Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Oddelegowanie: składki ZUS w Polsce, podatek za granicš

123RF
Kwestie podatkowe i dotyczšce ubezpieczeń społecznych sš uregulowane niezależnie od siebie. Ostateczne obowišzki w zakresie PIT i ZUS w Polsce oraz w państwie oddelegowania różniš się w zależnoœci od tego, do jakiego kraju wysłano pracownika.

ZUS w Polsce, a podatek za granicš. Mogłoby się wydawać, że jest to sytuacja nietypowa i rzadko spotykana. W praktyce jednak okazuje się, że to codziennoœć wielu pracowników delegowanych do pracy za granicę.

Brak znajomoœci przepisów lub niedostateczna komunikacja ze strony pracownika nie zwalnia przy tym płatnika z obowišzku prawidłowego naliczania zaliczek na PIT oraz składek na ZUS. Dlatego w przypadku każdego oddelegowania pracodawca powinien dołożyć starań, aby od poczštku dobrze rozpoznać sytuację pracownika i swoje obowišzki.

Państwo ubezpieczeń

Ubezpieczeniom w polskim ZUS podlegajš obowišzkowo przede wszystkim pracownicy zatrudnieni i wykonujšcy pracę w Polsce. Jednak także pracownicy oddelegowani do pracy za granicš mogš podlegać pod rodzimy system ubezpieczeń w okreœlonych okolicznoœciach. W tym kontekœcie można wyróżnić trzy rodzaje oddelegowania:

1) Oddelegowanie do kraju Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii

Generalnš regułš przyjętš przez UE, EOG i Szwajcarię jest podleganie systemowi ubezpieczeń społecznych tylko w jednym kraju (nie występuje tu ryzyko podwójnego oskładkowania przychodu). Jest to kraj, w którym osoba wykonuje pracę.

Kilka warunków

W tym zakresie obowišzujš jednak pewne wyjštki, a jednym z nich jest sytuacja czasowego oddelegowania. Pracownik oddelegowany do pracy za granicš nadal podlega polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych, jeżeli spełnione sš łšcznie następujšce warunki:

- pracownik wykonuje działalnoœć w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swojš działalnoœć i jest delegowany przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy,

- oddelegowanie nie przekracza 24 miesięcy – istnieje możliwoœć wydłużenia tego okresu do 5 lat w ramach porozumienia wzajemnego, które zawiera ZUS i odpowiednik ZUS z kraju oddelegowania,

- pracownik nie jest oddelegowany, aby zastšpić innš oddelegowanš osobę.

Aby pozostać w polskim systemie ubezpieczeń społecznych w trakcie oddelegowania do pracy za granicę, pracownik musi podlegać ubezpieczeniu społecznemu w Polsce przynajmniej przez jeden miesišc bezpoœrednio poprzedzajšcy okres oddelegowania. Konieczne jest także spełnienie warunku prowadzenia przez pracodawcę działalnoœci w Polsce – w tym przypadku musi to być znaczna częœć działalnoœci innej niż samo zarzšdzanie wewnętrzne.

Szczegółowe kryteria oceny, czy dany przedsiębiorca normalnie prowadzi swojš działalnoœć w Polsce, mogš być różne w zależnoœci od specyfiki prowadzonej działalnoœci.

A1 lub porozumienie

Gdy sš spełnione warunki pozostania w polskim systemie ubezpieczeń społecznych dla pracownika oddelegowanego, pracodawca powinien wystšpić do ZUS z wnioskiem o wydanie dla niego zaœwiadczenia poœwiadczajšcego ustawodawstwo właœciwe (A1). W razie przedłużenia oddelegowania ponad 24 miesišce, trzeba dodatkowo wystšpić o zawarcie przez ZUS i odpowiedniš instytucję kraju oddelegowania specjalnego porozumienia o utrzymaniu stosowania ustawodawstwa polskiego w stosunku do delegowanego na dalsze okresy.

Zaœwiadczenie A1 potwierdza podleganie ubezpieczeniom społecznym w Polsce w trakcie oddelegowania. Co więcej, na jego podstawie możliwe jest także wystšpienie do NFZ z wnioskiem o wydanie zaœwiadczenia S1, które potwierdza prawo pracownika do korzystania ze służby zdrowia w kraju oddelegowania (w przypadku krótszych wyjazdów możliwe jest uzyskanie karty EKUZ).

Co do zasady pracodawca powinien wystšpić do ZUS o wydanie zaœwiadczenia A1 przed rozpoczęciem oddelegowania. W praktyce jednak zaœwiadczenie to jest także wydawane na okresy przeszłe.

2) Oddelegowanie do kraju spoza UE, EOG i Szwajcarii, z którymi Polska zawarła umowę o zabezpieczeniu społecznym

Obecnie Polska ma zawartych 8 umów o zabezpieczeniu społecznym >patrz tabela. Każda z niż częœciowo różni się treœciš, jednak w zakresie podlegania systemowi ubezpieczeń społecznych celem jest uniknięcie koniecznoœci oskładkowania dochodu w dwóch krajach.

Większoœć zawartych przez Polskę umów o zabezpieczeniu społecznym reguluje kwestię podlegania systemowi ubezpieczeń społecznych w trakcie oddelegowania podobnie, jak ma to miejsce w UE. Zatem pracownicy wysyłani z Polski do poszczególnych krajów zwykle mogš być nadal objęci polskim systemem ubezpieczeń społecznych nawet przez 5 lat oddelegowania. Każdorazowo konieczne jest jednak wnikliwe przeanalizowanie przepisów umowy, bo mogš się one różnić dla poszczególnych krajów.

Jeżeli z analizy wyniknie, że Polska jest krajem właœciwym dla zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, należy wystšpić do ZUS z wnioskiem o wydanie stosownego zaœwiadczenia w tym zakresie. Gdy zaœ dana umowa przyznaje prawo do oskładkowania dochodu państwu oddelegowania, obowišzki płatnika powinny być ustalane na podstawie lokalnych przepisów kraju oddelegowania.

3) Oddelegowanie do kraju spoza UE, EOG i Szwajcarii, z którym Polska nie zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym

W przypadku, gdy pracownik jest oddelegowany do kraju spoza UE, EOG i Szwajcarii, z którym Polska nie zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym, nie obowišzujš wskazane wyżej regulacje. Dla płatnika oznacza to, iż w Polsce należy kierować się wyłšcznie przepisami polskimi – konieczna jest zapłata składek na ZUS na zasadach ogólnych. Jednoczeœnie istnienie obowišzku opłacania składek w Polsce nie zwalnia płatnika z ewentualnych obowišzków nakładanych przez państwo wykonywania pracy (kraj, do którego pracownik został oddelegowany).

W każdym przypadku konieczne jest sprawdzenie lokalnie obowišzujšcych przepisów w tym zakresie, które mogš nakładać na pracownika i/lub płatnika obowišzek zapłaty składek w kraju wykonywania pracy oraz ewentualne inne obowišzki rejestracyjne i/lub informacyjne. Powyższe może oznaczać, iż składki na ubezpieczenia społeczne będš należne w obu krajach (Polsce i kraju oddelegowania) i nie będzie możliwe efektywne wyeliminowanie podwójnego oskładkowania.

Łukasz Lubicz Dyrektor w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

Aneta Surmiak Menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL