Podatki

PIT od najmu: żona doniosła na męża i sama musi zapłacić podatek

123RF
To, że umowa najmu przez kłótnię małżeńską jest nieważna na gruncie prawa rodzinnego, nie oznacza jeszcze, że fiskus nie dostanie od niej PIT.

Brudy lepiej prać we własnym domu. Zwłaszcza angażowanie w kłótnię małżeńską skarbówki może się skończyć katastrofą. Przekonała się o tym kobieta, gdy przy pomocy urzędu skarbowego chciała wyrównać rachunki z mężem, który bez jej zgody wynajmował ich wspólne mieszkanie.

Uprzejmie informuję

Sprawa dotyczyła zysków z wynajmowanego lokalu. Dorobkowe lokum mąż wynajął za plecami żony. Umowę zgłosił oficjalnie do urzędu skarbowego, złożył oświadczenie o wyborze ryczałtu. Na czterech studentach w 2010 r. dorobił prawie 13 tys. zł.

Gdy ta informacja dotarła do żony, poinformowała skarbówkę, że mąż mieszkanie stanowiące współwłasność małżeńską wynajmuje bez jej zgody i bez pełnomocnictwa.

Fiskus przyjrzał się sprawie. Informacja o tym, że mieszkanie stanowi majątek wspólny małżonków, potwierdziła się.

Nieoczekiwanie mąż postanowił skorygować swoje rozliczenie. W PIT-28 za 2010 r. zamiast 12 900 zł wykazał 6450,00 zł, tj. połowę przychodów z najmu.

Urzędnicy sprawdzili, że żona w swoim PIT-37 za 2010 r. nie wykazała przychodów z najmu. W tej sytuacji oczekiwali skorygowania deklaracji. Kobieta stanowczo odmówiła. Tłumaczyła, że nigdy nie była beneficjentem dochodów uzyskiwanych z najmu. Pieniądze z tego tytułu trafiały wyłącznie na prywatne konto jej męża.

Fiskus tymi tłumaczeniami się nie przejął i zrobił swoje. Wszczął postępowanie i określił kobiecie zobowiązanie w PIT za 2010 r. Ponieważ nie mogła już złożyć skutecznego oświadczenia o wyborze ryczałtu (termin jest nieprzywracalny), do jej połowy przychodów z najmu zastosowano opodatkowanie na zasadach ogólnych. W konsekwencji podatniczka miała dopłacić prawie 2000 zł daniny.

Po jej stronie opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Jego zdaniem dla sprawy istotna jest ważność umowy. Skarżąca odmówiła potwierdzenia umowy najmu zawartej przez jej męża. A to na gruncie prawa cywilnego oznacza, że stała się ona nieważna ex tunc.

Sąd uznał, że w celu uzyskania przychodu z najmu konieczne jest skuteczne zawarcie umowy. Gdy do jej zawarcia nie dochodzi, to przychód z rozporządzenia rzeczą wspólną przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego nie pochodzi z najmu.

Tego stanowiska nie zaakceptował jednak Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważył, że nie każda nieskuteczność umowy na gruncie prawa cywilnego przekłada się wprost na prawo podatkowe. Gdy chodzi np. o podatek dochodowy, opodatkowaniu w zasadzie nie podlega sama czynność, ale jej skutki.

Były skutki, jest PIT

Zdaniem NSA nieważność umowy najmu wynikająca z regulacji prawa rodzinnego nie musi oznaczać, że skutki, które wywołała, nie podlegają opodatkowaniu PIT.

Jak zauważył sędzia NSA Tomasz Kolanowski, nie ma wątpliwości, że najem był wykonywany, a przychody z niego zostały osiągnięte. W konsekwencji należało uznać, że przychód z najmu powstał. A skoro tak, to u małżonków co do zasady jest on uważany za równy (art. 8 ust. 1 i 3 ustawy o PIT).

– Nieporozumienia małżeńskie nie mogą przekładać się na konsekwencje w prawie publicznym – konkludował sędzia Kolanowski.

Wyrok jest prawomocny.

sygnatura akt: II FSK 1585/13

Opinia

Artur Nowak, radca prawny, partner w kancelarii DZP Domański Zakrzewski Palinka

W mojej ocenie rozstrzygnięcie NSA może budzić pewne wątpliwości w szczególności w zakresie uznania skutków nieważności umowy najmu. Wprawdzie trudno nie zgodzić się z sądem, że nieporozumienia małżeńskie nie mogą przekładać się na konsekwencje w prawie publicznym. Jednak trudno kwalifikować do źródła przychodu, jakim jest najem i dzierżawa, dochody, które wskutek nieważności umowy po prostu nie mogą być tak kwalifikowane. Trzeba podkreślić, że system źródeł przychodów w PIT zawiera pewien wentyl bezpieczeństwa dla organów podatkowych w postaci tzw. innych źródeł. Kontrowersyjne nie byłoby zaliczenie do tej kategorii przychodów uzyskiwanych przez małżonka faktycznie oddającego mieszkanie do odpłatnego używania i opodatkowanie ich wyłącznie u niego.

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL