W jakim kierunku zmierza rynek nieruchomości komercyjnych? Czy rok 2017 będzie gorszy, trudniejszy czy może lepszy niż obecny? Jakie są niebezpieczeństwa, a jakie szanse?

TOMASZ TRZÓSŁO dyrektor zarządzający JLL w Polsce, dyrektor działu rynków kapitałowych:

– Rok 2016 obfitował w wydarzenia, które wpłynęły na nastroje w sektorze nieruchomości komercyjnych w Polsce. Oczekiwałem, że rynek nieruchomości po początkowej nieufności zaakceptuje wydarzenia i zmiany polityczne i ich wpływ na rynek nieruchomości – przede wszystkim nowe podatki. Atmosfera niepewności politycznej i gospodarczej zaczynała się poprawiać.

Niektóre zmiany, na przykład w prawie podatkowym, dotyczące sieci handlowych i banków, czy projekt zakazu handlu w niedzielę, na pewno powodowały większą ostrożność inwestorów, ale nie ich odwrót z polskiego rynku. Inwestorzy po prostu przyzwyczajali się do tych zmian i – choć niechętnie – uwzględniali nowe, wyższe koszty związane z inwestycjami w Polsce.

Niestety, w ostatnim czasie pojawiły się zmiany podatkowe, które bardzo komplikują zawieranie transakcji kupna nieruchomości komercyjnych. Zmiany te wprowadziły chaos na rynku nieruchomości komercyjnych. Inwestorzy i sprzedający próbują ustalić, w jaki sposób zaklasyfikować transakcje podatkowo.

Nie ma czytelnych przepisów, a zmiany interpretacyjne wprowadzają dalsze zamieszanie i tworzą duże ryzyko dla stron transakcji. Nie chodzi przy tym o unikanie opodatkowania, lecz o jasne przepisy, których brakuje. W efekcie istnieje dziś ryzyko, że wielu inwestorów nieruchomościowych wycofa się z polskiego rynku, nie mogąc zaakceptować nieprzewidywalności przepisów i związanego z tym ryzyka. Jeżeli to się wydarzy – konsekwencje dla rynku budowlanego, deweloperskiego czy okołotransakcyjnego w Polsce będą ogromne. Bardzo dużo straci też w takiej sytuacji budżet państwa. Chodzi tu o dochody podatkowe z sektora nieruchomości.

Czy są jakieś pozytywy? Tak. Warto zauważyć, że Polska ma szansę na pozyskanie międzynarodowych firm szukających nowych lokalizacji i w obliczu Brexitu stawiających na inne niż Wielka Brytania kierunki. Może to oznaczać szansę dla naszego rynku biurowego, ale tylko przy jednoczesnym podtrzymaniu atrakcyjności polskiego rynku inwestycyjnego, który – ze względu na powyższe kwestie – ma poważny kłopot.

RENATA OSIECKA partner zarządzająca, AXI IMMO:

– Kończący się 2016 rok był dla rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce jednym z lepszych w historii, zwłaszcza w sektorze magazynowo-produkcyjnym. Nieruchomości są jedną z podstawowych gałęzi gospodarki i jej kondycja w bezpośredni sposób wpływa na ten rynek.

Źródłem sukcesu sektora nieruchomości w Polsce była duża dostępność pracowników o szerokim spektrum kwalifikacji, niższe koszty pracy niż w Europie Zachodniej, duży i chłonny rynek konsumencki oraz dość szeroki strumień inwestycji zagranicznych i polskiego sektora prywatnego.

Rynek nieruchomości obowiązuje cykl koniunkturalny. Dziś jesteśmy prawie u jego szczytu. Patrząc na naszych klientów i ich plany inwestycyjne, wydaje się, że na utrzymanie się dobrej koniunktury w sektorze nieruchomości możemy liczyć przez najbliższe 12 do 24 miesięcy, a potem może nastąpić naturalna korekta. Ważne, aby osłabienie było niewielkie i rozłożone w czasie. Długoterminowa perspektywa na utrzymanie się stabilnego wzrostu będzie zależała od dopasowania się rynku pracy do potrzeb firm, wzrostu tempa inwestycji publicznych oraz utrzymania wysokiego poziom inwestycji zwłaszcza z Niemiec i Azji.

Wstrząsy polityczne, jak Brexit czy niespodziewany wynik wyborów w USA, nie mają bezpośredniego wpływu na rynek nieruchomości, ale na pewno decydują o nastawieniu inwestorów i ich większej ostrożności przy zakupach na rynku Europy Środkowo-Wschodniej.