Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Prawo karne

Prawo karne - podsumowanie zmian w 2017 r.

Fotolia.com
Działalnoœć nowelizacyjna polskiego ustawodawcy w zakresie prawa karnego w roku 2017 była bardzo obszerna. Nie chodzi nawet o aspekt iloœciowy - kodeks karny znowelizowano, bowiem 8 razy, a kodeks postępowania karnego 6 razy- ale o zakres merytoryczny i wynikajšce z tego konotacje dla zwykłego obywatela.

Najistotniejszš i chyba najczęœciej podawanš w mediach informacjš jest wprowadzenie rozdziału Va „Przepadek i œrodki kompensacyjne", a szczególnie zawartego w nim art. 44a oraz nadanie nowego brzmienia art. 45, 45a oraz 47 Kodeksu karnego. Chodzi o możliwoœć orzeczenia przepadku przedsiębiorstwa służšcego do popełnienia przestępstwa lub ukrycia korzyœci z przestępstwa. Przepadek może być orzeczony w razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osišgnšł korzyœć majštkowš znacznej wartoœci. Przedsiębiorstwo to może stanowić własnoœciš skazanego, jego współwłasnoœci lub nie należeć do skazanego (o ile właœciciel chciał aby służyło do popełnienia przestępstwa lub ukrycia korzyœci lub przynajmniej przewidywał takš możliwoœć i się na niš godził). Przepadku nie można orzec gdy: byłoby to niewspółmierne do wagi przestępstwa, wystšpiłaby znaczšca dysproporcja pomiędzy szkodš wynikłš z przestępstwa a wartoœciš przedsiębiorstwa lub gdy wystšpiš inne szczególnie uzasadnione przypadki, w których przepadek byłby dla właœciciela przedsiębiorstwa niewspółmiernie dolegliwy.

Art. 45 k.k., w dotychczasowym brzmieniu, wprowadzał domniemanie, że wszelkie mienie zdobyte przez skazanego , w okresie od popełnienia przestępstwa do wydania wyroku (choćby nieprawomocnego), uważane było za korzyœć uzyskanš z przestępstwa. Nowelizacja rozszerzyła katalog przestępstw przy których „działa domniemanie" (np. przestępstwa zagrożone karš do 5 lat pozbawienia wolnoœci, z których uzyskana została korzyœć majštkowa, czy przestępstwa popełnione w zorganizowanej grupie) jak również wydłuża okres stosowania domniemania – wszelkie mienie, które sprawca objšł we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł uzyskane w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa do wydania wyroku (choćby nieprawomocnego). Art. 45 § 2 k.k. zwany jest popularnie konfiskatš rozszerzonš.

Nowelizacja z 23 kwietnia 2017 r. przewidziała w przepisach intertemporalnych (art. 23), że art. 45 i 45a kk stosować należy również do stanów faktycznych sprzed 27 kwietnia 2017 r. A na podstawie nowego art. 45a kk przepadek może zostać orzeczony nawet w razie œmierci lub niewykrycia sprawcy albo zawieszenia postępowania z powodu niemożliwoœci ujęcia oskarżonego lub gdy nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej.

Nowelizacja z 23 marca 2017 r. (obowišzujšca od 13 lipca 2017 r.) zaostrzyła odpowiedzialnoœć karnš za przestępstwa, w których poszkodowanymi sš osoby nieporadne ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny. Chodzi m.in. o takie przestępstwa jak:

- Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156 k.k.) – w którym dotychczasowy wymiar kary „Od 1 do 10 lat pozbawienia wolnoœci" zastšpiono wymiarem „od 3 lat pozbawiania wolnoœci"

- Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w wyniku którego pokrzywdzony zmarł (art. 156 k.k.) – dotychczasowy wymiar kary „Od 2 do 12 lat pozbawienia wolnoœci" zastšpiono „Od 5 lat pozbawienia wolnoœci, 25 lat pozbawienia wolnoœci lub dożywotnie pozbawienie wolnoœci".

- Bezprawne pozbawienie wolnoœci osoby nieporadnej ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny na ponad 7 dni (art. 189 § 2 i 2a k.k.) wczeœniejszš sankcję od roku do 10 lat pozbawienia wolnoœci zastšpiono „od 2 do 12 lat pozbawiania wolnoœci"

- Znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobš nieporadnš ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny (art. 207 § 1a k.k.) dotychczasowy wymiar od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolnoœci" zastšpiono „od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolnoœci"

- Porzucenie osoby nieporadnej ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny wbrew obowišzkowi troszczenia się o niš (art. 210 k.k.), dotychczasowš sankcje do 3 lat pozbawiania wolnoœci zastšpiono sankcjš od 3 miesięcy do 5 lat pozbawiania wolnoœci.

- Œmierć wskutek porzucenia osoby nieporadnej (art. 210 k.k.) zastšpiono dotychczasowš sankcję karnš od 6 miesięcy do 8 lat pozbawiania wolnoœci i zastšpiono jš sankcjš od 2 do 12 lat pozbawienia wolnoœci.

- Uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego lub osoby nieporadnej ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny wbrew woli opiekuna (art. 211 k.k.) sankcję do 3 lat pozbawiania wolnoœci wydłużono od 3 miesięcy do 5 lat.

Do katalogu wskazanego w art. 240 k.k. statuujšcego obowišzek zawiadomienia o przestępstwie dodano karalnoœć za niepowiadomienie odpowiedniego organu powołanego do œcigania przestępstw o przygotowaniu lub usiłowaniu:

- spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (art. 156 k.k.)

- zgwałcenia ze szczególnym okrucieństwem; wobec członka rodziny, wobec małoletniego oraz wspólnie z innš osobš (art. 197 § 3 i § 4 k.k.);

- seksualnego wykorzystania niepoczytalnoœci lub bezradnoœci (art. 198 k.k.)

- seksualnego wykorzystania małoletniego (art. 200 k.k.).

Obowišzek zgłoszenia podejrzenia o popełnieniu przestępstwa (z katalogu w art. 304 k.k.) ma każda osoba. Jedyny wyjštek: obowišzek ten nie obejmuje duchownego, który dowiedział się o przestępstwie podczas spowiedzi (art. 178 pkt 2 k.p.k.).

Ustawš z dnia 23 marca 2017 r. (obowišzuje od 31 maja 2017 r.) wprowadzono nowe zasady dotyczšcych uporczywego uchylania się od ponoszenia obowišzku alimentacyjnego. Wczeœniej kryminalizowana była jedynie nie-alimentacja, której skutkiem było narażenie uprawnionego na niemożnoœć zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, (kara grzywny, ograniczenia wolnoœci lub pozbawienia wolnoœci do lat 2). Nie precyzowano, ani nie dostarczano żadnych ram definicyjnych słowu uporczywie, ani nie okreœlał minimum niespełnionych œwiadczeń.

Obecnie odpowiedzialnoœci karnej podlega dłużnik alimentacyjny, jeżeli łšczna wysokoœć zaległoœci wynosi równowartoœć co najmniej 3 œwiadczeń okresowych, albo, jeżeli chodzi o œwiadczenie nie okresowe – jeœli opóŸnienie w zapłacie wynosi co najmniej 3 miesišce. Art. 209 § 1 k.k. nie zawiera warunku, jak było wskazane poprzednio, aby skutkiem zaniechania było narażenie uprawnionego na niemożnoœć zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Ustawodawca przewidział „furtkę" dla dłużnika, że nie zostanie on ukarany jeżeli należnoœć pokryje w terminie do 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego. Ciekawe jest że ustawodawca w kodeksie karnym używa znanej prawu karnemu procesowemu instytucji przesłuchania nie definiujšc jego ram, a tylko niejako „wrzucajšc" to okreœlenie do treœci aktu prawnego.

Odnoœnie owej zmiany czytamy w doniesieniach medialnych że œcišgalnoœć komornicza oraz dobrowolnie spełniane œwiadczenia alimentacyjne wzrosły. Jednak jest to zbyt krótki okres by mógł zostać kategorycznie oceniony oraz wycišgnięte na tej podstawie wnioski krytyczne.

Ustawa z 23 marca 2017 r. (obowišzuje od 1 czerwca 2017 r.) zaostrzyła wymiar kar za przestępstwa drogowe. Przed czerwcem 2017 r. osobie powodujšcej katastrofę w komunikacji, bezpoœrednie niebezpieczeństwo katastrofy lub wypadek w komunikacji, która znajdowała się w stanie nietrzeŸwoœci, pod wpływem œrodka odurzajšcego lub zbiegła z miejsca zdarzenia, groziła kara pozbawienia wolnoœci od dolnej granicy kary za to przestępstwo zwiększonej o połowę do górnej granicy kary zwiększonej o połowę. Regulacja ta pozostała niezmieniona z wyjštkiem podwyższenia granicy kary za spowodowanie wypadku œmiertelnego pod wpływem rozmaitych używek (lub jeœli sprawca zbiegł): od 2 lat pozbawienia wolnoœci do górnej granicy podwyższonej o połowę.

Dodano art. 178b kryminalizujšcy nie zatrzymanie pojazdu na polecenie osoby uprawnionej do kontroli ruchy drogowego (najczęœciej to policja w radiowozie), przewidujšc karę pozbawienia wolnoœci od 3 miesięcy do 5 lat, która to sankcja jest wyższa od np. prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu (sic!).

Wyższy wymiar kary, bo od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolnoœci (wczesniej do 3 lat pozbawienia wolnoœci), grozi za nie stosowanie się do orzeczonych przez sšd œrodków karnych, w tym zakazu prowadzenia pojazdów.

Z kolei do art. 42 dodano § 1a, zgodnie z którym sšd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów w razie skazania za:

- nie zatrzymanie pojazdu na polecenie osoby uprawnionej do kontroli ruchy drogowego (art. 178b)

- prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień (art. 180a)

- nie zastosowanie się do orzeczonego przez sšd zakazu prowadzenia pojazdów.

Dariusz Jagiełło, Szkoła Prawa, Uniwersytet SWPS

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL