Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Konsumenci

Frankowicze kontra banki: Kiedy zaskarżyć do sšdu umowę kredytowš

123RF
Z roszczeniem może wystšpić każdy, kto ma w umowie wpisanš niedozwolonš klauzulę, np. dotyczšcš waloryzacji czy zmiany oprocentowania.

Generalnie podstawš dochodzenia roszczeń frankowiczów jest przede wszystkim art. 385(1) i następne kodeksu cywilnego o niedozwolonych postanowieniach umownych w obrocie z konsumentami.

Niedozwolone klauzule

Jeżeli więc w umowie o udzielenie kredytu hipotecznego jest klauzula rażšco naruszajšca interesy konsumenta, to powinna być bezskuteczna. Skutki zastosowania takich klauzul sš nieco odmienne w kredytach indeksowanych i denominowanych. W indeksowanych stwierdzenie abuzywnoœci klauzuli waloryzacyjnej oznacza, że kredytobiorca zobowišzany jest zwrócić bankowi kwotę, którš mu wypłacono, powiększonš tylko o oprocentowanie okreœlone w umowie.

Konsekwencjš zastosowania w umowie niedozwolonych klauzul jest wystšpienie, zwykle w tym samym pozwie, o zwrot nienależnego œwiadczenia (art. 410 k.c.). A jest tak, bo klauzule dotyczšce waloryzacji czy ubezpieczenie niskiego wkładu nie sš wišżšce od poczštku umowy.

Kredytobiorca może się też powołać na art. 471 k.c. dotyczšcy odpowiedzialnoœci banku za nienależyte wykonanie zobowišzania. Bank bowiem naliczał raty w nadmiernej wysokoœci na podstawie klauzul abuzywnych.

Jeœli zatem frankowicz ma kredyt indeksowany, to może żšdać zwrotu nadpłaty, czyli różnicy między kwotš należnych spłat (rat kredytu policzonych bez zastosowania klauzuli indeksacyjnej) a sumš rat spłaconych. Wysokoœć nadpłaty będzie różna w zależnoœci od kursu waluty z dnia zacišgnięcia kredytu, okresu spłacania kredytu i jego wysokoœci.

Gdy w umowie jest też zapis dotyczšcy ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, dochodzić należy zwrotu sumy zapłaconych z tego tytułu składek.

O tym, że warto iœć do sšdu, przekonało się już np. 1247 uczestników pozwu zbiorowego przeciwko mBankowi. Łódzki Sšd Okręgowy i Apelacyjny orzekły, że bank ma im zapłacić odszkodowanie za stosowanie zbyt ogólnikowej klauzuli dotyczšcej zmiany stopy oprocentowania rat kredytu nominowanego we frankach. Przeciętny klient stracił według ich wyliczeń 6,5 tys. zł i to tylko od stycznia 2009 r. do lutego 2010 r. Sšd Najwyższy nakazał jednak dokładniejsze zbadanie strat.

Skutek unieważnienia umowy

W przypadku kredytów denominowanych skutek abuzywnoœci jest dalej idšcy, bo gdy bank ustala kurs franka do okreœlenia kwoty kredytu, to kwota nie jest precyzyjnie okreœlona. A to oznacza, że cała umowa jest nieważna. Takie sytuacje sš jednak rzadsze. Orzeczenie nieważnoœci umowy, tutaj kredytowej, oznacza koniecznoœć traktowania œwiadczeń spełnionych przez jej strony jako nienależnych w rozumieniu art. 410 k.c. Oznacza to, że kredytobiorcy przysługiwać będzie roszczenie o zwrot wszelkich kwot zapłaconych bankowi w zwišzku z wykonywaniem umowy kredytowej, a bankowi roszczenie o zwrot kwoty faktycznie wypłaconego kredytu (co nie wyklucza wzajemnego potršcenia zobowišzań).

Zwrot faktycznie spełnionych wzajemnych œwiadczeń nie wyczerpuje jednak wszystkich roszczeń, które mogš być zgłoszone w takiej sytuacji. Korzystanie przez kredytobiorcę z kapitału bez wynagrodzenia w postaci prowizji i odsetek może zostać uznane za Ÿródło jego wzbogacenia (odpowiadajšcego uczciwemu kosztowi pozyskania kapitału), a jego zwrotu, jako bezpodstawnego, bank mógłby się od niego domagać. Tak wynika z uzasadnienia wyroku Sšdu Okręgowego w Warszawie z 22 sierpnia 2016 r. (sygn. IIIC 1073/14). W tej sprawie sędzia Grzegorz Chmiel uznał jednak za nieważnš umowę kredytu indeksowanego i zasšdził od banku na rzecz Barbary B. 85,9 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Adwokat Marcin Szymański, partner w kancelarii Drzewiecki, Tomaszek i Wspólnicy, uważa jednak, że jeżeli nawet ekonomicznym skutkiem takiego wyroku będzie uzyskanie przez konsumentów kredytu na warunkach korzystniejszych od rynkowych, to będzie to skutek zamieszczenia w umowie klauzuli sprzecznej z prawem, a więc zawinienia banku.

Ocena ryzyka

Zanim jednak kredytobiorca podejmie decyzję o drodze sšdowej i zleci kancelarii prowadzenie sprawy, powinien sam ustalić, czego może realnie domagać się od banku, jakie sš szanse na wygranš i jakie koszty procesu aż do zakończenia sprawy – co może nastšpić dopiero przed Sšdem Najwyższym.

Najlepiej składać pozew, gdy szanse na wygranš sš znaczne, a koszty jak najniższe. Na to drugie frankowicz ma pewien wpływ. Koszty w dużej mierze zależš bowiem od wyboru kancelarii i formy procesu: indywidualny czy zbiorowy.

Najpierw zatem należy przestudiować umowę i ustalić, jakiego rodzaju kredytu dotyczy: indeksowanego czy denominowanego, oraz jakie potencjalne klauzule niedozwolone może zawierać.

Przedawnienie

Roszczenie o zwrot przedawnia się z upływem dziesięciu lat od terminu œwiadczenia. Trzeba jednak pamiętać, że przedawnieniu ulegajš roszczenia pieniężne, np. roszczenie o zwrot nienależnego œwiadczenia, nie zaœ sama możliwoœć stwierdzenia, że postanowienie umowne jest abuzywne. Dziesięcioletni termin przedawnienia roszczeń nie rozpoczyna biegu od daty zawarcia umowy, lecz od dat płatnoœci poszczególnych rat. Przedawnienie dla każdej raty biegnie osobno.

Jeœli zatem umowa kredytu została podpisana np. 15 kwietnia 2007 r., a pierwsza rata spłacona 15 maja 2007 r., to prawo dochodzenia roszczeń minie 15 maja 2017 r. dla tej raty, a dla kolejnej 15 czerwca 2017 r.

Zwlekanie z pozwem grozi więc przedawnieniem starszych roszczeń. Jeœli ktoœ się waha, to najpierw może zawezwać bank do próby ugodowej. W ten sposób bowiem skutecznie przerywa bieg przedawnienia i bez straty roszczenia zyskuje czas. Jest to ważne zwłaszcza w przypadku kredytów zacišgniętych w 2006 i 2007 r., a tych jest najwięcej.

PORADNIK FRANKOWICZA

Walczymy z bezprawnymi klauzulami

Pozew zbiorowy czy indywidualny

Z pomocš rzecznika finansowego może być łatwiej i taniej

SprawdŸ, jak wygrać z bankiem

Nie zawsze pewne przerwanie przedawnienia

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: m.domagalski@rp.pl

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL