Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Ranking bibliotek

Centra życia kulturalnego

Dariusz Jaworski
Fotorzepa
Najbardziej kreatywne w rozwoju bibliotek to m.in. Niemcy, Dania, Finlandia czy Holandia. Wszystkie elementy dotyczšce modernizacji bibliotek w Polsce sš efektem podšżania za wzorcem realizowanym w krajach, w których czytelnictwo jest na wysokim poziomie – wskazuje Dariusz Jaworski, dyrektor Instytutu Ksišżki.

Rz: Ile razy był pan w bibliotece w cišgu ostatniego roku?

Dariusz Jaworski: Kilkadziesišt razy – i to zarówno w kraju, jak i za granicš. Tyle tylko, że te wizyty w zdecydowanej większoœci miały charakter roboczy, czyli spotkaniowy, dyskusyjny, kongresowy i panelowy. A jeœli pyta pan o wizyty „wypożyczeniowe", to przyznam się szczerze, że teraz ksišżki z bibliotek publicznych wypożycza mi żona – œwietnie zorientowana w najnowszej i starszej literaturze. Proszę jš o tę czy innš publikację i ona jš dla mnie przynosi. Oczywiœcie, korzystam też z naszej, instytutowej biblioteki, w której sš ksišżki wydawane w ostatnich kilkunastu latach. No i czasami zbyt długo je przytrzymuję... (œmiech).

 

Najlepsze biblioteki w regionach

Jakie wnioski nasuwajš się podczas tych wizyt?

Jest coraz lepiej, ale jest też nadal bardzo dużo do zrobienia. Widać to podczas spotkań z dyrektorami, pracownikami, a także czytelnikami w poszczególnych oœrodkach. Widać też, że w ostatniej dekadzie rozwój bibliotek w Polsce nabrał bardzo szybkiego tempa. Poczšwszy od modernizacji budynków i wymiany infrastruktury bibliotecznej, po odœwieżenie i uaktualnienie księgozbiorów. Bioršc pod uwagę liczbę bibliotek działajšcych w naszym kraju (ponad dziewięć tysięcy, nie liczšc szkolnych i uczelnianych), należy pamiętać, że siłš rzeczy będš one na różnych etapach rozwoju. Niektóre oœrodki dopiero zaczynajš korzystać z możliwoœci, jakie poprzez swoje programy daje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – np. program popularnie zwany infrastrukturš bibliotek stał się tak „pożšdany", że zagospodarowałby zdecydowanie wyższe œrodki niż teraz oferowane. A przypomnę, że na pięć lat jest to 150 mln zł. Instytut Ksišżki jest operatorem tego programu i chociażby przy tej okazji widzimy, że samorzšdy, dyrektorzy czy bibliotekarze majš coraz to nowe pomysły na zdynamizowanie działalnoœci swoich placówek – my im takie możliwoœci stwarzamy i chętnie pomagamy w realizacji tych planów.

Poznaj najlepsze polskie biblioteki

Ranking Bibliotek 2017 - PDF

Ranking Bibliotek 2017 - xlxs

 

Co robić, aby biblioteki nie stawały się instytucjami przestarzałymi, kojarzšcymi się z kurzem i skomplikowanym wypełnianiem rewersów?

Najproœciej jest odpowiedzieć: pracować i aktywnie reagować na zmieniajšce się potrzeby czytelników.

Można wymienić kilka czynników, które majš kluczowe znaczenie dla oceny atrakcyjnoœci biblioteki jako miejsca, do którego chciałoby się wejœć i spędzić tam czas. Po pierwsze, to jej wyglšd i przystosowanie pomieszczeń do swobodnego i komfortowego korzystania z bibliotecznych zasobów. To po prostu musi być ładne i przyjazne miejsce. Po drugie, wprowadzenie elementów multimedialnych, a więc inwestycja w komputery, e-booki, audiobooki, audioteki, elektroniczne systemy katalogowania itp. Cyfryzację trzeba oswoić i się z niš zaprzyjaŸnić, a nie walczyć. Ale oczywiœcie na zasadach podmiotowych, a nie przedmiotowego zdominowania.

Po trzecie, biblioteka musi być miejscem kulturotwórczym, a więc zdecydowanie wyrastajšcym poza tradycyjnie rozumianš funkcję wypożyczalni ksišżek i ewentualnie spotkań autorskich. Stopień tej kulturotwórczoœci bywa różny i zależy od wielu czynników.

I wreszcie po czwarte, ale tak naprawdę najważniejsze: wszystko zależy od ludzi. To wprawdzie truizm, który jednak w tej kulturotwórczej misji bycia bibliotekarzem (bo to jest misja!) nabiera szczególnego znaczenia. Tym bardziej że bibliotekarze zawsze za mało zarabiali i tak, niestety, jest nadal...

Czy wyobraża pan sobie biblioteki bez ksišżek, tylko z zasobami elektronicznymi?

Ksišżka jest zbyt głęboko zakorzeniona w œwiadomoœci społecznej jako przedmiot wartoœciowy, wzbogacajšcy naszš kulturę. Przypomnijmy, że jeszcze nie tak dawno temu ksišżka i umiejętnoœć czytania wskazywały na wysoki status społeczny. Jestem przekonany, że osoby współczeœnie odpowiedzialne za rozwój bibliotek pamiętajš i będš pamiętać o tym, aby z dostępnych obecnie multimediów funkcjonujšcych w kulturze czytelniczej uczynić równoległš propozycję, a nie alternatywę dla dobrej ksišżki papierowej.

Jakš pana zdaniem biblioteki powinny prowadzić politykę wobec nowoœci rynkowych? Tym bardziej wobec kryzysu krytyki literackiej, której jest coraz mniej w prasie i mediach.

Problem jest złożony. To widać chociażby w zacieraniu się granic pomiędzy gatunkiem, jakim jest recenzja, która może kształtować gust czytelniczy, a notš recenzyjnš, która ma charakter PR-owski. Widzę to chociażby, prowadzšc na jednej z uczelni przedmiot recenzja. Żadna z typowych bibliotek nie jest w stanie kupować wszystkich nowoœci. Jaka więc rada? Salomonowa: trzeba to robić mšdrze. I dlatego – o czym przed chwilš wspomniałem – tak ważni sš sami bibliotekarze.

W tym roku zwyciężyła biblioteka w Jarocinie, która w zeszłym roku była na 500. miejscu. Dlaczego możliwe sš takie skoki?

Tak naprawdę wszystko zależy od indywidualnych uwarunkowań i okolicznoœci w danym regionie. Na tak widoczne postępy wpływ może mieć np. zmiana polityki samorzšdu w stosunku do danej biblioteki. Znaczenie ma również oferta kulturalna proponowana przez bibliotekę. Akurat wspomniany przez pana oœrodek w Jarocinie może pochwalić się licznymi klubami czytelniczymi (skierowanymi praktycznie do każdej grupy społecznej i wiekowej) czy atrakcyjnymi akcjami i projektami. Rozwój bibliotek to także inwestycja w ich pracowników, np. w postaci szkoleń. W końcu bibliotekarz to nadal zawód zaufania społecznego.

Jak wyglšda infrastruktura bibliotek w Polsce na tle Europy?

Trzeba przyznać, że wszystkie elementy dotyczšce modernizacji bibliotek, o których wspomniałem, sš efektem podšżania za wzorcem realizowanym w krajach, w których czytelnictwo jest na wysokim poziomie. Myœlę tu zwłaszcza o krajach skandynawskich. Właœnie ten wzór zakłada poszerzenie funkcji biblioteki z instytucji do centrum życia kulturowego.

Jakie kraje stawia sobie pan za przykład?

Najbardziej kreatywne kraje w rozwoju bibliotek to m.in. Niemcy, Dania, Finlandia czy Holandia. Poziom zelektronizowania bibliotek w tych krajach zdecydowanie przewyższa obecne polskie realia. O ile ogólnodostępna jest sieć wi-fi, wypożyczalnie ksišżek elektronicznych czy możliwoœć korzystania ze sprzętu komputerowego, o tyle drukarki 3D, gry komputerowe, roboty, interaktywne meble czy iPody ze specjalnymi aplikacjami, przypominajšcymi ksišżki obrazkowe, to dla naszych bibliotek melodia przyszłoœci. Przy okazji jednak warto się zastanowić, czym właœciwie ma być nowoczesna biblioteka i czy jest to jedynie kwestia współczesnych technologii.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL