Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Klęski żywiołowe

Huragan Irma pustoszy Karaiby i zagraża USA

Od czerwca do listopada region Karaibów nawiedzš niszczycielskie huragany wiejšce z prędkoœciš powyżej 33 m/s
AFP
Huragan, który spustoszył Karaiby, wkrótce uderzy w południowe wybrzeże USA.

Każdego roku katastrofalne huragany nawiedzajš Karaiby i dewastujš wschodnie i południowe wybrzeże Stanów Zjednoczonych. W tym roku jednak huraganowy sezon zaczšł się jak w filmie Hitchcocka prawdziwym kataklizmem, który poprzedza kolejne nadcišgajšce katastrofy.

Irma jest pierwszym w historii obserwacji meteorologicznych huraganem, który przez ponad dobę utrzymał szybkoœć wiatru powyżej 290 km na godzinę. Stšd też meteorolodzy przyznali mu pišty, najwyższy stopień w skali Saffira-Simpsona. Ta kategoria oznacza, że można się spodziewać ogromnych strat na obszarach zaatakowanych przez ten żywioł – zerwanych dachów, zniszczeń zarówno budynków mieszkalnych, jak i przemysłowych. Niestety, w przypadku lekkich konstrukcji większoœci amerykańskich domów, zbudowanych na drewnianym szkielecie obudowanym płytami kartonowo-gipsowymi, grozi to ich całkowitš dewastacjš.

Pišta kategoria w skali Saffira-Simpsona oznacza także powodzie na wielkich obszarach i koniecznoœć ewakuacji ludnoœci z tych miejsc. Skala została opracowana w 1969 przez dwóch amerykańskich inżynierów: Herberta Saffira oraz Boba Simpsona.

Strefa cyklonów

Jamajka, Haiti i Dominikana leżš w obrębie oddziaływania klimatu podrównikowego poœredniego. Przez cały rok utrzymuje się tam bardzo podobna pogoda. Œrednie temperatury latem wynoszš ok. 27 stopni Celsjusza, zimš sš zaœ zaledwie o trzy stopnie niższe. Przez cały rok powietrze jest bardzo wilgotne i goršce. Œrednia roczna suma opadów na Jamajce i Haiti wynosi 2500 mm, jednak na obszarach górskich opady sš znacznie większe i częstsze.

Od czerwca do listopada region nawiedzajš niszczycielskie huragany, zwane także cyklonami tropikalnymi, wiejšce z prędkoœciš powyżej 33 m/s. I to właœnie ta wilgotnoœć powietrza jest głównym winowajcš tworzenia się wirowego układu wiatrów powstajšcego w obszarze niżów barycznych. Ta cyrkulacja charakteryzuje się przemieszczaniem po liniach specjalnych od zewnštrz do œrodka. Ciekawostkš jest, że na półkuli południowej, zgodnie z efektem Coriolisa, te gigantyczne wiry powietrza majš kierunek zgodny z ruchem wskazówek zegara. Na półkuli północnej kierunek zmienia się na przeciwny. Jednš z cech charakterystycznych tych cyklonów jest ich epicentrum, nazywane okiem cyklonu. Na tym obszarze wiatr staje się słaby lub wręcz całkowicie cichnie. Obserwatorzy, którzy znajdš się w oku cyklonu, widzš dookoła siebie gwałtowne burze i deszcze, mimo że dookoła panuje cisza, co daje niezwykle dramatyczny efekt. Oko cyklonu ma zazwyczaj od 20 do 50 km œrednicy. Kiedy przechodzi dalej, zrywa się gwałtowny wiatr, a obserwator znajduje się w najgroŸniejszej częœci cyklonu. Dzieje się tak dlatego, że obszar z intensywnymi ulewami i burzami układa się koncentrycznie wokół oka. W miarę przesuwania się do jego zewnętrznej częœci siła wiatru i deszczu słabnie.

Zabójcza dziesištka

Wœród dziesięciu największych huraganów, które zaatakowały basen Morza Karaibskiego i południowe wybrzeże USA, bez wštpienia jednym z najsilniejszych był huragan Andrew, który uderzył w Bahamy i Florydę pod koniec sierpnia 1992 r. Do 2005 r. był uznawany za największy tego typu kataklizm w basenie Morza Karaibskiego. Narodził się na południowo-œrodkowym Atlantyku, między wybrzeżem Afryki i Ameryki Południowej. Podobnie jak obecny huragan Irma, Andrew został zakwalifikowany do pištej kategorii w skali Saffira-Simpsona. Wiał z prędkoœciš 270 km na godzinę, niszczšc 63,5 tysišca domów i 124 tys. innych budynków użytecznoœci publicznej. Huragan Andrew zabił 65 osób i spowodował straty rzędu 26,5 mld dolarów.

W sierpniu 2005 r. zdeklasował go huragan Katrina, który zdewastował amerykańskie wybrzeże Zatoki Meksykańskiej. Mimo że w chwili, kiedy dotarł do USA, został zakwalifikowany do kategorii trzeciej w skali Saffira-Simpsona, wyrzšdził największe straty materialne w amerykańskiej historii tego typu kataklizmów. Katrina zabiła 1245 osób, najwięcej od czasu huraganu Okeechobee (zwanego także San Felipe Segundo), który w 1928 r. spustoszył Puerto Rico i Florydę, zabijajšc 2500 osób.

Dlaczego huragany majš imiona?

Œwiatowa Organizacja Meteorologiczna przyjęła zasadę, że większoœci huraganów sš nadawane popularne imiona, które zaczynajš się na wszystkie litery alfabetu, oprócz Q, X, Y i Z. W mediach rozpowszechniła się opinia, że większoœci huraganów, które przyniosły największe zniszczenia, nadano imiona żeńska. Nie jest to do końca prawda. Wœród dziesięciu najgorszych tego typu żywiołów pięć miało imiona męskie: Andrew (1992 r.), Mitch (1998 r.), Ivan (2004 r.), Dean (2007 r.) i Felix (2007 r.). Pozostałe pięć to wspomniana Katrina (2005 r.), Isabel (2003 r.), Emily (2005 r.), Rita (2005 r.) oraz Wilma (2005 r.).

Teraz nadcišgajšca ku Ameryce Irma, która już zdšżyła zrównać Karaiby z ziemiš, może okazać się największym huraganem w dotychczasowej historii. Co gorsza, towarzyszš jej dwa inne potężne cyklony tropikalne: Katia i Jose. Pierwszy z nich skierował się ku wschodnim wybrzeżom Meksyku na wysokoœci Półwyspu Jukatan, a drugi znajduje się jeszcze nad œrodkowym Atlantykiem. Oba otrzymały pierwszy stopień w skali Saffira-Simpsona.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL