Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kosmos

Europa z Rosjš lecš na Marsa

Rosyjska rakieta Proton-M wystartowała 14 marca o godz. 10.31 z kosmodromu Bajkonur
PAP/EPA
W kierunku Czerwonej Planety wyruszyła europejsko-rosyjska sonda, która wylšduje na tym globie.

Pełna nazwa misji brzmi ExoMars 2016 Trace Gas Orbiter. Jej głównym zadaniem jest poszukiwanie œladów życia przez okreœlenie iloœci wydobywajšcych się spod powierzchni Marsa tzw. gazów œladowych, które w bardzo małych iloœciach występujš w jego atmosferze. Start nastšpił w poniedziałek, 14 marca, o godzinie 10.31 z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie. Sondę wyniosła rosyjska rakieta Proton M. Start misji miał nastšpić w styczniu, ale z uwagi na wykrycie usterki w dwóch czujnikach ciœnienia systemu napędowego lšdownika Schiaparelli start przełożono na marzec. Sonda z lšdownikiem dotrze do Marsa w paŸdzierniku tego roku.

Detektywi życia

Misję zorganizowały wspólnie: Europejska Agencja Kosmiczna ESA i Agencja Kosmiczna Federacji Rosyjskiej – Roskosmos. Pierwotnie miała to być misja europejsko-amerykańska, ale ze względu na cięcia budżetowe NASA wycofała się z tego projektu w lutym 2012 roku.

Europejska Agencja Kosmiczna podjęła dotšd tylko jednš próbę lšdowania na Czerwonej Planecie, była to misja Beagle 2 w 2003 roku. Ponieważ kontakt z Beagle 2 został utracony w trakcie lšdowania, przez wiele lat uważano, że lšdownik się rozbił. Dopiero w tym roku okazało się, że statek pomyœlnie wylšdował, ale nie przekazuje informacji, ponieważ z powodu usterki nie rozłożył w pełni anteny i paneli ogniw słonecznych.

Misja ExoMars zawiera sztucznego satelitę – europejsko-rosyjskš sondę przeznaczonš do badania zawartoœci metanu w atmosferze Marsa i przekazywania danych z orbity i powierzchni (Trace Gas Orbiter) – oraz europejski lšdownik Schiaparelli, który osadzi na powierzchni Marsa stację meteorologicznš. Przyrzšdy badawcze umieszczone na satelicie przeznaczone sš do poszukiwania na powierzchni planety œladów gazów zwišzanych z życiem lub procesami geologicznymi.

Pomogš spadochrony

Lšdownik Schiaparelli odłšczy się od TGO na trzy dni przed lšdowaniem. Wejdzie w atmosferę z prędkoœciš 21 000 km/h. Po fazie hamowania w atmosferze z użyciem spadochronów silniki rakietowe wyhamujš lšdownik do prędkoœci 5 km/h, następnie na wysokoœci 2 m silniki zostanš wyłšczone, lšdownik opadnie na powierzchnię, uderzenie zostanie zamortyzowane specjalnymi buforami.

W ramach misji za dwa lata wystrzelone zostanš łaziki europejski i rosyjski. Łazik ESA będzie ważył 180 kg (podobnie jak Spirit i Opportunity). Powinien pracować pół roku. Będzie przeznaczony do wykonywania odwiertów do głębokoœci 2 metrów, wyposażony w mikroskop i umiejętnoœć pieczętowania oraz przechowywania próbek z odwiertów. Szczegółów dotyczšcych rosyjskiego łazika nie ujawniono.

Te obszary Marsa, z których mogš wydobywać się œladowe iloœci gazów, sfotografuje umieszczona na satelicie kamera CaSSIS. Budowano jš głównie w Szwajcarii i we Włoszech, ale swój wkład majš także naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Do ich zadań należało skonstruowanie zasilacza do kamery. Z kolei polska firma Creotech Instruments, działajšc na zlecenie CBK PAN, zamontowała elementy systemu zasilania kamery.

Jednym z gazów, które mogš się wydobywać w œladowych iloœciach, jest metan. Na Marsie znaleziono go dziesięć lat temu. Na Ziemi metan powstaje w wyniku działalnoœci organizmów żywych, dlatego uzasadnione sš spekulacje o możliwoœci życia na Marsie teraz lub w przeszłoœci. Oczywiœcie może on powstawać niezależnie od żywych organizmów.

Wkład z Ożarowa

– Kamera, w której budowę mamy swój wkład, będzie wykonywała zdjęcia powierzchni Marsa w podczerwieni. Zdjęcia będš wykonane pod kštem 10 stopni, potem orbiter się przesunie, kamera się obróci, a manewr ten będzie trwał kilkanaœcie sekund. Takie sekwencje będš powtarzane wielokrotnie. Dzięki temu ten sam obszar będzie sfotografowany pod różnymi kštami, uzyskamy obraz trójwymiarowy – wyjaœnia dr Paweł Wajer z Centrum Badań Kosmicznych PAN.

Jeœli misja ExoMars będzie przebiegała zgodnie z planem, pierwsze dane z satelity Trace Gas Obiter dotrš do Ziemi za dwa i pół roku.

Naukowcy z Centrum Badań Kosmicznych PAN jako jedni z pierwszych będš mieli dostęp do danych przekazywanych przez kamerę CaSSIS. CBK PAN znajdzie się wœród kilkunastu europejskich placówek, które w pierwszej kolejnoœci będš analizowały dane dostarczone przez sondę. Po upływie roku dane stanš się ogólnodostępne. Również na lšdowniku Schiaparelli znajdš się polskie detektory podczerwieni wyprodukowane przez firmę VIGO System z Ożarowa Mazowieckiego. Na Marsie znalazły się już w 2012 roku, jako jeden z elementów amerykańskiego łazika Curiosity.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL