Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Prezes ZUS Gertruda Uścińska: Każdy płaci na swoje ubezpieczenie, a nie na ZUS

Fotorzepa
O tym, czy ZUS wystarczy pieniędzy na wypłatę œwiadczeń po obniżce wieku emerytalnego, jak będš traktowani przedsiębiorcy płacšcy składki, i jak zachęcić Polaków do odkładania pieniędzy na swoje ubezpieczenia społeczne opowiada Gertruda Uœcińska, nowa prezes ZUS, w rozmowie z Mateuszem Rzemkiem

Z oficjalnych prognoz ZUS wynika, że w cišgu najbliższych 5 lat zabraknie mu 400 mld zł na wypłaty œwiadczeń. Czy mamy się bać?

Gertruda Uœcińska: Po pierwsze mówi pan o najgorszym z wariantów naszej prognozy, a po drugie nikt nie powinien się bać. Budżet państwa gwarantuje wypłaty œwiadczeń z ZUS, system ubezpieczeń społecznych więc nie zbankrutuje, jak niektórzy wieszczš. Deficyt Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest niczym niezwykłym. W całej Europie państwa dokładajš z budżetów na wypłatę œwiadczeń emerytalno-rentowych. Jedni więcej, inni mniej – ale wszyscy. W tym roku nasz budżet dołoży do FUS ok. 44 mld zł. Uwzględniajšc wzrost PKB, prognozowane dotacje w kolejnych latach nie będš bardziej ucišżliwe dla budżetu niż obecnie, a może nawet mniej.

Czemu zatem miała służyć ta prognoza? Czy to ostrzeżenie dla rzšdu, który planuje zmiany zwiększajšce wydatki z ubezpieczeń społecznych?

ZUS ma obowišzek przygotowywać i podawać do publicznej wiadomoœci prognozy wpływów i wydatków FUS, uwzględniajšce dane makroekonomiczne Ministerstwa Finansów. Tak też została przygotowana najnowsza prognoza, ogłoszona jeszcze na poczštku stycznia. Prognozy ZUS majš służyć kształtowaniu polityki państwa i być podstawš przygotowywania różnych wariantów zmian w przepisach dotyczšcych ubezpieczeń społecznych. Pełniš funkcje informacyjne, czasem także ostrzegawcze.

Już teraz wielu emerytów narzeka na swoje œwiadczenia. Co jeœli po zmianach będš one jeszcze niższe?

Byłam siłš sprawczš ratyfikacji konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 102 o normach minimalnych w dziedzinie zabezpieczenia społecznego, co nastšpiło jeszcze przed naszym wejœciem do Unii Europejskiej. Konwencja wymaga zapewnienia œwiadczeń emerytalnych nie niższych niż 40 proc. wynagrodzenia typowo uprawnionego. Jeœli jednak dana osoba nie wypracowała stażu lub nie uzbierała wystarczajšco dużo składek na swoim koncie emerytalnym, bo pracowała krócej niż pozostali, to oczywiœcie nie będzie miała prawa do takiego poziomu œwiadczenia.

Czy ma pani pomysł na poprawienie strony dochodowej? Wiele firm ucieka w kontakty cywilnoprawne tylko po to, by unikać płacenia składek. Tysišce osób prowadzšcych działalnoœć gospodarczš ubezpiecza się poza granicami Polski, dzięki czemu płacš niższe składki.

Pamiętajmy, że mamy ok. 2,3 mln płatników składek. ZUS zaœ siłami 1,5 tys. inspektorów prowadzi co roku ok. 80 tys. kontroli. Nie możemy kontrolować wszystkich. Chcemy jednak zacieœnić współpracę z innymi instytucjami kontrolnymi, jak urzędy skarbowe, czy Państwowa Inspekcja Pracy. W ten sposób wszyscy możemy poprawić skutecznoœć. Tym bardziej że PIP ma zyskać jeszcze w tym roku prawo do zamieniania kontraktu cywilnoprawnego na etat mocš decyzji administracyjnych. Zawsze gdy umowy cywilnoprawne sš stosowane tylko po to, by uniknšć zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, będziemy działać na rzecz ich œcišgnięcia.

Gdyby miała pani przekonać Polaków do płacenia składek do ZUS, to co by pani powiedziała?

Ubezpieczenia społeczne dajš ochronę przed wieloma zagrożeniami: chorobš, wypadkiem, długotrwałš niezdolnoœciš do pracy. Także prawo do emerytury. Oczywiœcie ktoœ w zdrowiu może pracować do 70. roku życia. Wtedy jego składka będzie służyła innej osobie, która nie miała tyle szczęœcia. Na pewno jednak każdy z nas z jakiegoœ œwiadczenia z ubezpieczeń społecznych skorzysta. Warto przy tym przestać mówić o składkach na ZUS. Każdy płaci składki na swoje ubezpieczenie. ZUS tylko nimi administruje.

Wiele osób powtarza, że i tak nie dożyje emerytury, a nawet jeœli, to i tak będzie niska.

Na ubezpieczenia społeczne trzeba patrzeć w innym wymiarze. Co roku na wypłaty z ubezpieczeń społecznych wydajemy prawie 200 mld zł. To największa pozycja w polskim budżecie. Z tych pieniędzy ZUS wypłaca obecnie œwiadczenia dla ponad 5 mln emerytów, i prawie miliona rencistów niezdolnych do pracy. Renty po zmarłym członku rodziny pobiera ponad 1,2 mln osób, a blisko 300 tys. osób, które stały się niezdolne do pracy w młodoœci i nigdy nie pracowały, dostaje renty socjalne. Do tego trzeba doliczyć œwiadczenia krótkookresowe, czyli blisko 1 mln zasiłków chorobowych w kwartale oraz ok. 300 tys. zasiłków macierzyńskich i rodzicielskich miesięcznie. To pokazuje, że warto być ubezpieczonym.

Czy ZUS pod pani rzšdami będzie częœciej kontrolował przedsiębiorców?

Nie planuję zasadniczych zmian. Raczej będziemy się starać edukować przedsiębiorców, aby nie popełniali błędów. Oczywiœcie jeœli kontroler wykryje nieprawidłowoœci, to należne składki będš œcišgane.

Przedsiębiorcy narzekajš na pomysł poprzedniego prezesa utworzenia infolinii ZUS. Osoby rozliczajšce składki straciły przez to kontakt z pracownikami Zakładu, których zastšpiły niedoœwiadczone osoby. Podobno ich odpowiedzi wprowadzajš nawet w błšd. Czy planuje pani zmiany?

Kontakt z Zakładem musi być transparentny i taki jest. Wszystkie rozmowy na infolinii ZUS sš nagrywane i jeœli ktoœ uważa, że został wprowadzony w błšd, to proszę zgłaszać takš sytuację. Proszę jednak wzišć pod uwagę, że takie infolinie funkcjonujš w wielu państwach i dobrze się sprawdzajš. Może to kwestia tego, że działajš dłużej i pracujš w nich osoby z większym doœwiadczeniem. Trzeba jednak pamiętać, że w sprawach indywidualnych, gdy przedsiębiorca ma do czynienia z wydanš już przez ZUS decyzjš, wskazanš ma z imienia i nazwiska oraz numeru telefonu osobę, która za tš decyzjš stoi. Łatwo więc zweryfikować swoje wštpliwoœci.

Przedsiębiorcy narzekajš na nowe przepisy dotyczšce zapłaty składek od kilku zleceń zawartych z jednš osobš. ?Skomplikowany system liczenia należnych składek będzie bardzo ucišżliwy nie tylko dla nich, ale i dla pracowników ZUS. Czy możliwe sš zmiany?

ZUS także zależy na tym, aby przepisy były łatwe i proste w stosowaniu. Zapewne będzie przeglšd prawa w tej materii i wówczas ZUS przedstawi swoje spostrzeżenia.

Przedsiębiorcy chcieliby, aby w razie zmiany interpretacji przepisów nowe zasady były stosowane przez ZUS w przód.

Jako prawnik stoję na stanowisku, że w razie ugruntowania się linii orzeczniczej, np. w Sšdzie Najwyższym, ZUS musi się do niej bezwzględnie stosować. Prowadzę obecnie analizę wyroków zapadajšcych w wielu sprawach z ubezpieczeń społecznych. Chciałabym, aby do tych wyroków dostosowane były procedury w ZUS.

Co kilka miesięcy z ZUS dochodzš niepokojšce informacje np. o korupcji przy przetargach. Czy przewiduje pani wprowadzenie jakichœ dodatkowych procedur bezpieczeństwa w tym zakresie?

Jak najbardziej. Kładę na to szczególny nacisk. Dšżę do tego, aby sprawdzić toczšce się i zakończone postępowania i wprowadzić procedury przewidujšce zabezpieczenia przekraczajšce zwykłe standardy. Stawiam na profesjonalne podejœcie do zabezpieczeń antykorupcyjnych. Niedługo zaproponuję zmiany.

Jak się pani czuje na czele instytucji zatrudniajšcej ponad 40 tys. pracowników?

Czuję się wyróżniona. Czuję też ogromny ciężar odpowiedzialnoœci. Kierowanie takš instytucjš wymaga ogromnej samodyscypliny. Będę wymagać najpierw od siebie, a póŸniej od innych.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL