Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Prawo restrukturyzacyjne: prokurenci mogš spać spokojnie

123RF
Po wejœciu w życie prawa restrukturyzacyjnego prokurenci nie sš odpowiedzialni za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci – twierdzš prawnicy Urszula Comi, Michał Kocur.

W zwišzku wejœciem w życie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, która zmieniła m.in. ustawę – Prawo upadłoœciowe i naprawcze, często pojawiajš się w prasie i internecie alarmujšce głosy, iż prokurenci ponoszš odpowiedzialnoœć za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłoœci. Prawnicy i dziennikarze, którzy podnoszš larum, sš jednak w błędzie. Nowe przepisy nie rozszerzajš odpowiedzialnoœci na prokurentów.

Zgodnie z obowišzujšcym do końca ubiegłego roku brzmieniem art. 21 ust. 2 p.u.n. odpowiedzialnym za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłoœci w przypadku, gdy dłużnikiem jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadajšca osobowoœci prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolnoœć prawnš, był każdy, kto miał prawo reprezentować go sam lub łšcznie z innymi osobami. Przyjmowano, że oznacza to, iż za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci odpowiadajš członkowie zarzšdu, likwidatorzy oraz wspólnicy spółek osobowych uprawnieni do ich reprezentacji, lecz nie odpowiadajš prokurenci.

Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu, nadanym przez prawo restrukturyzacyjne, kršg osób odpowiedzialnych za niezłożenie wniosku obejmuje każdego, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łšcznie z innymi osobami. Sformułowanie „ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania" nie rozszerzyło kręgu osób odpowiedzialnych za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci na prokurentów. Odpowiedzialnoœć ponoszš osoby, które sš uprawnione zarówno do prowadzenia spraw dłużnika, jak i do jego reprezentowania. Prokura jest specjalnym rodzajem pełnomocnictwa. Prokurenci sš więc uprawnieni do reprezentowania przedsiębiorcy, a nie do prowadzenia jego spraw. Błędne jest przy tym powoływanie się na art. 1091 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym prokura jest pełnomocnictwem, które obejmuje umocowanie do czynnoœci sšdowych i pozasšdowych, jakie sš zwišzane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Przepis ten nie upoważnia prokurenta do prowadzenia przedsiębiorstwa, lecz wyznacza zakres jego umocowania do dokonywania czynnoœci prawnych w imieniu mocodawcy. W konsekwencji zmiana wyraŸnie wyklucza prokurentów z kręgu osób odpowiedzialnych za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci.

Drugš zmianš, której dokonano w treœci tego przepisu, jest okreœlenie podstawy umocowania danej osoby do reprezentowania i prowadzenia spraw dłużnika przez wprowadzenie słów: „na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu". Z tego sformułowania nie można w żaden sposób wycišgnšć wniosku o rozszerzeniu kręgu osób odpowiedzialnych na prokurentów. Takie okreœlenie podstawy odpowiedzialnoœci zresztš niczego nowego nie wnosi. Znaczenie tego przepisu byłoby takie samo, gdyby słów tych nie dodano.

Umknęło uwadze komentatorów nowych przepisów, że ustawodawca nie zmienił treœci art. 586 kodeksu spółek handlowych. Wynika z niego odpowiedzialnoœć karna za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłoœci w terminie jedynie dla członków zarzšdu oraz likwidatorów. Niekonsekwentne byłoby wprowadzenie odpowiedzialnoœci cywilnej prokurentów za jego niezłożenie przez zmiany w prawie upadłoœciowym i naprawczym, przy jednoczesnym pozostawieniu bez zmian przepisów karnych kodeksu spółek handlowych.

W celu uzasadnienia tezy o wprowadzeniu odpowiedzialnoœci prokurentów komentatorzy często powołujš się na uzasadnienie projektu ustawy. Ma z niego rzekomo wynikać wola ustawodawcy, aby takš odpowiedzialnoœć wprowadzić. Twierdzenie to oparte jest jednak na nieporozumieniu. Uzasadnienie co prawda jest niejednoznaczne, ale wynika z niego raczej intencja ustawodawcy, by wyłšczyć uprawnienie prokurentów do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłoœci:

„Zmiana art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n. ma na celu jednoznaczne wyeliminowanie wštpliwoœci co do uprawnienia do składania wniosku przez prokurentów. Co prawda, zgodnie z dominujšcym w literaturze poglšdem, prokurent nie jest legitymowany do złożenia wniosku, aczkolwiek problem ten nie jest postrzegany jednolicie. Pewnoœć prawa wymaga, aby eliminować przepisy niejednoznaczne i budzšce wštpliwoœci. Odpowiednia zmiana została wprowadzona w art. 21 ust. 2 p.u.n.". Skoro ustawodawca chciał wyłšczyć uprawnienie prokurentów do złożenia wniosku, to tym bardziej należy uznać, że nie chciał wprowadzić odpowiedzialnoœci za jego niezłożenie. Ostatnie zdanie cytowanego fragmentu uzasadnienia dobitnie to potwierdza.

Podsumowujšc, oczywiste jest, że prawo restrukturyzacyjne nie wprowadziło odpowiedzialnoœci prokurentów za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłoœci. Powszechne przekonanie o ich odpowiedzialnoœci oparte jest na nieporozumieniu. Błšd powtórzony kilka razy stał się obiegowš opiniš i niepotrzebnie zaniepokoił wiele osób.

Urszula Comi, doktorantka na WPiA Uniwersytetu Warszawskiego

Michał Kocur, radca prawny w kancelarii Kocur i Wspólnicy

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL