Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Rodzina

Prywatny rozwód z nikłymi szansami na uznanie w UE - opinia rzecznika generalnego

Fotolia
Unijne rozporzšdzenie w sprawie prawa właœciwego dla rozwodu nie dotyczy rozwodów prywatnych, nieorzeczonych przez sšd lub inny organ publiczny - uważa rzecznik generalny przy Trybunale Sprawiedliwoœci UE.

Dzisiejsza opinia rzecznika generalnego, Duńczyka Henrika Saugmandsgaarda Oe, została wydana w sprawie C-372/16  dotyczšcej dwojga mieszkańców Niemiec z podwójnym obywatelstwem: niemieckim i syryjskim.

Raja Mamisch zamierzał rozwišzać zwišzek małżeński z Soha Sahyouni. W tym celu jego przedstawiciel wygłosił wymaganš prawem formułę przed sšdem religijnym w Syrii. Na tej podstawie sšd ten stwierdził rozwód małżonków. Jest to tzw. rozwód prywatny, uznawany przez prawo syryjskie. Nie stwierdza się go orzeczeniem o charakterze konstytutywnym wydanym przez publiczny sšd lub inny organ publiczny. Wystarczy oœwiadczenie woli małżonków (a tym przypadku - jedynie woli męża), po którym organ syryjskiej administracji wydał jedynie orzeczenie deklaratoryjne. Następnie S. Sahyouni podpisała oœwiadczenie, że otrzymała wszystkie œwiadczenia należne jej zgodnie z ustawodawstwem religijnym na mocy umowy małżeńskiej i rozwodu, który nastšpił na podstawie jednostronnej woli męża, i w konsekwencji zwalnia go ona z wszelkich cišżšcych na nim obowišzków.

Po otrzymaniu takiego oœwiadczenia małżonki Raja Mamisch złożył w Niemczech wniosek o uznanie rozwodu. Prezes wyższego sšdu krajowego w Monachium uwzględnił wniosek, stwierdzajšc, że obowišzujšce m.in. w Niemczech  unijne rozporzšdzenie "Rzym III" w sprawie prawa właœciwego dla rozwodu [chodzi o rozporzšdzenie Rady (UE) nr 1259/2010 z  20 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia w życie wzmocnionej współpracy w dziedzinie prawa właœciwego dla rozwodu i separacji prawnej (Dz.U. 2010, L 343, s. 10)] obejmuje ten rodzaj wniosków i że na mocy rozporzšdzenia do rozpatrywanego rozwodu ma zastosowanie prawo syryjskie.

Soha Sahyouni zakwestionowała uznanie "prywatnego" rozwodu przed niemieckim sšdem. Ten  skierował do Trybunału Sprawiedliwoœci pytania dotyczšce wykładni rozporzšdzenia Rzym III.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że  rozporzšdzenie Rzym III nie obowišzuje w całej UE, aktualnie ma ono zastosowanie jedynie w Belgii, Bułgarii, Niemczech, Grecji, Hiszpanii, we Francji, Włoszech, na Łotwie, Litwie, w Luksemburgu, na Węgrzech, Malcie, w Austrii, Portugalii, Rumunii i Słowenii.

- W rozporzšdzeniu Rzym III okreœlono normy kolizyjne do zastosowania w przypadku orzekania rozwodu w tych państwach, nie regulujšc uznania wydanych już orzeczeń dotyczšcych rozwodu. Niemniej jednak rozporzšdzenie stosuje się poœrednio także w przypadku takim , jak  sprawa Soha Sahyouni / Raja Mamisch. Jego wykładnia jest zatem użyteczna w zakresie, w jakim prawo niemieckie odsyła do niego w celu okreœlenia prawa właœciwego w ramach postępowań sšdowych dotyczšcych uznania rozwodów prywatnych orzeczonych za granicš - podkreœlił w dzisiejszej opinii rzecznik generalny.

Nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem, że  rozporzšdzenie Rzym III  obejmuje także rozwody ogłoszone bez wydania konstytutywnego orzeczenia sšdu lub innego organu publicznego, takich jak uznawany w Syrii rozwód na podstawie zarejestrowanego przez sšd religijny jednostronnego oœwiadczenia  małżonka. Do takiego wniosku doprowadziła rzecznika analiza prac przygotowawczych do tego rozporzšdzenia i fakt, że zamiarem unijnego prawodawcy było to, by zakres stosowania rozporzšdzenia "Rzym III" był spójny z zakresem stosowania rozporzšdzenia „Bruksela II bis" dotyczšcego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich.

Takš propozycję rozstrzygnięcia  rzecznik generalny rekomenduje Trybunałowi Sprawiedliwoœci, który wkrótce zajmie się sprawš Soha Sahyouni / Raja Mamisch.

Jednak na wypadek, gdyby Trybunał orzekł, że rozwody prywatne sš objęte rozporzšdzeniem Rzym III, rzecznik przedstawił stanowisko dotyczšce wykładni art. 10 tego rozporzšdzenia. Zgodnie z tym przepisem sšd państwa członkowskiego powinien stosować własne prawo krajowe, gdy właœciwe co do zasady prawo obce przewiduje zróżnicowanie praw małżonków w dostępie do rozwodu. Tak jest np. w prawie syryjskim, które  nie przyznaje małżonce takich samych uprawnień w dostępie do rozwodu jak te przysługujšce małżonkowi.

Rzecznik generalny podkreœlił, że kwestia, czy przewidziany w prawie obcym dostęp do rozwodu ma charakter dyskryminujšcy trzeba oceniać w sposób abstrakcyjny, a nie oddzielnie w każdym przypadku.

- Wystarczy zatem, że prawo obce skutkuje dyskryminacjš ze względu na swojš treœć, aby odstšpić od jego stosowania. Prawodawca Unii uznał bowiem, że dyskryminacja ze względu na płeć danego małżonka ma tak wielkš wagę, że powinna doprowadzić do bezwzględnego odrzucenia, bez żadnej możliwoœci odstępstwa w konkretnym przypadku, całego prawa - stwierdził rzecznik.

Czy fakt, że dyskryminowany małżonek  zgodził się na rozwód coœ w tej kwestii zmienia? Zdaniem rzecznika nie. Sšd państwa UE stosujšcego rozporzšdzenie Rzym III, nie może w takim przypadku  zastosować prawa państwa obcego.

- Reguła wskazana w art. 10 rozporzšdzenia Rzym III, która opiera się na wartoœciach uznawanych za fundamentalne, ma bowiem bezwzględny charakter i jest zatem umiejscowiona, zgodnie z wolš prawodawcy Unii, poza sferš, w ramach której dane osoby mogš swobodnie zrezygnować z ochrony przysługujšcych im praw - wyjaœnił rzecznik.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL