Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Ranking bibliotek

Biblioteki – skarbnice lekarstw duszy

123RF
Placówki aktywizujš lokalnš społecznoœć i promujš czytelnictwo. Nie stroniš od nowych technologii.

Za nami siódma edycja Rankingu Bibliotek „Rzeczpospolitej". Rywalizacja była bardzo zacięta. W tym roku pierwsze miejsce zajęła Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Jarocin. Na podium znalazły się też placówki z Sianowa i ze Œwištek. W poprzednich edycjach również wypadały bardzo dobrze. Wysokš, szóstš pozycję zajšł ubiegłoroczny lider rankingu, Barcin.

Poznaj najlepsze polskie biblioteki

Ranking Bibliotek 2017 - PDF

Ranking Bibliotek 2017 - xlxs

 

Prymusi pod lupš

„Biblioteka to skarbnica lekarstw duszy" – głosił napis w bibliotece w Tebach. Co dziœ jest kluczem do sukcesu bibliotek?

– Słuchanie, czego oczekujš od nas czytelnicy, i odpowiadanie na to zmieniajšce się zapotrzebowanie, ale przede wszystkim dobry zespół – podkreœla Agnieszka Borkiewicz, dyrektor Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Jarocin. Bardzo dobrze w tegorocznym rankingu wypadły też placówki w Chrzanowie i Chodzieży, które wręcz otarły się o podium.

– Biblioteka to obecnie miejsce, gdzie rzšdzi już nie tylko ksišżka. Trzeba iœć z duchem czasu i słuchać potrzeb czytelników. Stšd nasz udział w wielu nowatorskich projektach i nacisk na urozmaicanie księgozbioru. Stawiamy na nowoœci wydawnicze oraz audiowizualne – komentuje Anna Siewiorek, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Chrzanowie.

 

Ankietowane placówki skutecznie aktywizujš lokalnš społecznoœć i promujš czytelnictwo. Chodzież robi to m.in. organizujšc Kwartalne Uczty Literackie: w jednym dniu we wszystkich działach biblioteki promuje literaturę o jednej tematyce, odbywa się też kilka spotkań autorskich i zmienia się wystrój placówki. – Na przykład I Kwartalna Uczta Literacka miała tytuł „Zbrodnia w bibliotece", popularyzowaliœmy literaturę kryminalnš i detektywistycznš – wskazuje Dorota Grewling, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Chodzieży. Dodatkowo w parku przy bibliotece organizowane sš happeningi z ksišżkš. – Co roku hucznie obchodzimy Narodowe Czytanie, w różnych miejscach w mieœcie – dodaje.

Dużym atutem ankietowanych bibliotek jest fakt, że nie zamykajš się na nowe technologie. Wiedzš, że taka droga donikšd nie prowadzi.

– Ksišżka w obecnych czasach ma ogromnš konkurencję w mediach i nowych, wcišż rozwijajšcych się technologiach. To oczywiœcie nie sš złe rzeczy, wręcz przeciwnie, ale należałoby się zastanowić, jak je skutecznie wykorzystać do promocji czytelnictwa, a tym samym do jego zwiększenia – podkreœla Elżbieta Dziubińska, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Moršgu (w tegorocznej edycji rankingu zajęła wysokie, siódme miejsce). Dodaje, że obojętne, czy to będzie dobra reklama społeczna czy inna forma, najważniejszy jest efekt. Wbrew pozorom dobra ksišżka nie obroni się sama, trzeba jš zareklamować w taki sposób, żeby każdy chciał jš przeczytać, a jeszcze lepiej – wypożyczać jš z biblioteki.

 

Od dziecka do seniora

Oprócz wczeœniej wymienionych w pierwszej dziesištce w tegorocznej edycji znalazły się też: placówka z Brzeska, Biblioteka Publiczna Gminy Łomża zs. w Podgórzu oraz Biblioteka z Krapkowic.

Ta pierwsza podkreœla, że działa poza utartymi schematami, chcšc w nieszablonowy sposób dotrzeć m.in. do najmłodszych czytelników, którzy nie majš możliwoœci skorzystania z oferty na miejscu. W zwišzku z tym placówka proponuje zajęcia „Z bibliotecznš wizytš" dzieciom przebywajšcym w brzeskim szpitalu oraz wychowankom Domu Dziecka w Jasieniu. Dba też o rozwój psychofizyczny i kształtowanie nawyków czytelniczych, oferujšc cykliczne zajęcia Klubu Maluszka, w którym dzieci już od drugiego roku życia przez kontakt z rówieœnikami i wspólnš zabawę pobudzajš wyobraŸnię, uczš się zachowań społecznych, a ich rodzice mogš wymieniać się doœwiadczeniami oraz zdobywać wiedzę poprzez spotkania ze specjalistami (pedagogiem, psychologiem, logopedš, pediatrš, dietetykiem).

Z kolei placówka w Krapkowicach wskazuje, że mšdre słowa powiedział Tagore: „Biblioteka nie jest wielka przez swe rozmiary, ale przez swš goœcinnoœć". Krapkowice majš powody do zadowolenia, ponieważ z roku na rok z tamtejszej placówki korzysta coraz większa liczba użytkowników. I to w każdym wieku. Szczególnš uwagę biblioteka poœwięca czytelnikom 50+. Organizuje dla nich spotkania, imprezy czytelnicze i kursy komputerowe, które cieszš się dużym zainteresowaniem. To właœnie w tej grupie wiekowej jest największy odsetek wykluczonych cyfrowo.

Kreowanie nawyków

Przeprowadzane co roku badania potwierdzajš spadek czytelnictwa w Polsce. Ale najlepsze placówki potrafiš się oprzeć negatywnym trendom i – co ważne – zaszczepić miłoœć do ksišżek najmłodszym.

– W naszej bibliotece czytelnictwo wœród dzieci od kilku lat ma tendencję wzrostowš. Jest to możliwe dzięki równoważeniu oferty edukacyjnej, wykorzystujšcej najnowsze zdobycze technologii informatycznej, z atrakcyjnš ofertš literackš – podkreœla Anna Siewiorek. Wtóruje jej Grażyna Szafraniak, dyrektor placówki w Barcinie.

– Należy pracować z czytelnikiem od najmłodszych lat. Nie dla każdego dziecka ksišżka stanie się ulubionym towarzyszem, ale z pewnoœciš wiele dzieci polubi czytanie i w póŸniejszych latach lektura stanie się dla nich alternatywš dla gry komputerowej czy telewizji – mówi. Podkreœla, że należy także dbać o już czytajšcych: zapewniać im stały dopływ nowoœci wydawniczych, organizować spotkania, akcje czytelnicze. Warto tak zorganizować działalnoœć instytucji, aby stała się ona przyjazna dla rodzin z dziećmi. – Przykład idzie z góry. Dziecko czytajšcego rodzica z dużym prawdopodobieństwem stanie się kolejnym czytelnikiem – reasumuje. Š?

Jak powstał ranking

Wysłaliœmy ponad 2300 ankiet do wszystkich gmin wiejskich i miejsko-wiejskich oraz miast (z wykluczeniem miast na prawach powiatu). Uzyskaliœmy niemal 650 odpowiedzi. Ankieta zawierała 19 pytań.

Ocenialiœmy m.in. powierzchnię biblioteki i filii w przeliczeniu na 1000 mieszkańców oraz œrednie zatrudnienie w placówce. Uwzględnialiœmy też liczbę godzin otwarcia biblioteki, wielkoœć księgozbioru w przeliczeniu na 1000 mieszkańców, wielkoœć księgozbioru nabytego w cišgu ostatnich dziesięciu lat jako procent całego zbioru i zakupione nowe ksišżki. Przyznawaliœmy także punkty m.in. za dostępne dla czytelników tytuły prasowe, dostęp do nowych mediów oraz udogodnienia dla osób niepełnosprawnych. Punkty można było również uzyskać za działajšce przy bibliotece kółka czytelnicze, artystyczne czy literackie. Opracowujšc ranking, oprócz odpowiedzi z ankiet wykorzystaliœmy dane z Głównego Urzędu Statystycznego. —kmk

Biblioteki idš z duchem czasu

Analiza odpowiedzi na nasze ankiety potwierdza hipotezę, że biblioteki stajš się coraz bardziej nowoczesne i wprowadzajš udogodnienia dla różnych grup. Ponad 55 proc. placówek jest przystosowanych dla osób niepełnosprawnych – to nieznacznie więcej niż rok wczeœniej. Biblioteki starajš się ułatwiać dostęp do budynków,

wyposażać czytelnie w specjalny sprzęt dla osób niedowidzšcych oraz w urzšdzenia do odtwarzania ksišżki zapisanej cyfrowo. Pod względem dostępu do nowych technologii w polskich bibliotekach w cišgu ostatnich lat widać duży skok. W ponad 99 proc. można skorzystać z internetu, a w około 80 proc. również z wi-fi. Ponad 83 proc. placówek ma własnš stronę internetowš. To o 6 pkt proc. więcej niż rok temu. WyraŸnie poprawiła się również dostępnoœć księgozbioru w sieci, mimo że już w ubiegłorocznej edycji odnotowaliœmy pod tym względem duży skok. Obecnie księgozbiór w sieci ma niemal 84 proc. ankietowanych bibliotek, wobec 73 proc. w 2016 r. Sprawdziliœmy również, jaki odsetek placówek ma już cały księgozbiór dostępny online. Tu widać wzrost o 8 pkt proc., do ponad 45 proc. Œrednio dostępne w internecie jest 71 proc. księgozbioru. W ponad połowie badanych bibliotek działajš kluby i koła czytelnicze.

Dane pochodzšce z naszych ankiet potwierdzajš to, co wynika również z ogólnopolskich, kompleksowych statystyk. Chociaż nadal podstawowym Ÿródłem wiedzy pozostaje ksišżka czy czasopismo w wersji drukowanej, to biblioteki coraz częœciej posiadajš licencję na dostęp do ksišżek, czasopism czy baz danych zamieszczonych w sieci. Z danych GUS wynika, że w 2016 r. wszystkie placówki biblioteczne posiadały dostęp do 24,9 mln licencjonowanych zbiorów elektronicznych, z czego znacznš częœć stanowiły ksišżki elektroniczne (18,1 mln), a także czasopisma elektroniczne (2,1 mln) oraz bazy danych (7,1 tys.). Najszerszy dostęp do tych zbiorów majš biblioteki naukowe (aż do 86 proc. wszystkich licencjonowanych zbiorów). WyraŸnie widać, że przybywa również różnego rodzaju imprez literackich i okolicznoœciowych dla użytkowników bibliotek. W minionym roku odbyło się ich 291,7 tys., z czego najwięcej, bo aż 97 proc., zorganizowano w bibliotekach publicznych. W takich zajęciach wzięło udział łšcznie 7,9 mln osób – podaje GUS. To więcej niż rok wczeœniej (7,7 mln).

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL