Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Prawo karne

Opieka nad ofiarami gwałtu

AdobeStock
Pokrzywdzeni | Dlaczego państwo nie chce się zaopiekować ofiarami gwałtu?

Ministerstwo Sprawiedliwoœci swój materiał prasowy o przestępstwach na tle seksualnym zatytułowało: „Zaostrzenie kar dla gwałcicieli i większa ochrona ofiar gwałtów". Jednak zmienić się ma tylko wymiar kary za popełniony czyn. Na pomoc dla ofiar tych przestępstw nie ma co liczyć. Państwo nie ma problemu z pozostawieniem ofiary gwałtu bez żadnej ochrony w najtrudniejszym momencie jej życia, bezpoœrednio po doznanej krzywdzie, na etapie postępowania przygotowawczego. Mimo szumnych deklaracji ministerstwa ofiary gwałtu pozostanš bezbronne wobec pozbawionej empatii machiny wymiaru sprawiedliwoœci. Dopiero jeœli dojdzie do skazania oprawcy, nie będzie mógł się do swojej ofiary zbliżać.

Według raportu przygotowanego przez adwokata Artura Pietrykę, wiceprzewodniczšcego Komisji Praw Człowieka przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, w 2016 r., zgłoszono 2426 gwałtów, aby ostatecznie skazać tylko 684 osoby. Z tym zastrzeżeniem, że aż 217 z 684 wyroków zostało zawieszonych. Te liczby dotyczš tylko gwałtów zgłoszonych. Ilu takich czynów ofiary nie zgłaszajš, bo nie majš zaufania do wymiaru sprawiedliwoœci i jego skutecznoœci? Można przyjšć, że jest ich kilka razy więcej, co oznaczałoby, że w całej Polsce dochodzi nawet do 30–40 gwałtów dziennie.

Nie majš zaufania

Artur Pietryka w raporcie wyjaœnia, dlaczego tylko niewielki odsetek gwałtów jest przedmiotem postępowań karnych. Zasadnicze przyczyny to m.in. brak przyjaznych pokoi do przesłuchań, brak empatii przesłuchujšcych, niemożnoœć prowadzenia sprawy przez cały czas przez jednš osobę, najlepiej tej samej płci co ofiara, brak biegłych psychologów, rzadkie nagrywanie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (by nie dochodziło do powtarzania zeznań) oraz brak wsparcia prawnego dla ofiary.

Analiza raportu i analiza nowelizacji projektowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwoœci skłaniajš do wniosku, że po raz kolejny nie korzysta się z doœwiadczeń praktyków prawa oraz nie wykorzystuje dostępnych już mechanizmów do wprowadzenia realnie dobrej zmiany w wymiarze sprawiedliwoœci.

Statystyki opisane w raporcie obnażajš niestety winę policji i prokuratury, które zamiast stać na straży dobra pokrzywdzonego, nie wykazujš się odpowiedniš empatiš i odpowiednim zaangażowaniem w prowadzeniu tego rodzaju spraw.

Niestety trzeba potwierdzić, że dziœ dochodzenie sprawiedliwoœci przez pokrzywdzonego przestępstwem na tle seksualnym to walka. Walka z prokuraturš, aby w czerwcu lub grudniu sprawa nie została umorzona, albo też aby nie odmówiono jej wszczęcia. To wieczne poszukiwanie dowodów za organ, monitorowanie jego pracy i pilnowanie, aby organ nie stracił zapału.

Przy takim podejœciu prokuratury i policji, jaki wyłania się z raportu, i przy braku praktycznej możliwoœci natychmiastowej zmiany sposobu myœlenia policjantów i prokuratorów, pomimo dobrych chęci ministra sprawiedliwoœci sytuacja ofiar gwałtów się nie poprawi.

Machina państwowa zniechęca

Na podstawie doœwiadczeń zawodowych postulujemy, aby do projektu nowelizacji kodeksu karnego wprowadzono instytucję pełnomocnika z urzędu dla każdego pokrzywdzonego przestępstwem na tle seksualnym oraz na koszt państwa opiekę psychologicznš na czas trwania całego procesu karnego, o ile będzie sobie tego życzył.

W zwišzku z charakterem przestępstw, ofiara powinna mieć również wybór, czy ma jš reprezentować adwokat mężczyzna, czy też adwokat kobieta. Prawo wyboru powinno objšć również opiekę psychologiczna.

Ofiara przestępstwa nie powinna być zmuszona do walki z machinš państwowš, która – co wyraŸnie pokazuje raport – skutecznie zniechęca do domagania się sprawiedliwoœci. W naszej ocenie realizacja wspomnianych postulatów bardzo mogłaby w tej kwestii pomóc. Już teraz istnieje wykaz adwokatów gotowych œwiadczyć pomoc prawnš w trybie przyspieszonym, a zatem wezwanie adwokata do ofiary przestępstwa na tle seksualnym w dniu, w którym zgłosiła się na policję lub do prokuratury, jest natychmiast wykonalne.

W celu zapewnienia spójnoœci systemu należałoby też zmienić rozporzšdzenia w sprawie stawek adwokackich, ale sš to zmiany wyłšcznie kosmetyczne, bo może je sprawnie wprowadzić sam minister sprawiedliwoœci.

Panie Ministrze, może przemyœli Pan ponownie swój projekt nowelizacji kodeksu karnego i zdecyduje się na jego uzupełnienie? Prawo powinno chronić ofiarę gwałtu od samego poczštku postępowania karnego, bo najbardziej potrzebuje ona pomocy bezpoœrednio po doznanej krzywdzie.

Autorzy sš adwokatami

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL