Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kosmos

Kosmiczne ogrodnictwo. Zielenina na orbicie

W orbitalnej szklarni wszystko uroœnie samo, astronauci tylko zbiorš plony
NASA
Na stacji kosmicznej rozpoczyna się drugi etap eksperymentalnej uprawy roœlin spożywczych.

Na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS zostanie dostarczony nowy habitat dla hodowli roœlin – w pełni samowystarczalny system APH – Advanced Plant Habitat, szeœcian o boku 50 cm. Umożliwi przeprowadzenie nowych eksperymentów biologicznych.

Chodzi o kolejny krok w opanowaniu technologii wytwarzania własnej żywnoœci podczas przyszłych dalekich misji załogowych. Nowy kosmiczny ogród poleci w kierunku ISS na statku Cygnus, który wysłany zostanie 20 marca w ramach misji zaopatrzeniowej.

Zbiory w przestrzeni

Załogowa wyprawa na Marsa – kilkutygodniowy pobyt na Czerwonej Planecie i powrót na Ziemię – będzie trwała co najmniej 24 miesišce. Jest to najbliżej położona planeta, do której zamierzajš dotrzeć ludzie. Aby osišgnšć odleglejsze obiekty, astronauci będš podróżowali jeszcze dłużej. Będzie to wymagało wytwarzania żywnoœci podczas trwania misji, ponieważ ludzki organizm nie wytrzyma przyjmowania przez lata wyłšcznie żywnoœci liofilizowanej. Kilogram żywnoœci wykorzystywanej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS kosztuje ok. 10 tys. euro. Poza tym, gdyby doszło do wyprawy międzyplanetarnej, należałoby zaopatrzyć załogę w żywnoœć o wieloletniej trwałoœci (o jej smaku specjaliœci dyskutujš w ostatniej kolejnoœci).

Im więcej zapasów zabierze ze sobš międzyplanetarny statek, tym większa będzie jego masa startowa i tym samym potrzeba będzie więcej paliwa, co znowu zwiększa masę startowš.

W tej sytuacji wyjœciem jest uprawa roœlin na pokładzie statku kosmicznego i zapewnienie w ten sposób załodze œwieżego pokarmu. Dlatego NASA przykłada wielkš wagę do botanicznych eksperymentów na orbicie. Jednak wytwarzanie żywnoœci w warunkach nieważkoœci, kontrolowanie wzrostu roœlin oraz ich własnoœci odżywczych nie jest jeszcze opanowane. Właœnie temu służy eksperyment Veggie prowadzony na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od 2015 roku.

Na pytanie dziennikarzy, kierowane do kosmonautów po półrocznym pobycie na stacji kosmicznej – czego najbardziej brakowało im na orbicie – odpowiadajš zazwyczaj: steku i sałaty. O stek będzie trudno w najbliższych latach, ale na sałatę mogš liczyć dzięki programowi Veggie.

Na zlecenie NASA amerykańska firma Orbitec skonstruowała przenoœnš szklarenkę – lekkš, łatwš do złożenia. Na stacji liczy się każdy centymetr powierzchni, dlatego ma ona rozmiary kuchenki mikrofalowej. W stanie nieważkoœci nie musi stać, zostanie przymocowana do œciany taœmš klejšcš. Pod sztucznym oœwietleniem LED uroœnie w niej sałata. Jej okres wegetacyjny wynosi 28 dni, a spożywanie nie wymaga praktycznie żadnych zabiegów.

Liœcie i czujniki

– Jesteœmy jeszcze daleko od dostatecznego zaopatrzenia załogi w nowalijki. Szeœciu kosmonautom na razie musi wystarczyć szeœć małych główek sałaty raz na miesišc – wyjaœnia Howard Levine kierujšcy projektem Veggie.

Teraz, w ramach kontynuacji eksperymentu, nowy Advanced Plant Habitat będzie całkowicie zamknięty, kosmonauci nie będš się „wtršcali" do roœlin. Roœliny będš rosły, tak jak poprzednio, w œwietle LED.

180 czujników będzie mierzyć temperaturę, wilgotnoœć, zawartoœć tlenu i wiele innych parametrów w różnych miejscach: w podłożu glebowym, w powietrzu nad roœlinš, blisko korzeni, liœci czy łodygi.

Puszka nerwów

Specjaliœci na Ziemi będš mogli zdalnie kontrolować instalację. APH ma zautomatyzowany system nawadniania, który na podstawie telemetrii zdecyduje, kiedy roœliny potrzebujš wody, i sam je podleje. Jednak astronauci będš niezbędni do siania, sadzenia i zbioru roœlin. W trakcie eksperymentu nastšpi próba uprawy ziemniaków, ryżu i pszenicy, roœlin o dłuższym okresie wegetacyjnym, wymagajšcych skomplikowanych zabiegów agrotechnicznych, a potem, w fazie obróbki, suszenia ziaren, mielenia ich na mškę, gotowania, wyrabiania ciasta, pieczenia itp.

Mimo tych trudnoœci specjaliœci z NASA biorš pod uwagę jeszcze jeden czynnik: zdrowie psychiczne kosmonautów. Roœliny majš korzystne działanie w warunkach stresu i sprzyjajš dobremu samopoczuciu. W warunkach statku kosmicznego czy bazy marsjańskiej lub księżycowej jest to nie do przecenienia.

– To może być bardzo trudne, tam na górze, dla ludzi zamkniętych w czymœ przypominajšcym puszkę konserw. W takich warunkach opiekowanie się każdego dnia roœlinkš dostarczy wsparcia psychologicznego, da kosmonautom wrażenie łšcznoœci z Ziemiš – podkreœla Howard Levine.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL