Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Polityka

Balcerowicz: Kukiz to populista w stylu Ciprasa

Leszek Balcerowicz
Fotorzepa/ Krzysztof Skłodowski
Największš lewicš w Polsce jest PiS – mówi szef Forum Obywatelskiego Rozwoju Leszek Balcerowicz.

Rzeczpospolita: Zaskoczyło pana, że wybory wygrał „młodszy Kaczyński", jak nazwał pan Andrzeja Dudę?

Prof. Leszek Balcerowicz, szef FOR, były wicepremier i minister finansów: Nie znam osobiœcie Andrzeja Dudy. Moje uwagi pod adresem kandydata PiS dotyczyły wyłšcznie jego propozycji. Były one gorsze od propozycji Bronisława Komorowskiego, z którym niejednokrotnie się nie zgadzałem.

Podstawš do ocen polityków powinno być racjonalne porównywanie ich propozycji. Jeœli Polacy nie będš uważniej analizować obietnic wyborczych i będš się przy swoich wyborach kierować głównie emocjami, to Polska będzie zmierzać w kierunku Grecji. Liczni ekonomiœci pokazywali, że propozycje ekonomiczne Andrzeja Dudy były złe dla stabilnoœci i rozwoju polskiej gospodarki, która i tak stoi przed perspektywš trwałego spowolnienia. Dzisiaj jest najgorszy czas na szkodzenie gospodarce. Patrzyłem również na to, co kandydat PiS na prezydenta robił w przeszłoœci.

A co robił?

Był zaangażowany w sprawę odroczenia objęcia SKOK nadzorem państwowym, co doprowadziło do miliardowych strat. Był też bliskim współpracownikiem prezydenta Lecha Kaczyńskiego, który blokował reformatorskie ustawy. A Polska stoi przed potrzebš reform.

Prezydent Duda będzie blokował niezbędne reformy?

Mam nadzieję, że nie będzie realizował szkodliwych obietnic. Polskiej kulturze politycznej bliżej do kultury greckiej, a nie, niestety, brytyjskiej, skandynawskiej i niemieckiej. Również w Grecji Aleksis Cipras, który miał gorszy program, ale prowadził sprawniej kampanię, nie miał ograniczeń w demagogii, był pracowitszy – wygrał.

Mówišc ogólniej, mam wrażenie, że polska kultura polityczna wyraŸnie się pogarsza i niedługo Andrzej Lepper będzie uchodził za wzór dżentelmena politycznego. Wyzwiska, fałszywe zarzuty, insynuacje, puste obietnice traktowane sš jak argumenty. To trzeba demaskować. Problem jest również z publicystami – radykalnie prawicowymi i radykalnie lewicowymi, którzy poza retorykš specjalnie się nie różniš. Jedni sš antyliberalni dla dobra narodu, a inni sš antyliberalni dla dobra społeczeństwa. Ale to ta sama antyrozwojowa zupa.

Paweł Kukiz również jest antyrozwojowy?

Ujawnił się jako radykalny populista w stylu Ciprasa. Ciekawe jest że przez większoœć kampanii wyborczej Kukiz i Korwin-Mikke mieli niski poziom poparcia. Nagle w cišgu ostatnich tygodni poparcie dla tego pierwszego radykalnie wzrosło. Dlaczego? Może socjologowie na to odpowiedzš.

Prezydent Komorowski przychylił się do postulatów Kukiza i na 6 wrzeœnia wyznaczył referendum.

Ta decyzja była pochopna. JOW w skrajnej formie byłyby raczej niekorzystne dla polskiego ładu politycznego. Można rozumnie rozmawiać o systemie mieszanym. Jeœli ktoœ jest za dopływem œwieżej politycznej krwi, bo nie ma nic gorszego od zawodowego polityka, to powinien poprzeć wprowadzenie powszechnej kadencyjnoœci wybieralnych polityków. Jeœli prezydent państwa może sprawować swój urzšd tylko przez dwie kadencje, to dlaczego nie parlamentarzysta czy prezydenci i burmistrzowie miast? Jeœli PO chce odbudować do siebie zaufanie i przycišgnšć częœć utraconego elektoratu, ?to powinna m.in. poprzeć propozycję ograniczenia liczby kadencji. Polityka nie może być tylko dla politycznych oldbojów.

A co Platforma powinna zrobić do wyborów?

Nie powinna się upodobniać do PiS i powinna odpowiedzieć sobie na pytanie, dlaczego tylu wyborców od niej odeszło.

Ci mogš szukać dla siebie nowego ugrupowania, którym może być np. formacja Ryszarda Petru. Czy pan zasili Nowoczesnš.pl?

Wypowiadałem się na ten temat wielokrotnie, ale powtórzę: ważne, żeby w Polsce wzmocnił się nurt prorozwojowy, który wišże się z rozszerzaniem wolnego rynku w ramach lepszego państwa i prawa. Jeœli ten proces nie zajdzie w ramach partii, która okreœlała się wczeœniej jako wolnorynkowa...

...czyli PO.

Tak. To lepiej, żeby ten nurt był reprezentowany przez innš formację. Ale lepszy program, choć bardzo potrzebny, nie wystarczy. ?O wyniku zadecyduje siła organizacyjna, personalna i medialna.

Wœród postulatów ?PiS jest „polonizacja" ?banków. To dobry pomysł?

„Polonizacja" to slogan, który ma przykryć nacjonalizację za poœrednictwem kontrolowanego przez państwo PZU. Banki państwowe prędzej czy póŸniej podlegajš upolitycznieniu, co kończy się kryzysem bankowym. Tak się stało ?w Słowenii, gdzie 70 proc. banków należało do państwowa, tak było w Hiszpanii, gdzie banki regionalne podlegały regionalnym politykom. W obu przypadkach skończyło się krachem.

Dzisiaj Jarosław Kaczyński poleca ksišżkę „Kapitał w XXI wieku" Thomasa Piketty'ego, w której autor postuluje wprowadzenie podatku dla najbogatszych na poziomie ?80 proc.

Największa lewica w Polsce to PiS, podobnie jak np. we Francji Front Narodowy. Rozróżnienie prawicy i lewicy nie jest żadnym wskaŸnikiem różnic programowych. To sš dwa kolektywistyczne obozy różnišce się głównie typem antyliberalnej retoryki. Prawica jest za narodem – wszystko dla narodu, jednostka się nie liczy. A lewica jest za społeczeństwem i jednostka też się nie liczy. Jedni i drudzy nie lubiš wolnego rynku, jedni i drudzy domagajš się większej interwencji państwa, czyli polityków (ale swoich), kompletnie ignorujšc œwiatowe doœwiadczenie.

Dlaczego tzw. lewica tak bardzo się skurczyła w Polsce? Nie tylko dlatego, że się podzieliła, a Leszek Miller się kompromituje, aż przykro patrzeć, ale głównie dlatego, że ich miejsce zajęła lewicowa prawica – PiS.

A Piketty?

Z poważnych badań empirycznych wycišga błędne wnioski. Między innymi takie, żeby w skali globalnej wprowadzić podatek od majštku. Na Zachodzie okreœlenie „nowy Marks" traktowane jest jako komplement. Marks prowadził poważne badania nad kapitalizmem i też wycišgał całkowicie błędne wnioski co do jego przyszłoœci. Œmieszy mnie, ale nie dziwi, że lider prawicowej (czyli lewicowej) partii poleca ultralewicowego autora. To tylko potwierdza, jak lewicowy jest PiS.

Porozmawiajmy o polityce zagranicznej. Czy na Rosję powinno się nałożyć surowsze sankcje?

Gospodarka Unii Europejskiej jest wielokrotnie większa od gospodarki Rosji. Eksport Niemiec do tego kraju jest tylko trochę większy niż do Polski. Gospodarka pod rzšdami Putina nawet przed uderzeniem na Ukrainę zmierzała do stagnacji. Putin pod hasłem modernizacji uwstecznił gospodarkę kraju.

Dlaczego?

Tak jest, gdy zwiększa się władzę politycznš nad gospodarkš. Putin macha szabelkš, ale ma problem, bo jeœli zwiększy wydatki zbrojeniowe, będzie musiał zmniejszyć socjalne.

Jak silna jest dzisiaj rosyjska gospodarka?

Jest strukturalnie słaba. O wiele mniej ryzykowne sš mocniejsze sankcje niż słabsze sankcje. Ekonomiczne powinny być mocniejsze, niż sš, a obecne powinny być co najmniej podtrzymane.

Jak ocenia pan porozumienie w sprawie Grecji?

Wszystkie jego główne punkty: prywatyzacja, szeroka liberalizacja gospodarki, reforma systemu emerytalnego, eliminacja przywilejów socjalnych, uzdrowienie finansów państwa sš słuszne, ale były już zawarte we wczeœniejszych porozumieniach. Oznacza to, że nie były one wykonywane lub realizowano je tylko częœciowo. Wczeœniejsze rzšdy w Grecji bšdŸ je sabotowały, bšdŸ napotykały one na zbyt silny opór grup interesów, zwłaszcza w aparacie państwa. Zwycięstwo Ciprasa sytuację jedynie pogorszyło. Premier dokonał zwrotu dopiero wtedy, gdy zabrakło euro w bankomatach, ale porozumienie krytykuje. Pozostaje więc pytanie, jak będzie wyglšdać jego wprowadzenie w życie.

Jakie znaczenie dla Polaków ma sytuacja w Grecji?

Dla nas Grecja powinna być przed wyborami ważnym ostrzeżeniem. Mamy bowiem obietnice w stylu greckim, zwłaszcza obniżanie wieku emerytalnego i podwyższanie o dziesištki miliardów złotych innych niż emerytalne wydatków budżetu bez poważnego wskazania Ÿródeł ich pokrycia. To jest kpina z wyborców i obietnica, że pójdziemy w kierunku Grecji. Sš też œcišgi z Orbána – wprowadzenie dodatkowego opodatkowania banków i supermarketów, co głównie uderzałoby w klientów tych firm, bo przecież na nich w dużej mierze przerzucono by owe podatki.

 

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL