Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Konsumenci

Frankowicze kontra banki: walczymy z bezprawnymi klauzulami - poradnik

123RF
Marcin Szymański, adwokat, partner w Kancelarii Drzewiecki, Tomaszek i Wspólnicy

Rz: Rozróżnia się zwykle dwa rodzaje umów: o „kredyt indeksowany  do waluty obcej" i o „kredyt denominowany w walucie obcej". Czym się one różniš?

Marcin Szymański: Nie ma ustawowych definicji. Przyjęło  się jednak, że konstrukcja kredytu indeksowanego wyglšda tak: bank oddaje do dyspozycji kredytobiorcy okreœlonš kwotę (kwota kredytu) wskazanš w umowie w wysokoœci nominalnej w złotych, np. 360 tys. zł. Wypłacona kredytobiorcy kwota, którš ma zwrócić bankowi, przeliczana jest na franki szwajcarskie według kursu kupna w banku w dniu wypłaty (załóżmy, że w tym dniu kurs CHF wynosi 2 zł). Saldo zadłużenia kredytobiorcy wyrażone we franku szwajcarskim sięga zatem 180 tys. CHF.  Kredytobiorca zobowišzany jest spłacać kredyt w ratach w złotych (załóżmy, że będzie ich 360 przy kredycie na 30 lat), które stanowiš równowartoœć w złotych okreœlonej iloœci franków szwajcarskich (180 tys. CHF : 360 = 500 CHF), przeliczonej według kursu sprzedaży tej waluty w banku w dniu płatnoœci i powiększonej o odsetki.

Załóżmy teraz, że w dacie płatnoœci raty kurs sprzedaży CHF w banku wynosi 3 zł.

Kredytobiorca płaci ratę kredytu 500 CHF x 3 + odsetki od niespłaconego zadłużenia, a więc 1,5 tys. zł + odsetki – wysokoœć raty zależy od kursu CHF wyznaczonego przez bank. Dług podlega zatem waloryzacji walutowej na podstawie art. 358(1) § 2 kodeksu cywilnego.

I okreœlenie kursu przez bank może być abuzywne?

Klauzula waloryzacyjna jest abuzywna, bo po pierwsze pozwala bankowi wyznaczać kurs waluty waloryzacji według uznania, co oznacza, że bank może manipulować wysokoœciš zadłużenia kredytobiorcy. Po drugie, stosowanie kursu kupna CHF przy obliczaniu salda zadłużenia i kursu sprzedaży CHF przy obliczaniu wysokoœci rat obcišży kredytobiorcę ukrytš prowizjš w postaci spreadu. Spread to wynagrodzenie za usługę wymiany waluty. W konstrukcji kredytu waloryzowanego nie dochodzi do takiej wymiany, a więc jest to prowizja za nic.

Czym jest więc kredyt denominowany?

Ten rodzaj umowy wyglšda tak: bank ma oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę stanowišcš równowartoœć w złotych okreœlonej w umowie iloœci CHF, np. kwoty 180 tys. CHF przeliczonej na złote według kursu kupna franka szwajcarskiego wyznaczonego przez bank. Kwota kredytu to iloczyn 180 tys. CHF x kurs CHF okreœlony przez bank, np. 2 zł. Nie jest zatem jednoznacznie wskazana, lecz zależy od tego, jaki kurs bank wyznaczy w dniu wypłaty. Kredyt spłacany jest w złotych, tak jak w kredycie indeksowanym. Rata ustalana jest jako równowartoœć w złotych okreœlonej iloœci franków szwajcarskich przeliczonej według kursu sprzedaży CHF wyznaczonego przez bank w dacie płatnoœci i powiększona o odsetki (180 tys. CHF : 360 x wyznaczony przez bank kurs CHF plus odsetki od zadłużenia).

Obie konstrukcje zatem to kredyt w złotych?

Tak, do którego wprowadzono walutowe klauzule waloryzacyjne. W obu przypadkach sš wadliwe z podobnych przyczyn. W kredycie indeksowanym abuzywnoœć klauzuli waloryzacyjnej powoduje, że nie wišże konsumenta. W pozostałej częœci umowa kredytu jest ważna.

Czy można więc odfrankowić kredyt hipoteczny na zakup mieszkania?

Nie lubię tego terminu i unikam, a często posługujš się nim frankowicze. Okreœlajšc rzecz prawidłowo, chodzi o usunięcie z umowy kredytu waloryzowanego do CHF klauzuli waloryzacyjnej.

Co to oznacza dla frankowicza?

Kredytobiorca otrzymał 360 tys. zł na 360 miesięcy. Kwota ta nie podlega żadnym przeliczeniom. Oprocentowanie pozostaje bez zmian. Rata spłaty wynosi zatem: 360 tys. zł : 360 + odsetki = 1000 zł + odsetki niezależnie od zmian kursu CHF. I to jest właœnie potocznie okreœlane jako „odfrankowienie". Niektórzy piszš o waloryzacji według kursu z dnia wypłaty kredytu, co matematycznie daje tyle samo. Prawidłowe okreœlenie to eliminacja wadliwej klauzuli waloryzacyjnej. W sprawach kredytów indeksowanych dochodzimy zwrotu nadpłaty, czyli różnicy między ratami obliczonymi z waloryzacjš a ratami bez waloryzacji. W kredycie denominowanym skutek idzie dalej. Jeœli w umowie kwota oddawana do dyspozycji kredytobiorcy jest iloczynem okreœlonej iloœci CHF oraz kursu CHF, który bank może wyznaczać dowolnie, to kwota kredytu nie jest jednoznaczna, a to skutkuje nieważnoœciš całej umowy.

—rozmawiał Marek Domagalski

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL