Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Ochrona przedemerytalna pozwoli byłemu prezesowi ponownie objšć stanowisko

123RF
Zwolniony członek zarzšdu, objęty ochronš przedemerytalnš, może wrócić do pracy. Ustanie więzi korporacyjnej z osobš z władz spółki nie powoduje automatycznego ustania jej stosunku pracowniczego.

Tak uznał Sšd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 16 maja 2012 r. (III PZP 3/12). Podkreœlił, że brak celowoœci przywrócenia do pracy członka zarzšdu pracownika, który po odwołaniu z funkcji nie może efektywnie wykonywać obowišzków pracowniczych, gdyż nie ma ku temu umocowania, nie pozbawia go roszczeń z kodeksu pracy, w tym o przywrócenie do pracy.

Tš uchwałš SN przecišł rozbieżnoœci doktryny i orzecznictwa w sprawie dopuszczalnoœci żšdania przywrócenia do pracy przez odwołanego prezesa czy innego członka zarzšdu. Takie stanowisko SN wynika z autonomicznoœci korporacyjnego i pracowniczego stosunku prawnego łšczšcego osobę z zarzšdu ze spółkš. Stšd ustanie więzi korporacyjnej nie powoduje automatycznie ustania stosunku pracowniczego.

Jakie przepisy

Wniosek ten potwierdzajš:

-• art. 203 § 1 zdanie drugie kodeksu spółek handlowych, odnoszšcy się do spółek z ograniczonš odpowiedzialnoœciš oraz

-• art. 370 § 1 zdanie drugie k.s.h. dotyczšcy spółek akcyjnych.

Zgodnie z nimi odwołanie z zarzšdu z pełnionej funkcji uchwałš wspólników nie pozbawia tej osoby roszczeń ze stosunku pracy.

Sšd Najwyższy dopuœcił zatem formalnš możliwoœć sformułowania przez byłego członka zarzšdu roszczenia o przywrócenie do pracy. Zauważył jednak, że jego uwzględnienie przez sšd może zależeć od konkretnej sytuacji powoda. W szczególnoœci od tego, czy pozostaje on pod szczególnš ochronš stosunku pracy, w tym przedemerytalnš z art. 39 k.p.

Sšd nie zawsze zamieni

Rozpatrujšc sprawę byłego członka zarzšdu nieobjętego ochronš z art. 39 k.p. sšd pracy może sięgnšć po art. 45 § 2 w zw. z art. 56 § 2 k.p. Pozwalajš one wybrać za pracownika roszczenie o odszkodowanie zamiast jego żšdania o przywrócenie do pracy, gdy sšd uzna przywrócenie za niecelowe lub niemożliwe. To, że odwołany prezes nie będzie mógł wykonywać obowišzków po przywróceniu, bo nie ma mandatu do sprawowania funkcji, wystarczajšco uzasadnia przyznanie mu roszczenia alternatywnego.

Z odmiennš sytuacjš mamy do czynienia u osoby odwołanej z władz spółki, która jest pod szczególnš ochronš. W zwišzku z wyłšczeniem stosowania art. 45 § 2 przez art. 45 § 3 k.p. sšd nie może za niš wybrać odszkodowania w zamian za przywrócenie na etat.

Należy przychylić się do tego stanowiska SN. Sšd pracy powinien uwzględnić przywrócenie członka zarzšdu objętego szczególnš ochronš, którego odwołanie nie było spowodowane zawinionym naruszeniem przez niego obowišzków. Okolicznoœć, że między spółkš a przywróconym dojdzie wtedy jedynie do nawišzania formalnego stosunku pracowniczego, bez możliwoœci faktycznego wykonywania przez niego pracy, nie niweczy przysługujšcego mu roszczenia.

Nieuzasadnione jest zatem stosowanie w takiej sytuacji art. 477 [1] kodeksu postępowania cywilnego z zw. z art. 8 k.p. Na podstawie art. 477 [1] k.p.c. sšd pracy może orzec o odszkodowaniu zamiast zgłoszonego roszczenia o przywrócenie, gdy jest to nieuzasadnione. Art. 8 k.p. stanowi z kolei, że nie można czynić użytku ze swojego prawa, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Stosowanie art. 477 [1] k.p.c. w zw. z art. 8 k.p. prowadziłoby bowiem do sytuacji, gdy także członek zarzšdu, objęty szczególnš ochronš, byłby praktycznie pozbawiony szans przywrócenia na etat.

Zasšdzenie odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy byłego członka zarzšdu na mocy art. 477 [1] k.p.c. byłoby dopuszczalne, gdyby to działanie lub zaniechanie samego prezesa czyniło powrót do firmy nieuzasadnionym lub sprzecznym z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Potwierdza to SN w uchwale z 16 maja 2012 r.

Odmienna interpretacja

Nie można zatem zgodzić się z poglšdem wyrażonym w wyroku Sšdu Okręgowego w Białymstoku z 25 sierpnia 2015 r. (V Pa 98/14). Przyznał on, że już sama niemożnoœć wykonywania obowišzków pracowniczych przez byłego członka zarzšdu, który z odwołaniem utracił umocowanie do wykonywania czynnoœci w spółce, jest sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i uzasadnia stosowanie art. 477 [1] k.p.c.

Po pierwsze, takie twierdzenie w każdym przypadku usprawiedliwiałoby zasšdzenie odszkodowania na tej podstawie, choć sš to okolicznoœci niezależne od byłego członka zarzšdu. W konsekwencji zastosowanie art. 477 [1] k.p.c. w zw. z art. 8 k.p. prowadziłoby do jego pokrzywdzenia. To bowiem właœnie były prezes ponosiłby konsekwencje odwołania go z funkcji i rozwišzania z nim umowy. Po drugie, z roszczeniem o przywrócenie na etat odwołany z władz może żšdać wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, które u osoby objętej ochronš przedemerytalnš z art. 39 k.p. przysługuje za cały okres braku pracy. Natomiast przy odszkodowaniu wynagrodzenie należy się co do zasady jedynie za okres wypowiedzenia. Interpretacja klauzul generalnych z art. 8 k.p. stosowanych w zw. z art. 477 [1] k.p.c. dokonana przez SO w Białymstoku jest zatem sprzeczna z zasadš ochrony pracownika i nie powinno się jej stosować do byłego prezesa starajšcego się o powrót do spółki, objętego szczególnš ochronš.

Zdaniem autorki

Katarzyna Klimczak, prawnik, Meissner & Partnerzy Radcowie Prawni

Były członek zarzšdu objęty ochronš przedemerytalnš z art. 39 k.p. ma realnš szansę na przywrócenie do pracy. Za takim poglšdem przemawia cel kodeksowych regulacji o roszczeniach pracownika w razie rozwišzania z nim bezprawnie umowy przez spółkę, jakim jest jego ochrona przed niezgodnymi z prawem działaniami pracodawcy. Z momentem nawišzania stosunku pracowniczego między spółkš a prezesem staje się on pracownikiem. Należy zatem stosować do niego realne, a nie fikcyjne przepisy kodeksu pracy, w tym te o roszczeniach o przywrócenie do pracy.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL