Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podatki

PIT - wspólne rozliczenie z dzieckiem dla obojga rozwiedzionych lub samotnych rodziców

123RF
Rozwodnicy oraz ci którzy na przemian i osobno zajmujš się wspólnš pociechš oboje mogš liczyć na preferencyjne rozliczenie PIT dla samotnie wychowujšcych dzieci.

W œrodę Naczelny Sšd Administracyjny wydał precedensowy wyrok w którym istotnie skorygował swoje podejœcie do preferencyjnego rozliczenia dla osób samotnie wychowujšcych dzieci. Wynika z niego, że ci, którzy dzielš się pieczš nad pociechami potencjalnie oboje mogš zaoszczędzić na rocznym PIT.

Kanwa sprawy był wiosek o interpretację. Podatnik wyjaœnił w nim, że rozwiódł się z żonš z którš ma wspólne dwoje dzieci. Wykonywanie władzy rodzicielskiej sšd powierzył obojgu, z miejscem zamieszkania przy matce. Jednoczeœnie sšd ustalił nad dziećmi opiekę (pieczę) naprzemiennš wskazujšc, kiedy będš przebywać, z którym z rodziców.

Porozwodowa zgoda

Ojciec podkreœlał, że jego udział w wychowywaniu nie ogranicza się do sporadycznych kontaktów. Nie tylko łoży na dzieci, ale w sumie przez ok. pół roku mieszkajš u niego. Zapytał czy w takiej sytuacji ma prawo do obliczania PIT jako osoba samotnie wychowujšca dzieci? Pozwala to na wyliczenie PIT w podwójnej wysokoœci, ale tylko od połowy dochodów.

Fiskus odpowiedział, że nie. Stwierdził, że niezbędne do korzystania z preferencji jest, aby osoba faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców wychowywała dziecko. Inaczej mówišc, gdy np. rozwiedzeni zgodnie dzielš się pieczš na wspólnymi dziećmi to żadne z nich samotnie ich nie wychowuje. Na takim podejœciu suchej nitki nie zostawił najpierw Wojewódzki Sšd Administracyjny we Wrocławiu. Zwrócił uwagę na jeden istotny szczegół. Od 1 stycznia 2011 r. ustawodawca nie tylko zrezygnował z legalnej definicji pojęcia "osoby samotnie wychowujšcej dzieci", ale i z zastrzeżenia, że za takš uważa się "jednego z rodziców".

Wola ustawodawcy

W ocenie WSA status osoby "samotnie wychowujšcej dzieci" od 2011 r. może mieć każde z rodziców spełniajšcych pozostałe kryteria. Sšd nie miał wštpliwoœci, że zmiana nie była przypadkowa. To wynik dostosowania prawa do zmieniajšcych się warunków społecznych, w których bardzo częstym zjawiskiem staje się wychowywanie dzieci w niepełnych rodzinach.

W ocenie sšdu interpretacja przy której upiera się fiskus może prowadzić do bardzo niekorzystnych zjawisk. Ich skutki mogš bezpoœrednio dotknšć dzieci. Ponadto taka wykładnia uzależnia skorzystanie z ulgi przez jednego z rodziców od całkowitego wyeliminowania drugiego z procesu opieki i wychowania dzieci. W ocenie WSA, racjonalny ustawodawca, tworzšc normę celu społecznego i realizujšc deklarowanš w Konstytucji politykę prorodzinnš, nie mógł uzależnić preferencji podatkowych od wyeliminowania jednego z rodziców z opieki i wychowania dzieci. Jak podkreœli sšd ochrona fiskalnych interesów państwa, w żadnym razie nie może być konfrontowana z dobrem dzieci, w interesie których jest zapewnienie im możliwie najpełniejszego kontaktu, opieki i wychowania przez oboje rodziców.

Dodatkowym argumentem za wykładniš korzystna dla rodziców było to, że „wspólnie" jest przeciwieństwem pojęcia "samotnie". W spornej sprawie rodzice nie wychowujš i nie opiekujš się córkami wspólnie tj. w tym samym czasie i miejscu. Każde z nich odrębnie, w wyznaczonym czasie, bez udziału drugiego z rodziców opiekuje się dziećmi i zaspokaja ich życiowe potrzeby, tworzšc im dom i warunki rozwoju w miejscu swojego zamieszkania. W takiej sytuacji należy przyjšć, że proces wychowywania dzieci realizowany jest przez każdego z rodziców "samotnie".

Ostatecznie stanowisko korzystne dla podatników potwierdził NSA. Jak tłumaczyła sędzia NSA Beata Cieloch zmiana podejœcia w orzecznictwie do spornej kwestii jest konsekwencjš korekty w polityce prorodzinnej. Obecnie nie można uznać, że ustawa o PIT ogranicza prawo do preferencji tylko do jednego rodzica. W spornej sprawie każdy rodzic sprawuje pieczę odrębnie, w innym miejscu i czasie (w sumie przez ok. 6 miesięcy). W takiej sytuacji zdaniem NSA należało uznać, że wnioskodawcy przysługuje prawo do preferencji.

Kłótnia podzieli ulgę

NSA nie okazał się za to pobłażliwy dla skonfliktowanych rodziców. W innej sprawie dotyczšcej zakresu prawa do tzw. ulgi na dzieci uznał we wtorek, że w przypadku konfliktu muszš podzielić się odliczeniem. W tym przypadku rozwiedzeni rodzice nie byli w stanie porozumieć się kto ile odlicza. Miejsce zamieszkania dzieci sšd wyznaczył przy matce, jej też powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej, ograniczajšc władzę rodzicielskš ojca do współdecydowania w istotnych sprawach dzieci. Kontakty ojca z małoletnimi ustalono na każdš œrodę po zajęciach szkolnych do godz. 19 oraz w drugi i czwarty weekend miesišca.

Matka dzieci uważała, że w takiej sytuacji tylko ona powinna korzystać z ulgi prorodzinnej. Sšd pierwszej instancji przyznał jej rację. Ale z tym poglšdem nie zgodził się NSA. Uznał, że choć ojcu dzieci ograniczono władzę rodzicielskš to w sporej sprawie faktycznie jš realizuje czyli spełnia warunki do korzystania z ulgi.

A jak podkreœlał sędzia sprawozdawca Mirosław Surma w sytuacji, gdy między rodzicami nie ma zgody i porozumienia w jakim zakresie będš korzystać z odliczenia na dzieci, to ulga przysługuje im w częœciach równych tj. po połowie. (II FSK 623/15). Wyroki sš prawomocne.

Sygn. akt II FSK 573/15

OPINIA

Robert Krasnodębski - radca prawny, partner w kancelarii Weil, Gotshal & Manges

Ustawa o PIT nie definiuje obecnie pojęcia „samotne wychowywanie dzieci". W szczególnoœci brakuje odniesienia do zakresu zarówno przedmiotowego, jak i czasowego takiego wychowywania. Trudno też w ustawie znaleŸć zasadę, że preferencja może przysługiwać tylko jednemu z rodziców. Jeœli zatem rodzic spełnia warunki formalne (np. jest rozwiedziony) i faktycznie przez częœć roku wychowuje dziecko bez wsparcia drugiego, powinien mieć prawo do rozliczenia PIT jako osoba samotnie wychowujšca dziecko. Co jednoczeœnie nie odbiera prawa do preferencji drugiemu rodzicowi.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL