Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Rodzina

Właściwość sšdu przy unieważnieniu małżeństwa po śmierci jednego z małżonków

123RF
Prawo Unii ma zastosowanie do powództwa o unieważnienie małżeństwa wniesionego przez osobę trzeciš po œmierci jednego z małżonków – orzekł Trybunał Sprawiedliwoœci UE.

W 2012 r. Edyta Mikołajczyk wniosła do sšdu pozew o unieważnienie małżeństwa Stefana Czarneckiego (zmarł 3 marca 1971 r.) i Marie Louise Czarneckiej, zawartego w 1956 r. w Paryżu. W pozwie kobieta wskazała, że jest spadkobierczyniš testamentowš Zdzisławy Czarneckiej, pierwszej żony Stefana Czarneckiego, która zmarła 15 czerwca 1999 r.

Edyta Mikołajczyk przekonywała, że małżeństwo jej rodziców, zawarte 13 lipca 1937 r. w Poznaniu, istniało jeszcze w momencie zawarcia małżeństwa przez ojca i Marie Louise Czarneckš, wobec czego to ostatnie małżeństwo stanowiło zwišzek bigamiczny i z tego powodu powinno zostać unieważnione.

Marie Louise Czarnecka – wdowa po Stefanie Czarneckim – podniosła z kolei niedopuszczalnoœć powództwa o unieważnienie małżeństwa z powodu braku jurysdykcji sšdów polskich. W jej przekonaniu powództwo to powinno było zostać wytoczone przed sšdem francuskim.

W prawie polskim unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jedno z małżonków w poprzednio zawartym zwišzku małżeńskim może domagać się każdy, kto ma w tym interes prawny. Tymczasem Rozporzšdzenie Unii dotyczšce jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczšcych odpowiedzialnoœci rodzicielskiej ma w szczególnoœci zastosowanie, bez względu na rodzaj sšdu, w sprawach cywilnych dotyczšcych rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa. Sprawy dotyczšce tych kwestii sš objęte między innymi jurysdykcjš państwa członkowskiego, na którego terytorium: powód lub wnioskodawca ma zwykły pobyt, jeżeli przebywał tam od przynajmniej roku bezpoœrednio przed wniesieniem pozwu lub wniosku; lub powód lub wnioskodawca ma zwykły pobyt, jeżeli przebywał tam przynajmniej od szeœciu miesięcy bezpoœrednio przed wniesieniem pozwu lub wniosku i jest obywatelem tego państwa członkowskiego.

Rozpoznajšcy apelację Sšd Apelacyjny w Warszawie wystšpił do Trybunału Sprawiedliwoœci UE z pytaniami, po pierwsze, czy wskazane rozporzšdzenie ma zastosowanie do powództwa o unieważnienie małżeństwa wniesionego przez osobę innš niż jedno z małżonków po œmierci jednego z nich, i po drugie, czy taka osoba może powoływać się na podstawy jurysdykcji przewidziane we wspomnianym przepisie rozporzšdzenia.

W ogłoszonym w czwartek wyroku Trybunał zauważył, że jeżeli chodzi o kwestię stosowania rozporzšdzenia, akt ten wymienia wœród spraw, które sš objęte zakresem jego stosowania, sprawy dotyczšce unieważnienia małżeństwa, bez wprowadzenia rozróżnienia w zależnoœci od daty wniesienia powództwa w odniesieniu do œmierci jednego z małżonków lub w zależnoœci od tożsamoœci osoby uprawnionej do jego wniesienia. Ponadto powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzeciš po œmierci jednego z małżonków nie figuruje wœród spraw wyłšczonych z zakresu stosowania rozporzšdzenia. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie również w celu, którego realizacji służy omawiane rozporzšdzenie, ponieważ akt ten ma przyczyniać się do utworzenia przestrzeni wolnoœci, bezpieczeństwa i sprawiedliwoœci, w ramach której zapewniony jest swobodny przepływ osób.

Trybunał stwierdził, że wyłšczenie powództwa o unieważnienie małżeństwa z zakresu stosowania rozporzšdzenia mogłoby zwiększyć brak pewnoœci prawa zwišzany z brakiem jednolitych ram prawnych w omawianej dziedzinie.

Trybunał podkreœlił też, że okolicznoœć, iż powództwo o unieważnienie małżeństwa dotyczy małżeństwa, które ustało w wyniku œmierci jednego z małżonków, nie oznacza, że taka sprawa nie mieœci się w zakresie stosowania rozporzšdzenia. Niewykluczone jest bowiem, że dana osoba może posiadać interes w unieważnieniu małżeństwa, nawet po œmierci jednego z małżonków. Jakkolwiek taki interes należy oceniać w œwietle właœciwego uregulowania krajowego, to nie istnieje żaden powód, aby pozbawić osobę trzeciš, która wniosła powództwo o unieważnienie małżeństwa po œmierci jednego z małżonków, możliwoœci skorzystania z jednolitych norm kolizyjnych ustanowionych rozporzšdzeniem.

Trybunał stwierdził ostatecznie, że powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzeciš po œmierci jednego z małżonków jest objęte zakresem stosowania rozporzšdzenia.

W wyroku zaznaczono, że chociaż powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzeciš jest objęte zakresem stosowania rozporzšdzenia, to ta osoba trzecia musi podlegać regułom jurysdykcyjnym zdefiniowanym w interesie małżonków. W konsekwencji pojęcie „powoda lub wnioskodawcy" w rozumieniu rozporzšdzenia nie obejmuje osób innych niż małżonkowie, a zatem osoby trzecie nie mogš powoływać się na podstawy jurysdykcji przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. a) tiret pište i szóste wskazanego rozporzšdzenia.

Wyrok w sprawie C-294/15 Edyta Mikołajczyk / Marie Louise Czarnecka i Stefan Czarnecki

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL