Rzecz o prawie

Bartłomiej Solarz o uchwale Sądu Najwyższego ws. wniosku o uzasadnienie wyroku

Fotorzepa, Jerzy Dudek
Niedawno Izba Cywilna Sądu Najwyższego podjęła uchwałę, która ma niebagatelne znaczenie dla stron postępowań cywilnych, które samodzielnie lub za pośrednictwem adwokatów czy radców prawnych składają wniosek o uzasadnienie wyroku.

Chodzi o uchwałę z 24 maja 2017 r., sygn. akt III CZP 18/17. Dotyczy ona sytuacji, w której wniosek o uzasadnienie zostaje złożony w dniu wydania wyroku, zanim jednak doszło do jego ogłoszenia.

W przypadku rozważanym przez Sąd Najwyższy pełnomocnik strony złożył do dziennika podawczego sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który – zgodnie z treścią wokandy – powinien być już wyrokiem ogłoszonym. Jak się później okazało, z przyczyn technicznych sąd ogłosił wyrok godzinę później. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony wcześniej.

Sąd rejonowy, który wydał wyrok, którego uzasadnienia chciał pełnomocnik, oddalił jego wniosek. Wskazał, że jest przedwczesny. A Sąd Najwyższy uznał, że skuteczne jest złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku dopiero po jego ogłoszeniu.

Dlaczego nie można wyprzedzać faktów

Przedstawione zagadnienie, wbrew pozorom, wielokrotnie trafiało na wokandę Sądu Najwyższego. Jak wskazano w uzasadnieniu komentowanej uchwały, wielokrotnie już Izba Cywilna SN wypowiadała się w tej kwestii. Zdecydowana większość orzeczeń uznawała złożenie wniosku o uzasadnienie przed wydaniem wyroku za nieskuteczne. Wszystkie orzeczenia natomiast przewidywały nieskuteczność złożenia takiego wniosku, gdy został on złożony przed dniem ogłoszenia wyroku. Tutaj jednak sytuacja była odmienna, ponieważ wniosek został złożony tego samego dnia. Wskazane zostały nieliczne orzeczenia, w których Sąd Najwyższy zajmował odmienne stanowisko, wskazując, że złożenie wniosku w dniu ogłoszenia orzeczenia jest skuteczne.

Jako główny argument przemawiający za tym, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku przed jego ogłoszeniem, ale w tym samym dniu, jest bezskuteczny, podaje się fakt, że odwołuje się on do orzeczenia nieistniejącego (wyrok istnieje dopiero od chwili podpisania jego sentencji lub ogłoszenia). Inaczej mówiąc, wyrok istnieje od chwili jego wydania lub ogłoszenia, a nie od dnia, w którym ten fakt nastąpił. Sąd wskazał również, że przepisy przewidują związanie sądu wyrokiem od chwili jego wydania, a nie od dnia, w którym został wydany wyrok. Z tych właśnie powodów uznał rozstrzygnięcie sądu rejonowego oddalającego wniosek za słuszne.

Te same reguły – według Sądu Najwyższego – mają również zastosowanie do wysyłki wniosku na poczcie. W komentowanej uchwale zostało wskazane, że decydująca jest chwila nadania tego pisma na poczcie, a można to zweryfikować za pomocą internetowego systemu śledzenia przesyłek.

W innych rozstrzygnięciach Sąd Najwyższy wskazywał jednak, że wniosek złożony w dniu wydania orzeczenia, chociażby stało się to jeszcze przed jego wydaniem, jest skuteczny. Przykładowo, w postanowieniu Sądu Najwyższego z 25 października 2012 r., sygn. akt I CZ 153/12 wskazano, że bieg terminów w prawie cywilnym skonstruowany jest w ten sposób, że uwzględniany jest cały dzień i to właśnie cały dzień podlega zaliczeniu do biegu terminu, niezależnie od tego, czy jest to termin tygodniowy czy siedmiodniowy. Podkreśla się także, że literalnie art. 328 § 1 kodeksu postępowania cywilnego określa początek biegu terminu jako „dzień ogłoszenia sentencji", a nie chwilę ogłoszenia sentencji.

W trakcie postępowania w omawianej sprawie swój udział w sprawie zgłosił rzecznik praw obywatelskich, który wyraził stanowisko o skuteczności wniosku o uzasadnienie sporządzonego w dniu ogłoszenia orzeczenia, ale przed tym faktem.

Rzecznik nie przekonał Sądu Najwyższego

Wskazał on na literalne brzmienie przepisu, który posługuje się zwrotem „dzień ogłoszenia sentencji". Podkreślił również znaczenie elementów wykładni funkcjonalnej, wskazując, że zbytni rygoryzm w ocenach skutku złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nie ma u swoich podstaw oparcia w przepisach praw i nie jest akceptowalny ze względu na ochronę praw i wolności obywatelskich.

Wskazał również, że przy takiej wykładni uprzywilejowane są osoby przesyłające wniosek za pośrednictwem poczty, gdyż wówczas nie jest odnotowywana godzina jego złożenia.

Sąd Najwyższy nie przychylił się do argumentacji rzecznika praw obywatelskich i podtrzymał dominującą linię orzeczniczą. Wedle niej skuteczne jest złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku dopiero po tym, jak jest on ogłoszony.

Wobec dominacji takiego poglądu należy zalecać stronom wstrzymanie się ze składaniem wniosku, jeżeli nie mają jeszcze pewności co do tego, czy rzeczywiście wyrok został ogłoszony. Bezpiecznym rozwiązaniem będzie złożenie wniosku dzień po ogłoszeniu orzeczenia.

Wtedy stanie się on z całą pewnością skuteczny, niezależnie od tego, o jakiej godzinie znajdzie się w dzienniku podawczym.?

Autor jest adwokatem w kancelarii Konieczny, Wierzbicki Kancelaria Radców Prawnych Spółka Partnerska

Źródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL