Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Lista 500

Polscy czempioni

Andrzej K. KoŸmiński
Fotorzepa/Robert Gardziński
W tym roku wœród Orłów nie ma państwowych firm typowanych przez władze do roli czempionów.

Od pewnego czasu trwa u nas debata na temat przyspieszania rozwoju i modernizacji Polski (wychodzenia z „pułapki œredniego rozwoju") poprzez tworzenie kontrolowanych przez państwo „narodowych czempionów" posiadajšcych i umacniajšcych dominujšcš pozycję w wybranych sektorach gospodarki. Jest to koncepcja modna w latach 30. ubiegłego wieku, która ukształtowała takie struktury kapitalizmu państwowego, jak włoski holding przemysłowy IRI (Istituto di Reconstruzione Industriale), polski COP (Centralny Okręg Przemysłowy) czy amerykańska TVA (Tennessee Valley Authority). Były to koncepcje zrodzone z wielkiego kryzysu lat 30.: swego rodzaju koła ratunkowe tonšcych gospodarek. Dziœ, w warunkach dobrej ogólnoœwiatowej koniunktury, koncepcje te zyskały przebojowš promotorkę w osobie prof. Mariany Mazzucato, często przywoływanej i u nas oraz wišzanej ze „Strategiš na rzecz odpowiedzialnego rozwoju". Ekonomiœci teoretycy zgłaszajš wiele poważnych zastrzeżeń wobec tych koncepcji. U nas omawiajš je w opublikowanych w ostatnich latach pracach m.in. Adam Noga i piszšcy te słowa. Niezależnie jednak od teoretycznych argumentów warto zwrócić uwagę na różnego rodzaju, choćby czšstkowe, empiryczne testy koncepcji „narodowych czempionów".

Okazjš po temu jest doroczna nagroda Orły „Rzeczpospolitej" przyznawana polskim przedsiębiorstwom. Proces wyłaniania laureatów wišże się z przeglšdem kondycji polskich przedsiębiorstw i typowaniem „zwycięzców" wyróżniajšcych się przewagš konkurencyjnš na rynkach polskich i zagranicznych, wyrażajšcš się w trzech kluczowych parametrach: efektywnoœci (rentownoœć, wydajnoœć), stabilnoœci finansowej oraz rozwoju (dynamika przychodów i inwestycji). Sš to prawdziwi czempioni polskiej gospodarki, zapewniajšcy nie tylko wzrost PKB, ale korzyœci skali i zasięgu, czyli oddziaływania na powišzane z nimi sektory i firmy. Jest rzeczš znamiennš, że w tym roku nie ma wœród nich państwowych przedsiębiorstw typowanych przez władze do roli czempionów oraz noœników postępu i odpowiednio wspomaganych finansowo z państwowej kasy. W tym roku Kapituła po bardzo krótkiej wymianie zdań jednomyœlnie zdecydowała nie przyznawać Orła w kategorii finanse. A przecież właœnie tam obserwujemy szczególnie intensywny proces wyłaniania się „narodowych czempionów" w wyniku procesów przejęć i akwizycji oraz „polonizacji" banków. Ktoœ mógłby powiedzieć, że ten proces dopiero się zaczyna i za wczeœnie na ocenę efektów. W energetyce jednak konsolidacja i dominacja firm państwowych jest już znacznie zaawansowana i jak widać wyraŸnie już dzisiaj, efektem jest praktyczna eliminacja konkurencji i wzrost cen dla odbiorców. Musi się to odbić negatywnie na konkurencyjnoœci naszej gospodarki.

Narodowe Orły

W kategorii infrastruktura, handel i usługi laureatem została Grupa Hotelowa Orbis, która oferuje dziœ ok. 19 tys. pokoi w 100 nowoczesnych lub zmodernizowanych obiektach i zatrudnia niemal 4 tys. osób, jest wyłšcznym licencjodawcš marki AccorHotels w 16 krajach. Jest to typowa rola czempiona, ponieważ z jednej strony infrastruktura hotelowa to „łšcznik" umożliwiajšcy prowadzenie wszelkiego rodzaju biznesu, a z drugiej zapewnia rozwój ogromnej rzeszy mniejszych i większych partnerów biznesowych. Przykład pozytywnego oddziaływania zagranicznego właœciciela, który dzięki transferowi specyficznego know-how i kultury organizacyjnej oraz efektowi międzynarodowej sieci zapewnił uzdrowienie chylšcego się do upadku państwowego molocha.

W kategorii przemysł Orzeł przypadł producentowi maszyn i urzšdzeń dla przemysłu wydobywczego Fabryce Maszyn Famur. Jest to znany w œwiecie producent obudów i kombajnów górniczych oraz usługodawca dla górnictwa, który ponad 50 proc. przychodów osišga z eksportu. To polska prywatna firma, która spełnia rolę czempiona, po pierwsze, jako płaszczyzna rozwoju i modernizacji przemysłu wydobywczego w Polsce, a po drugie, jako pionier rozwoju eksportu polskiej techniki na odległe, niekiedy zaniedbywane rynki, np. na terenie Ameryki Łacińskiej.

W kategorii nowe technologie uhonorowana została firma Asseco Poland. To lider polskiej informatyki, najbardziej spektakularny przykład międzynarodowej ekspansji polskiego kapitału w obszarach nowych technologii. Rola czempiona jest tu wyraŸna w trzech płaszczyznach: po pierwsze, jako ważnego czynnika rozwoju wielu branż polskiej gospodarki, takich jak np. usługi finansowe, administracja publiczna, energetyka, telekomunikacja, służba zdrowia i inne, po drugie, oœrodka rozwoju nowoczesnych rozwišzań informatycznych i „kuŸni" najwyżej kwalifikowanych kadr, po trzecie, jako pioniera polskiego eksportu w obszarze nowych technologii i płaszczyzny współpracy międzynarodowej w tym zakresie.

Godne uwagi sš także przyznane w tym roku wyróżnienia. W kategorii eksport wyróżniono firmę Drutex, europejskiego lidera w obszarze stolarki okiennej, w kategorii inwestycje czołowego producenta mebli, który inwestuje 700 mln zł w nowoczesny zakład produkcji płyt wiórowych i mebli. W kategorii zatrudnienie wyróżniono firmę Aluprof, jednego z wiodšcych europejskich producentów i dystrybutorów systemów aluminiowych dla budownictwa, a w kategorii debiut – powstałego w 2003 r. producenta biopaliw, który dzięki nowoczesnym rozwišzaniom już uzyskał dominujšcš pozycję na krajowym rynku. Wszystkie te firmy z powodzeniem mogš aspirować do roli czempionów.

Dobre zarzšdzanie

Firmy wyróżnione w tym roku majš kilka godnych odnotowania cech wspólnych. Po pierwsze, wszystkie sš prywatne. Po drugie, nikt ich do roli czempionów nie „wyznaczył" ani nie „mianował", same do niej doszły. Po trzecie, sš dobrze zarzšdzane (przez Polaków) i przynoszš zyski, a nie generujš kosztów. Po czwarte wreszcie, ich biznesowe otoczenie nie musi się „składać" na ich istnienie i rozwój, tylko czerpie korzyœci ze współpracy z nimi. I tym właœnie się różniš od „wydumanych" czempionów państwowych.

prof. Andrzej K. KoŸmiński jest prezydentem Akademii Leona KoŸmińskiego w Warszawie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL