Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Lekarze i pielęgniarki

Kontrola w szpitalach dot. leczenia bólu

Fotolia.com
Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w szpitalach dot. leczenia bólu.

Jak podaje NIK - nałożony na szpitale obowišzek leczenia i monitorowania skutecznoœci leczenia bólu u wszystkich pacjentów – nie tylko tych po operacjach – zwrócił uwagę na problem, ale go nie rozwišzał.

Większoœć skontrolowanych przez NIK szpitali nadal ani nie wprowadziła regulacji dot. leczenia bólu, ani nie dokumentuje tych procedur. Pozbawia to pacjentów gwarancji, że zachowane będzie ich prawo do leczenia bólu, odpowiednio do stopnia jego natężenia. Nie we wszystkich szpitalach chorzy sš też rzetelnie informowani o możliwych terapiach, korzyœciach i zagrożeniach zwišzanych z uœmierzaniem bólu.

Badania wskazujš, że w Polsce z powodu bólu przewlekłego, czyli trwajšcego ponad trzy miesišce, cierpi 20 proc. społeczeństwa, przy czym u częœci (ponad 5 proc.) jest to ból o bardzo dużym nasileniu. W chorobie nowotworowej z bólem zmagajš się niemal wszyscy chorzy. Według specjalistów, dla skutecznego uœmierzania bólu niezbędne sš systematyczne pomiary natężenia bólu i ocena efektów jego leczenia. Monitorowanie skutecznoœci powinno się odbywać przez cały okres leczenia, bez względu na charakter bólu. Kluczowa dla zastosowania odpowiedniej terapii jest odpowiednia komunikacja z pacjentem i jego edukacja. NIK sprawdziła czy i jak stosowane sš zasady zapewniajšce monitorowanie skutecznoœci leczenia bólu oraz jak odbywa się informowanie pacjentów o prawie do uœmierzania bólu.

Podstawowš metodš leczenia bólu jest farmakoterapia. Pod względem liczby leków przeciwbólowych sprzedanych bez recepty Polska jest na pištym miejscu w Europie, za Wielkš Brytaniš i Niemcami, a przed Holandiš, Włochami czy Ukrainš. Jednoczeœnie wykorzystywanie silnych leków opioidowych, szczególnie skutecznych w leczeniu bólu ostrego (pooperacyjnego, pourazowego) czy bólu przewlekłego u chorych na nowotwory jest œrednio pięciokrotnie rzadsze niż w Europie. Zgodnie z powszechnš opiniš, opór wobec stosowania opioidów w Polsce wynika z obaw przed uzależnieniem, choć dane europejskie takiego ryzyka nie potwierdzajš, jeżeli leki te sš stosowane zgodnie z zaleceniami medycznymi.

Najważniejsze ustalenia kontroli

W większoœci skontrolowanych szpitali - zaniedbujšc ustalony przez Ministra Zdrowia obowišzek - nie opracowano i nie wdrożono zasad postępowania zapewniajšcych leczenie i monitorowanie skutecznoœci leczenia bólu u wszystkich pacjentów, którzy odczuwajš ból, bez względu na charakter tego bólu. W częœci szpitali (38 proc.) nie przygotowano takiej procedury w ogóle lub opracowano jš z opóŸnieniem, a w częœci (31 proc.) dotyczyła ona tylko pacjentów poddanych zabiegom operacyjnym.

Personel medyczny wszystkich skontrolowanych szpitali podejmował działania w celu uœmierzania bólu towarzyszšcego pacjentom. Jednak w ocenie NIK, niewdrożenie sformalizowanych zasad postępowania personelu medycznego zwišzanych z leczeniem bólu, poza naruszeniem wymogu prawnego, pozbawił pacjentów gwarancji realizowania ich prawa do działań przeciwbólowych w czasie hospitalizacji. W efekcie pacjenci nie zawsze majš zapewniony dostęp do leczenia bólu, które byłoby adekwatne do stopnia jego natężenia.

Procedury leczenia bólu i oceny skutecznoœci tego leczenia u wszystkich pacjentów (operowanych i nieoperowanych) odczuwajšcych ból opracowano i wdrożono tylko w 1/3 skontrolowanych szpitali. W pozostałych placówkach, nawet jeœli procedury ustalono, nie zawsze były one stosowane. Tylko w dwóch szpitalach (spoœród 32 skontrolowanych) ustalono i w pełni stosowano zasady ujęte w wewnętrznej procedurze leczenia i oceny skutecznoœci leczenia bólu. U pacjentów tych szpitali prowadzono systematyczne pomiary natężenia bólu oraz dokonywano regularnej oceny efektów wdrożonego leczenia przeciwbólowego, co rzetelnie odnotowywano w dokumentacji medycznej.

NIK wskazuje na nieprawidłowoœci zwišzane z systematycznym mierzeniem i notowaniem pomiarów bólu: odpowiednie wpisy na ten temat w kartach wszystkich pacjentów były tylko w dwóch skontrolowanych szpitalach.

Nieprawidłowoœci dotyczšce prowadzenia dokumentacji medycznej operowanych i nieoperowanych pacjentów odczuwajšcych ból stwierdzono w przypadku niemal wszystkich (30 z 32) skontrolowanych szpitali, natomiast usystematyzowanych informacji na temat stopnia natężenia bólu oraz skutecznoœci zastosowanego leczenia nie odnotowano w dokumentacji żadnego z pacjentów 11 szpitali (35 proc.). W kolejnych 19 placówkach (59 proc.), informacje takie odnotowano tylko w odniesieniu do częœci pacjentów odczuwajšcych ból, a w dokumentacji pozostałych chorych bšdŸ takich informacji nie odnotowano, bšdŸ odnotowywano je niesystematycznie.

W ocenie NIK brak w dokumentacji medycznej informacji na temat stopnia natężenia bólu uniemożliwiał lub znacznie utrudniał rzetelnš ocenę skutecznoœci zastosowanego leczenia. Stan ten był również niezgodny z wymogami rozporzšdzeń Ministra Zdrowia, regulujšcymi zasady prowadzenia dokumentacji medycznej.

Personel medyczny skontrolowanych szpitali w ograniczonym zakresie stosował zalecenia ekspertów, m.in. z dziedziny leczenia bólu, dotyczšce informowania pacjentów o możliwoœciach, korzyœciach i zagrożeniach zwišzanych z uœmierzaniem bólu. Informacje te powinny być przekazywane nie tylko ustnie, ale również pisemnie, co ma ułatwić ich zrozumienie. W 69 proc. szpitali pacjentom przekazywano tylko słownš informację o bólu i metodach jego leczenia. W 22 proc. szpitali przekazywano pisemnš informację o bólu tylko pacjentom operowanym. Jedynie w trzech szpitalach (9 proc.) wszystkim pacjentom udostępniono ulotki informacyjne o bólu i metodach jego leczenia.

NIK zwraca też uwagę, że roœnie liczba pacjentów oczekujšcych na specjalistycznš poradę dot. leczenia bólu. Zgodnie ze stanem na dzień 31 marca 2016 r., łšcznie w szeœciu skontrolowanych poradniach w kolejce do specjalisty z zakresu leczenia bólu czekało 738 pacjentów, a pięć miesięcy póŸniej już 851 (31 sierpnia 2016 r.). W skrajnym przypadku czas oczekiwania na wizytę wynosił cztery miesišce.

Jednoczeœnie tylko mieszkańcy 1/3 powiatów mogš skorzystać ze specjalistycznej porady dot. leczenia bólu na obszarze własnego powiatu. Na terenie 70 proc. powiatów (266 z 380) mieszkańcy nie mieli możliwoœci skorzystania z bezpłatnej wizyty u specjalisty w poradni leczenia bólu.

Wnioski i uwagi NIK

W oparciu o ustalenia kontroli, NIK zwróciła się do Ministra Zdrowia o rozważenie wprowadzenia obowišzku dokumentowania pomiarów natężenia bólu we wszystkich podmiotach udzielajšcych œwiadczeń zdrowotnych (nie tylko w szpitalach).

Ponadto NIK zwraca uwagę na koniecznoœć podjęcia działań w celu zwiększenia nacisku w procesie nauczania przyszłych lekarzy i pozostałej kadry medycznej na zagadnienia zwišzane z leczeniem bólu i stałe podnoszenie kwalifikacji w tym zakresie.

Celowym wydaje się także przeanalizowanie przez Prezesa NFZ dostępnoœci œwiadczeń zdrowotnych w poradniach leczenia bólu i dostosowanie nakładów finansowych na te œwiadczenia, adekwatnie do zdiagnozowanych potrzeb.

23 marca 2017 r. Sejm, uchwalił ustawę o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta, usankcjonowała prawo każdego pacjenta do leczenia bólu oraz obowišzek podejmowania przez udzielajšce œwiadczeń zdrowotnych podmioty działań polegajšcych na okreœleniu stopnia natężenia bólu, jego leczeniu oraz monitorowaniu skutecznoœci tego leczenia.

ródło: NIK

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL