Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

Zaświadczenie o chorobie wyklucza aktywność zawodowš

123RF
Zwolnienie to nie urlop ani okazja, aby dorobić. Zapis „chory może chodzić" pozwala podejmować tylko te czynnoœci, które nie zakłócš procesu rekonwalescencji.

Cel zwolnienia od pracy, jakim jest odzyskanie zdolnoœci do jej ponownego wykonywania, osišga się, stosujšc się do wskazówek medycznych. W zależnoœci od charakteru przyczyny uniemożliwiajšcej pracę lekarz na zaœwiadczeniu umieszcza informację: „chory może chodzić" lub „powinien leżeć". W praktyce te zapisy można różnie interpretować, co wynika z ich lakonicznego brzmienia i braku jednoznacznych definicji tych zwrotów.

Pacjent na nogach

Dyspozycja „chory może chodzić" to często informacja pożšdana przez pracownika czasowo niezdolnego do pracy z powodu choroby. Doœć powszechnie uważa się bowiem, że takie zalecenie pozwala pracownikowi na wszelkš aktywnoœć – za wyjštkiem œwiadczenia pracy na rzecz pracodawcy. Inaczej mówišc, pacjent może chodzić wszędzie, byleby nie do firmy.

Przykład

Pracownik zachorował zimš. Uwzględniajšc charakter choroby i poziom niedyspozycji zdrowotnej, lekarz wystawił mu zaœwiadczenie stwierdzajšce niezdolnoœć do pracy z adnotacjš „pacjent może chodzić". Czas rekonwalescencji pracownik postanowił przeznaczyć na poszukiwanie i zakup samochodu. Wišzało się to z wyjazdami, w tym poza województwo, w którym mieszkał. Mimo zalecenia „chory może chodzić", trudno tu przyjšć, że działania pracownika zmierzały do odzyskania właœciwej dyspozycji zdrowotnej. Można uznać, że nie stosował się on do wskazań lekarskich.

Uwaga! Zalecenie „chory może chodzić" nie oznacza pełnej dowolnoœci postępowania. Niezależnie od zaœwiadczenia, że etatowiec jest niezdolny do pracy, musi pamiętać o tym, że jej nie œwiadczy, a celem zwolnienia jest odzyskanie zdolnoœci do jej wykonywania. Co do zasady w czasie zwolnienia lekarskiego pracownik powinien powstrzymać się od wszelkiej aktywnoœci, która może zakłócić proces rekonwalescencji i tym samym opóŸnić jego powrót do pracy.

Po chleb można wyjœć

Jakš więc aktywnoœć może podjšć niezdolny do pracy, aby nie zarzucić mu naruszenia wskazania lekarskiego „chory może chodzić"? Z całš pewnoœciš ma prawo realizować wszelkie niezbędne czynnoœci życia codziennego. Będš to więc np. podstawowe zakupy spożywcze czy dodatkowe formy spędzania czasu poza domem sprzyjajšce rekonwalescencji, np. spacery czy lekka gimnastyka zaordynowane przez lekarza.

Nie cały czas w łóżku

„Chory powinien leżeć" to drugi rodzaj zalecenia, jakie może wybrać lekarz, wystawiajšc zaœwiadczenie o czasowej niezdolnoœci pracownika do zadań służbowych. Taka adnotacja jest najkorzystniejsza dla pracodawcy. Pozwala mu zweryfikować stosowanie się pracownika do wskazówek lekarskich.

Brak definicji zwrotu „chory powinien leżeć" powoduje, że w praktyce pojawiajš się wštpliwoœci dotyczšce zakresu tego wskazania. Wbrew dosłownemu brzmieniu tego sformułowania trudno bowiem przyjšć, że jedynš czynnoœciš, jakš może podjšć chory, jest leżenie w łóżku. Okres choroby – podobnie jak każdy inny – wišże się z koniecznoœciš załatwiania wielu potrzeb, np. fizjologicznych, przygotowania i spożywania posiłków i szeroko rozumianego funkcjonowania (przynajmniej na poziomie podstawowym). Nie można zatem dyspozycji „chory powinien leżeć" utożsamiać z całkowitym pozbawieniem go prawa do poruszania się.

Przykład

Samotnie mieszkajšcy pracownik zachorował na grypę. Lekarz stwierdził jego niezdolnoœć do pracy i wystawił zwolnienie z zaleceniem „chory powinien leżeć". Uwzględniajšc sytuację osobistš i rodzinnš pracownika, mimo wyraŸnego zalecenia chory będzie musiał wyjœć po zakupy, leki czy do lekarza na wizytę kontrolnš.

Uwaga! Choć zalecenia „chory powinien leżeć" nie wolno interpretować rozszerzajšco, nie zakazuje to bezwzględnego opuszczania miejsca zamieszkania. W zależnoœci od sytuacji pacjent może mieć potrzebę oddalenia się od domu, aby załatwić niezbędne sprawy życiowe (zakupy), w tym zwišzane z niedyspozycjš zdrowotnš (apteka, przychodnia, szpital).

Wskazówka „chory powinien leżeć" obligujšca do przebywania w obrębie miejsca zamieszkania nie pozwala jednak na to, aby w domu podejmować każdy rodzaj aktywnoœci.

Przykład

W okresie zimowym zatrudniony wykonywał prace budowlane w nowo powstajšcym i słabo jeszcze ogrzewanym domu, w którym już mieszka. Z powodu przeziębienia lekarz zalecił, że powinien leżeć. W internecie pracownik wyczytał, że ta adnotacja wišże się z obowišzkiem przebywania w miejscu zamieszkania. Uznał więc, że nie ma żadnych przeszkód, aby kontynuować prace remontowe przy domu – zarówno w jego wnętrzu, jak i w granicach działki. To nieprawidłowe postępowanie chorego. Sam fakt przebywania w domu to za mało, aby uznać, że pracownik realizował cel zwolnienia i stosował się do zalecenia lekarskiego. Z całš pewnoœciš czynnoœci remontowe nie przyspieszš jego rekonwalescencji i powrotu do pracy.

Bez żadnej pracy

Odzyskanie sprawnoœci w okresie, na jaki opiewa zwolnienie, co do zasady jest możliwe, gdy chory będzie stosował się do wskazówek lekarskich. Powinien mieć œwiadomoœć, że do pracy jest niezdolny przez okres podany w ZUS ZLA. Musi więc wykupić właœciwe leki, regularnie je stosować oraz ograniczyć aktywnoœć życiowš, przestrzegajšc podanych zaleceń.

Stwierdzenie niezdolnoœci do pracy nie może być traktowane wybiórczo. Zakaz wykonywania pracy w trakcie zwolnienia dotyczy zarówno podstawowej aktywnoœci zawodowej, np. w firmie, która angażuje pracownika na umowie, jak i wszelkich innych form zatrudnienia niezależnie od ich podstawy prawnej.

Przykład

Pracownik fizyczny firmy budowlanej po przebytej operacji przepukliny otrzymał zaœwiadczenie lekarskie stwierdzajšce niezdolnoœć do pracy. Wœród zaleceń znajdowała się informacja, że pacjent może chodzić, nie wolno mu natomiast wykonywać żadnych prac fizycznych. W czasie rekonwalescencji pracownik zatrudnił się na zlecenie w innej firmie budowlanej. Ponad wszelkš wštpliwoœć wykorzystywał zwolnienie sprzecznie z jego celem. Zachowanie robotnika naruszało zarówno obowišzek powstrzymania się od pracy w czasie orzeczonej niezdolnoœci do jej œwiadczenia, jak i przeczyło zaleceniom medycznym i przeznaczeniu tego okresu na wyzdrowienie.

Nic szybciej

Majšc œwiadomoœć, że pracownik otrzymał zwolnienie lekarskie, pracodawca w żadnym wypadku nie powinien dopuszczać go do pracy. I to niezależnie od tego, jakie zakłócenia w organizacji pracy spowoduje absencja chorego.

Przykład

Chory pracownik dostał zwolnienie na dziesięć dni. Po tygodniu poczuł się na tyle dobrze, że przyszedł do pracy, oœwiadczajšc szefowi, że ma się znakomicie i spokojnie może pracować. Pracodawca nie powinien mieć żadnych wštpliwoœci. Bez względu na zapewnienia etatowca nie wolno go dopuœcić do obowišzków dopóty, dopóki nie skończy się jego zwolnienie lekarskie.

Majšc œwiadomoœć orzeczonej niezdolnoœci do pracy, chory nie ma prawa jednostronnie skracać czasu zwolnienia w zależnoœci od dyspozycji zdrowotnej konkretnego dnia. Musi na nim wytrwać do końca.

Co wynika z orzecznictwa sšdowego

• Pracownik, który w czasie zwolnienia lekarskiego podejmuje czynnoœci sprzeczne z jego celem, jakim jest odzyskanie zdolnoœci do pracy, a zwłaszcza czynnoœci prowadzšce do przedłużenia nieobecnoœci w pracy, godzi w dobro pracodawcy i działa sprzecznie ze swoimi obowišzkami (lojalnoœć wobec pracodawcy; obowišzek œwiadczenia pracy i usprawiedliwienia nieobecnoœci). W konkretnych przypadkach takie zachowanie pracownika może być uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowišzków pracowniczych (wyrok Sšdu Najwyższego z 26 wrzeœnia 2001 r., I PKN 638/00).

• Adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treœci „pacjent może chodzić" nie usprawiedliwia wykonywania pracy przez pracownika, którego taka adnotacja dotyczy. Taki zapis upoważnia go jedynie do wykonywania zwykłych czynnoœci życia codziennego, np. poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na zabieg czy kontrolę lekarskš (wyrok Sšdu Apelacyjnego w Katowicach z 12 listopada 2002 r., III AUa 3189/01).

• Podjęcie przez pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby czynnoœci zarobkowych sprzecznych ze wskazaniami lekarskimi nie jest wykonywaniem obowišzku troski o dobro zakładu, nawet wtedy, gdy pracodawca, bez swojej wiedzy i zgody, uzyskał przy okazji korzyœć majštkowš (wyrok SN z 16 listopada 2000 r., I PKN 44/00).

• Udział pracownika we własnym œlubie, ale w czasie zwolnienia lekarskiego, zawierajšcego adnotację „chory może chodzić", nie koliduje z obowišzkami pracowniczymi i nie może być uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowišzków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (wyrok SN z 2 kwietnia 1998 r., I PKN 14/98).

–Sebastian Kryczka

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL