Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Błażej Kuźniacki: Atomowa siła rażenia automatycznej wymiany informacji podatkowej

123RF
Warto wierzyć, że polska skarbówka informacje uzyskane od jej odpowiedników z innych państw będzie wykorzystywać w sposób właœciwy, tj. wyłšcznie do zwalczania unikania opodatkowania. Inaczej czeka jš lawina sporów – pisze ekspert.

Ustawę z 10 lutego 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami można nazwać superustawš o wymianie informacji podatkowych, ponieważ stanowi ona instrument niezbędny do efektywnego stosowania prawa podatkowego w sytuacjach transgranicznych. Wprowadzenie jej w życie jest wynikiem członkostwa Polski w strukturach organizacji międzynarodowych, tj. Unii Europejskiej (UE) oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które w ostatnich latach podjęły bardzo dynamiczne i skoordynowane na skalę globalnš działania zmierzajšce w kierunku zwalczania uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania. W tym zakresie obowišzkiem Polski była implementacja kilku dyrektyw unijnych, procedury Wspólnego Standardu Raportowania (Common Reporting Standard, CRS) oraz działania OECD nr 13 w ramach projektu Base Erosion and Profit Shifting (BEPS), czyli wdrożenia tzw. wymogu sprawozdawczoœci państw (Country-by-Country Reporting, CbR) w zakresie cen transferowych. Z uzasadnienia superustawy wynika, że stosowanie jej pozwoli Polsce na uczestnictwo „w globalnej wymianie informacji w dziedzinie opodatkowania, a w konsekwencji na osišgnięcie głównego celu, jakim jest zwalczanie wcišż narastajšcych wyzwań w obszarze oszustw podatkowych i uchylania się od opodatkowania, w tym agresywnego planowania podatkowego".

Władza szefa KAS

Ustawa reguluje wymianę informacji podatkowych na wniosek i z urzędu z państwami członkowskimi (dział II) oraz automatycznš wymianę informacji o rachunkach raportowanych (dział III); o interpretacjach podatkowych i decyzjach w sprawach cen transakcyjnych (dział IV), a także o jednostkach wchodzšcych w skład grupy podmiotów (dział V). Przepisy regulujšce automatycznš wymianę informacji o rachunkach raportowanych wejdš w życie 1 maja 2017 r., natomiast pozostałe przepisy, co do zasady, wejdš w życie po upływie siedmiu dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Informacje podatkowe będšce przedmiotem wymiany z innymi państwami na podstawie ustawy dotyczšcej informacji, które mogš być istotne dla celów stosowania i wykonywania przepisów prawa podatkowego państw dokonujšcych wymiany tych informacji. Jest to zatem bardzo szeroki zakres informacji, a jego ustalenie podlega ocenie właœciwego organu skarbowego. W Polsce właœciwym organem w sprawach wymiany informacji podatkowych z innymi państwami jest Szef Krajowej Administracji Skarbowej (SKAS). Przysługuje mu imponujšcy zakres kompetencji oraz władzy dyskrecjonalnej. W szczególnoœci zarówno udzielenie, jak i otrzymanie informacji podatkowych odbywa się za poœrednictwem SKAS.

Poniżej przedstawię zwięŸle wybrane elementy automatycznej wymiany informacji dotyczšcych „rachunków raportowanych" oraz interpretacji podatkowych i decyzji o cenach transferowych, gdyż stanowiš one najbardziej istotne częœci ustawy. Taka wymiana informacji prowadzi do najbardziej efektywnego rozpoznawania uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania.

Milionowa kara

W jej rezultacie organy podatkowe uzyskujš informacje na bieżšco, jeszcze zanim powezmš wiadomoœć bšdŸ przypuszczenia o uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania przez podatników. Mechanizm automatycznego przekazywania informacji o „rachunkach raportowanych" dotyczy przede wszystkim rachunków prowadzonych przez raportujšce instytucje finansowe – w szczególnoœci powiernicze lub depozytowe (głównie banki), a także podmioty inwestujšce lub zakłady ubezpieczeń będšce rezydentami w Polsce – i znajdujšcych się w posiadaniu co najmniej jednej osoby raportowanej, tj. osoby fizycznej lub podmiotu będšcego rezydentem państwa uczestniczšcego lub państwa trzeciego na podstawie przepisów prawa podatkowego obowišzujšcych w tych państwach, lub masy spadkowej po osobie zmarłej, która była rezydentem w jednym z tych państw.

Państwo uczestniczšce to inne niż Polska państwo członkowskie i inne niż Stany Zjednoczone Ameryki (tutaj kwestie wymiany informacji podatkowych reguluje FATCA) państwo lub terytorium, z którym Polska zawarła porozumienie stanowišce podstawę automatycznej wymiany informacji o rachunkach raportowanych lub z którym UE zawarła porozumienie stanowišce podstawę automatycznej wymiany informacji o rachunkach raportowanych. Informacje o rachunkach raportowanych za okres roku kalendarzowego gromadzi na bieżšco raportujšca instytucja finansowa i przekazuje je SKAS do 30 czerwca roku następnego (z wyjštkiem rachunków dotyczšcych 2016 r., te do 30 sierpnia 2017 r.). W przypadku niedopełnienia obowišzku raportowania w sposób ustalony w ustawie raportujšca instytucja finansowa podlega karze do 1 mln zł nałożonej przez SKAS. SKAS raz w roku, w terminie do 30 wrzeœnia roku następujšcego po roku kalendarzowym, którego informacje dotyczš, przekazuje właœciwemu organowi państwa uczestniczšcego informacje o rachunkach raportowanych posiadanych przez rezydentów tych państw.

W zwišzku z tym, że Polska zobowišzała się do wdrożenia przedmiotowych rozwišzań w ramach tzw. szybkiego przyjęcia (ang. early adoption), pierwsze zaraportowanie powinno zostać przeprowadzone do końca wrzeœnia 2017 r.

Interpretacje i decyzje o cenach transferowych

Bardzo istotnym elementem superustawy jest również automatyczna wymiana informacji dotyczšca indywidualnych interpretacjach podatkowych (z wyłšczeniem interpretacji dotyczšcych wyłšcznie indywidualnej sprawy osoby fizycznej), opinii zabezpieczajšcych (stosowanie ogólnej klauzuli skierowanej przeciwko unikaniu opodatkowania) oraz decyzji w sprawach cen transakcyjnych, jeżeli dotyczš one transakcji lub zdarzeń o charakterze transgranicznym (jakikolwiek podmiot, przedmiot lub skutek transakcji lub zdarzenia wykracza poza terytorium Polski). Szef Krajowej Administracji Skarbowej przekazuje właœciwemu organowi państwa członkowskiego, w drodze automatycznej wymiany, informacje o wydanych indywidualnych interpretacjach podatkowych, decyzjach zabezpieczajšcych lub decyzjach w sprawach cen transakcyjnych. Dla celów automatycznej wymiany Komisja Europejska ustanowi ponadto ogólnoeuropejskš bazę danych. Jak może wyglšdać automatyczna wymiana informacji o indywidualnych interpretacjach podatkowych i jakie przynieœć skutki? Na przykład SKAS ustali, że maltańska interpretacja podatkowa potwierdza kwalifikację uzyskiwanych przez podatnika od maltańskiej spółki wypłat jako dochodów z tytułu œwiadczenia usług poza Maltš – wypłaty te nie podlegajš opodatkowaniu na Malcie. W odniesieniu do tego samego stanu faktycznego podatnik uzyskał interpretację podatkowš od dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, zgodnie z którš wypłaty uzyskiwane od spółki maltańskiej stanowiš tzw. wynagrodzenia dyrektorów (ang. director fees), które sš wyłšczone z opodatkowania w Polsce na podstawie przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ratyfikowanej między Polskš a Maltš. W konsekwencji zostaje wszczęte postępowanie podatkowe w celu zweryfikowania podejrzenia unikania opodatkowania.

Bioršc pod uwagę powyższš analizę oraz przykłady, można założyć, że zarówno z perspektywy Polski, jak i globalnie zwalczanie uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania osišgnie poziom skutecznoœci dotychczas niespotykany.

Więcej pytań niż odpowiedzi

Powstaje jednak pytanie, czy niemalże „atomowe pole rażenia" automatycznej wymiany informacji podatkowych będzie zrównoważone odpowiednimi œrodkami ochrony praw podatnika. W Polsce na przykład wydaje się to wštpliwe z uwagi na brak konkretnych norm prawnych pozwalajšcych podatnikom ochronić się przed nadgorliwoœciš organów podatkowych, np. karta praw podatnika oraz brak jakiejkolwiek instytucji nakierowanej na ochronę praw podatnika w sposób szczególny, np. rzecznika praw podatnika. Nie da się również nie zauważyć agresywnej postawy Ministerstwa Finansów i ustawodawcy wobec podatników na przestrzeni ostatnich kilku lat. Rodzi się także wštpliwoœć dotyczšca możliwoœci infrastrukturalnych i merytorycznych pracowników aparatu skarbowego w Polsce, zważywszy, że stopień skomplikowania potencjalnych transgranicznych spraw oraz ich liczba będš ogromne. To z pewnoœciš pocišgnie za sobš lawinę sporów między podatnikami a organami skarbowymi. I tu pojawia się kolejne pytanie, tym razem o efektywnoœć rozwišzywania takich sporów, w szczególnoœci w procedurze międzynarodowego arbitrażu.

Mimo zaistniałych wštpliwoœci warto wierzyć, że organy podatkowe będš wykorzystywać uzyskane informacje w sposób właœciwy, tj. wyłšcznie w celu zwalczania uchylania się od opodatkowania i unikania opodatkowania, oraz z zapewnieniem należnej podatnikom ochronie prywatnoœci. W tej lawinie przypuszczeń jedno jest pewne: rola ekspertów w zakresie międzynarodowego prawa podatkowego nabierze niebotycznego znaczenia.

dr Błażej KuŸniacki z kancelarii PATH Augustyniak, Hatylak i Wspólnicy sp.k. jest doktorem nauk filozoficznych w zakresie nauki prawa, specjalizacja: międzynarodowe prawo podatkowe

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL