Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Nieruchomoœci

Zmuszanie lokatora do opuszczenia mieszkania stanowi przestępstwo

Fotorzepa, Rafał Guz
Zmuszanie lokatora do opuszczenia mieszkania stanowi przestępstwo. Grożš za nie nawet trzy lata więzienia. To skutek nowych przepisów, które obowišzujš od 7 stycznia tego roku.

Lokatorzy sš już lepiej chronieni przed tzw. czyœcicielami kamienic. Właœciciele czy zarzšdcy nieruchomoœci, którzy celowo będš demolowali swoje nieruchomoœci, żeby w ten sposób pozbyć się niechcianych lokatorów, będš surowo karani. Mogš oni trafić do więzienia nawet na trzy lata. Taki sam los spotka właœcicieli i pracowników firm, którzy na zlecenie właœcicieli i zarzšdców nieruchomoœci w celu usunięcia lokatorów celowo demontujš drzwi, okna, rozbierajš dach czy odcinajš media.

To skutek nowelizacji kodeksu karnego. Nowe przepisy obowišzujš od 7 stycznia 2016 r. Ich celem jest przede wszystkim ochrona słabszej strony – lokatorów – przed bezprawnymi działaniami właœcicieli i zarzšdców nieruchomoœci. Od wielu lat narasta bowiem problem nękania lokatorów i dewastowania budynków po to tylko, by pozbyć się niechcianych najemców.

Przykłady bezprawnych działań

Zgodnie z nowym art. 191 § 1a kodeksu karnego kto w celu zmuszenia innej osoby do okreœlonego działania, zaniechania lub znoszenia stosuje przemoc, uporczywie lub w sposób istotnie utrudniajšcy innej osobie korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego, popełnia przestępstwo. Zagrożone jest ono karš nawet trzech lat pozbawienia wolnoœci.

Zgodnie zatem z tym przepisem zabronione sš wszelkie działania prowadzšce do dewastacji mieszkania, demontażu jego urzšdzeń, jak np. okna czy drzwi, demontażu istotnych elementów wyposażenia, jak np. urzšdzenia sanitarne. Sprzeczne z prawem jest także podejmowanie innego rodzaju przedsięwzięć majšcych na celu zmuszenie lokatorów do opuszczenia lokalu, jak np. siłowe wprowadzanie do mieszkania innych lokatorów, którzy będš organizowali imprezy czy też słuchali głoœno muzyki. Robienie nadmiernego hałasu przez wiele miesięcy, pod pozorem przeprowadzania remontu, który w rzeczywistoœci nie ma na celu poprawienie stanu technicznego budynku, ale utrudnienie lokatorom korzystania z zajmowanego lokalu mieszkalnego, również może zostać uznane za przestępstwo. Tak samo jest w przypadku bezpodstawnego odcinania mediów pod pozorem przeprowadzania remontu.

Lista sposobów działania sprawcy jest nieograniczona i nie ma ona charakteru enumeratywnego wyliczenia.

Cel musi być jasno okreœlony

Sprawcš tego przestępstwa może być nie tylko właœciciel czy zarzšdca nieruchomoœci, ale także osoba trzecia stosujšca bezprawne działania w celu zmuszenia lokatorów do opuszczenia lokalu. Przestępstwo to nie ma bowiem charakteru indywidualnego. Poglšd taki wyraził Sšd Najwyższy w swoim wyroku z 15 czerwca 2010 r. (II KK 319/09). Co prawda wyrok ten został wydany na kanwie art. 191 § 2 kodeksu karnego, to jednak może być on pomocny przy wykładni art. 191 § 1a kodeksu karnego.

W każdym przypadku bezprawne działania właœciciela czy zarzšdcy nieruchomoœci albo innej osoby działajšcej na ich zlecenie muszš zostać podjęte w celu zmuszenia innej osoby do okreœlonego działania, zaniechania lub znoszenia, a więc np. w celu zmuszenia lokatora do opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego. Przestępstwo to ma bowiem charakter kierunkowy. W praktyce oznacza to, że podjęcie takich działań, jak np. dewastacja mieszkania, w innym celu niż np. zmuszenie do wyprowadzki, a więc np. podczas domowej kłótni, nie będzie wyczerpywało znamion przestępstwa z art. 191 § 1a kodeksu karnego. W takim przypadku będzie można rozważać pocišgnięcie sprawcy do odpowiedzialnoœci karnej z innego tytułu – np. za zniszczenie mienia z art. 288 § 1 kodeksu karnego.

Ze względu na to, że przestępstwo to ma charakter kierunkowy, to w toku postępowania trzeba wykazać sprawcy, że działał on umyœlnie z zamiarem bezpoœrednim.

Lokator nie musi opuœcić mieszkania

Przestępstwo ma charakter formalny. Do jego dokonania wystarcza, że sprawca podjšł okreœlone w przepisie bezprawne œrodki zmuszania. Dla zaistnienia tego przestępstwa bez znaczenia jest, czy zmuszony postšpił zgodnie z wolš przestępcy. Działanie i zachowanie się pokrzywdzonego nie należy bowiem do znamion tego przestępstwa.

Przy wykładni tego przepisu pomocny może być wyrok Sšdu Najwyższego z 14 maja 1982 r. (IV KR 75/82) wydany na kanwie analogicznego przepisu. W wyroku tym sędziowie Sšdu Najwyższego wskazali, że przestępstwo to polega na użyciu przemocy lub bezprawnej groŸby w zamiarze osišgnięcia okreœlonego celu. Jest ono dokonane już z chwilš użycia przemocy lub groŸby, nie zaœ dopiero z chwilš podporzšdkowania się zmuszonego woli zmuszajšcego. Jest to przestępstwo czynnoœciowe, a więc formalne, nie zaœ znamienne skutkiem.

Dla zaistnienia tego przestępstwa bez znaczenia jest również to, czy sprawca wymuszajšcy opuszczenie lokalu działa ze œwiadomoœciš, że na podstawie obowišzujšcego prawa przysługuje mu lub osobie, na której rzecz działa, wierzytelnoœć, a więc że lokator powinien opuœcić mieszkanie, bowiem np. dostał nakaz eksmisji. Błšd sprawcy w tym względzie – np. działanie w lokalu, do którego w ogóle nie przysługuje mu tytuł prawny – jest błędem nieistotnym i nie ma wpływu na odpowiedzialnoœć karnš. Znamieniem przestępstwa z art. 191 § 1a kodeksu karnego nie jest bowiem to, czy sprawcy przysługuje roszczenie o opróżnienie mieszkania.

Ważne jednak, by sprawca działał w celu zmuszenia innej osoby do opuszczenia lokalu mieszkalnego. Tylko bowiem w takim przypadku sprawca wypełni znamiona przestępstwa z art. 191 § 1a kodeksu karnego. Jeżeli zatem sprawca bezprawnymi działaniami będzie np. zmuszał przedsiębiorcę do opuszczenia lokalu usługowego, w którym prowadzi on sklep, to nie będzie mógł ponieœć odpowiedzialnoœci z art. 191 § 1a kodeksu karnego. W takim przypadku możliwe będzie jednak pocišgnięcie go do odpowiedzialnoœci karnej na innej podstawie – np. na podstawie art. 191 § 1 kodeksu karnego.

W każdym przypadku œciganie tego przestępstwa następuje na wniosek pokrzywdzonego. Nie jest to zatem przestępstwo œcigane z urzędu. Przesšdza o tym nowy art. 191 § 3 kodeksu karnego.

Inspektor nadzoru nakaże remont

Obowišzujšca od 7 stycznia 2016 r. nowela wprowadziła też zmiany do prawa budowlanego. Zgodnie z nimi lokator ma prawo zgłosić zarzšdcy lub właœcicielowi nieruchomoœci dokonanie nieuzasadnionych względami technicznymi lub użytkowymi ingerencji lub naruszeń, powodujšcych, że nie sš spełnione warunki techniczne budynku, a więc ma prawo dokonania zgłoszenia nieuzasadnionej dewastacji budynku.

Jeżeli takie zgłoszenie zostanie dokonane, to właœciciel lub zarzšdca budynku będzie miał obowišzek przeprowadzenia kontroli. Ma na to maksymalnie trzy dni od otrzymania zgłoszenia.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego może nakazać usunięcie skutków ingerencji albo naruszeń lub przywrócenie stanu poprzedniego w budynku. Decyzję takš może podjšć, gdy w trakcie kontroli stwierdzi, że zmiany w budynku nie majš uzasadnienia technicznego ani użytkowego i uniemożliwiajš one lub znacznie utrudniajš użytkowanie lokalu do celów mieszkalnych. Decyzja inspektor nadzoru budowlanego podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie.

Właœciciel, zarzšdca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywajš obowišzki w zakresie napraw, muszš niezwłocznie usunšć uszkodzenia stwierdzone w czasie kontroli. Będš również musieli uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bšdŸ œrodowiska, a w szczególnoœci katastrofę budowlanš, pożar, wybuch, porażenie pršdem elektrycznym albo zatrucie gazem. Jeżeli nie wywišżš się ze swoich obowišzków w tym zakresie, to zgodnie z art. 93 pkt 8 prawa budowlanego mogš zostać ukarani karš grzywny. Taka sama kara zostanie na nich nałożona, gdy wypełniš swoje obowišzki, ale z przekroczeniem terminu wskazanego przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego (art. 93 pkt 12 prawa budowlanego). Zgodnie zaœ z nowym brzmieniem art. 96 § 1c kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia grzywna taka może wynieœć do 2 tys. zł.

Jeżeli okaże się, że potrzebne sš szybkie działania, np. wstawienie okien w zimie, to powiatowy inspektor nadzoru budowlanego ma prawo przeprowadzić takie prace na koszt właœciciela, zarzšdcy budynku. Takie szybkie działania inspektora nadzoru sš możliwe w każdym przypadku, kiedy zachodzi koniecznoœć usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia.

podstawa prawna: ustawa z dnia 10 wrzeœnia 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (DzU z 2015 r., poz. 1549)

Co to oznacza

Zmuszenie do działania – jest zmuszeniem do podjęcia okreœlonego czynu w formie okreœlonych ruchów, a więc np. zmuszenie do zabrania swoich rzeczy i wyprowadzenia się z mieszkania.

Zmuszenie do zaniechania – to zmuszenie do niepodejmowania czynu w formie okreœlonych ruchów, a więc np. zmuszenie do zaniechania wezwania policji w celu podjęcia interwencji wobec lokatora, który w œrodku nocy głoœno słucha muzyki, żeby w ten sposób zmusić innych lokatorów do wyprowadzenia się z budynku.

Zmuszenie do znoszenia – to zmuszenie do tolerowania pewnego permanentnie trwajšcego stanu, a więc np. zmuszenie do zamieszkania z przypadkowym lokatorem, który nieustannie organizuje imprezy i w ten sposób chce zmusić lokatorów do wyprowadzenia się z mieszkania.

Mianem czyœcicieli kamienic okreœla się ludzi, którzy zmuszajš lokatorów do wyprowadzki z mieszkań, stwarzajšc okolicznoœci skrajnie utrudniajšce ich życie albo wręcz uniemożliwiajšce bytowanie w mieszkaniach.

Więzienie za złe utrzymanie budynków

Prawidłowe utrzymanie obiektu budowlanego jest istotne nie tylko ze względu na zapewnienie jego bezpiecznego użytkowania przez lokatorów. Osoba, która nie wywišzuje się ze swojego obowišzku, naraża się na surowš odpowiedzialnoœć karnš. Zgodnie bowiem z art. 91a prawa budowlanego osoba, która nie zapewnia utrzymania budynku w należytym stanie technicznym, użytkuje obiekt w sposób niezgodny z przepisami lub nie zapewnia bezpieczeństwa jego użytkowania, popełnia przestępstwo. Grozi za nie kara grzywny nie mniejszej niż 100 stawek dziennych, kara ograniczenia wolnoœci albo pozbawienia wolnoœci do roku. Przestępstwo to ma charakter indywidualny. W praktyce oznacza to, że może je popełnić jedynie właœciciel lub zarzšdca obiektu.

Zdaniem autora

Arkadiusz Jaraszek, prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa-Ochota

Do tej pory walka lokatorów z czyœcicielami kamienic była doœć utrudniona. Wišzała się z długotrwałym znoszeniem agresji właœcicieli nieruchomoœci, np. w postaci odcięcia wody, gazu, ogrzewania, brudu na klatkach schodowych itp. Brak było realnych instrumentów do szybkiego przywrócenia stanu poczštkowego. W istocie prawa lokatorów poddanych agresji czyœcicieli kamienic nie były realnie chronione. Od 7 stycznia to się zmieniło. Lokatorzy dostali realne instrumenty do żšdania przeprowadzenia kontroli i natychmiastowego działania nadzoru budowlanego polegajšcego np. na wstawieniu okien czy przyłšczeniu mediów. I to na koszt właœciciela nieruchomoœci. Ten dodatkowo zostanie pocišgnięty do odpowiedzialnoœci karnej. Powinno to odstraszyć czyœcicieli kamienic od naruszania praw lokatorów. Czy tak w rzeczywistoœci się stanie, pokaże praktyka sšdowej sali i wysokoœć wymierzanych kar.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL