatyczny nadal liczył ten termin od 13 paŸdziernika 2017 r. Dopiero 6 listopada 2017 r. w systemie pojawiła się adnotacja, że termin biegnie od 23 paŸdziernika br.  
  11. 27 paŸdziernika 2017 r. do Rady wpłynęły akta z Krajowej Szkoły Sšdownictwa i Prokuratury. W aktach były zawarte dokumenty zwišzane z naborem na aplikację ogólnš i sędziowskš oraz sprawdziany z okresu aplikacji. Do Rady wpłynęły również akta osobowe z niektórych sšdów.
  12. 30 paŸdziernika 2017 r. od rana trwały posiedzenia zespołów członków Rady, które analizowały dokumentację przesłanš przez Ministerstwo Sprawiedliwoœci, Dyrektora KSSiP i prezesów niektórych sšdów. Podczas posiedzeń zespołów wpłynęły zaœwiadczenia lekarskie i psychologiczne dotyczšce niektórych asesorów sšdowych.
  13. Po zakończeniu prac w zespołach, 30 paŸdziernika 2017 r. Rada zebrała się na posiedzeniu plenarnym. W posiedzeniu nie uczestniczył członek KRS – Minister Sprawiedliwoœci Zbigniew Ziobro. W toku posiedzenia napływały kolejne akta osobowe z sšdów rejonowych, w których znajdowały się jednak wyłšcznie dokumenty „pracownicze”, niezwišzane z procedurš mianowania asesorów sšdowych.
  14. Podczas posiedzenia wpłynęło do Rady pismo wiceministra sprawiedliwoœci Łukasza Piebiaka, w którym przedstawiono interpretację przepisów dotyczšcš zaœwiadczeń lekarskich i psychologicznych. Pismo Dyrektora KSSiP na ten sam temat wpłynęło 31 paŸdziernika 2017 r.
  15. Na podstawie analizy dokumentacji Rada uznała, że Minister Sprawiedliwoœci nie sprawdził przed dniem mianowania, czy asesorzy sšdowi spełniajš wszystkie kryteria mianowania – kryteria, które zostały stworzone w Ministerstwie Sprawiedliwoœci, przy współpracy kierownictwa Krajowej Szkoły Sšdownictwa i Prokuratury (która podlega bezpoœrednio temu Ministrowi). Rada nie wzywała asesorów sšdowych do uzupełnienia „braków”, dlatego, że zgodnie z prawem, braki te powinny być uzupełnione najpóŸniej 21 wrzeœnia 2017 r., tj. w dniu mianowania asesorów sšdowych.

Zdaniem KRS Minister Sprawiedliwoœci nie może powołać na to stanowisko asesora każdej osoby – musi rzetelnie ustalić, czy każdy z kandydatów spełnia kryteria.

- Jeżeli ze zgromadzonych dokumentów wynika, że Minister Sprawiedliwoœci nie sprawdził czy kandydat na asesora sšdowego spełnia kryteria ustawowe – Rada nie może milczeć i powinna zgłosić sprzeciw - uważa KRS. - Nie można doprowadzić do sytuacji, w której wyroki będš wydawały osoby, co do których istniejš najmniejsze nawet wštpliwoœci w tym zakresie. Gdyby Minister Sprawiedliwoœci przed 21 wrzeœnia 2017 r. (data mianowania asesorów sšdowych), zgromadził wszystkie niezbędne dokumenty, Rada nie musiałaby zgłaszać z tego powodu sprzeciwu.

Dodaje, że sprzeciw jest jedynym œrodkiem, jakim dysponuje KRS w postępowaniu dotyczšcym pełnienia przez asesorów sšdowych obowišzków sędziego.

- Rada nie powołuje asesorów sšdowych w sšdach rejonowych – mianuje ich Minister Sprawiedliwoœci - podkreœla KRS.

 

KRS przyznaje, że negatywnie ocenia zmianę modelu asesury. Nie podoba się jej, że to Minister, a nie Prezydent RP odbiera œlubowanie i to w sytuacji, gdy procedura powierzenia obowišzków sędziowskich jeszcze się nie zakończyła.

- KRS nie zaskarżyła tej ustawy, gdyż z wiadomych względów wycofała swoje wszystkie wczeœniejsze skargi z Trybunału. Pamiętamy wszyscy, że kiedyœ już model polskiej asesury został zakwestionowany przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, dlatego należało stworzyć taki model asesury, który da asesorowi atrybut faktycznej niezawisłoœci i będzie to rzeczywisty „sędzia na próbę". Nie można narażać œwietnych młodych prawników po wielu latach wytężonej nauki, żeby ktoœ mógł skutecznie podważyć ich orzeczenia, powołujšc się na brak niezawisłoœci. To może narazić obywateli na koniecznoœć powtórnego rozpoznawania spraw, gdyby wyrok wydany przez asesora został zakwestionowany przez ETPCz w Strasburgu. A państwo polskie mogłoby zostać narażone na wypłatę wysokich odszkodowań - twierdzi KRS.

Przypomina, że w przypadku  wszystkich innych postępowań nominacyjnych wręczane sš nominacje (np. nominacje oficerów Policji, czy generalskie), co kończy procedurę.

- Natomiast w przypadku asesorów Minister najpierw wręcza nominacje, a procedura powierzania obowišzków sędziowskich nadal trwa po odebraniu przyrzeczenia, gdyż po wręczeniu nominacji Radzie przysługuje jeszcze prawo sprzeciwu, od którego odwołanie służy do Sšdu Najwyższego.  To kuriozalna procedura prawna - uważajš autorzy opublikowanego komunikatu KRS.

Ich zdaniem ustawa budzi też bardzo poważne wštpliwoœci konstytucyjne z uwagi na dominujšca pozycję Ministra Sprawiedliwoœci i Prokuratora Generalnego nad Krajowš Szkołš Sšdownictwa i Prokuratury.

Korespondencja Krajowej Rady Sšdownictwa z Ministerstwem Sprawiedliwoœci dokumentacji zwišzanej z przesłanš listš asesorów i braku dostępu do informacji w systemie teleinformatycznym

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL