Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kadry

SN: etat także dla prezesa zarzšdu spółki z o.o.

123RF
Prezes zarzšdu spółki z ograniczonš odpowiedzialnoœciš, będšcy jednoczeœnie jej wspólnikiem, ale nie jedynym udziałowcem, może wykonywać obowišzki prezesa zarzšdu na podstawie umowy o pracę.

Takie stanowisko wyraził Sšd Najwyższy w wyroku z 16 grudnia 2016 r. (II UK 517/15).

W komentowanym stanie faktycznym wspólnikami spółki były dwie osoby – zainteresowana posiadajšca 10 proc. udziałów i inna osoba posiadajšca 90 proc. udziałów. Zainteresowana została prezesem zarzšdu spółki. Następnie zawarła z pełnomocnikiem spółki umowę o pracę na czas nieokreœlony na stanowisku prezesa zarzšdu. Niedługo potem przeszła na zwolnienie lekarskie w zwišzku z chorobš i cišżš.

ZUS w toku kontroli stwierdził, że zainteresowana jako pracownik spółki nie podlega obowišzkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia zawarcia rzekomej umowy o pracę. Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji.

Sšd I instancji oddalił odwołanie spółki. Stwierdził, że umowa o pracę zawarta z zainteresowanš była nieważna – została bowiem podpisana przez osobę nieuprawnionš ze strony spółki. Tym samym kobieta nie mogła podlegać pracowniczym ubezpieczeniom społecznym. Na skutek apelacji spółki sprawa trafiła do sšdu apelacyjnego. Ten uznał złożonš apelację za niezasadnš. Wskazał, że co prawda kwestia zawarcia umowy o pracę i jej ważnoœci nie została prawidłowo rozstrzygnięta przez sšd I instancji, to jednak w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że zainteresowana sprawowała funkcję prezesa zarzšdu na podstawie umowy o pracę.

Sšd Najwyższy uchylił powyższy wyrok sšdu apelacyjnego i przekazał sprawę sšdowi II instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia SN podniósł, że do nawišzania stosunku pracy nie ma zasadniczego znaczenia okolicznoœć, czy umowa o pracę została formalnie zawarta oraz czy była ważna. Jednoczeœnie SN zwrócił uwagę, że sam kodeks pracy przewiduje możliwoœć zatrudnienia na podstawie umowy o pracę osoby zarzšdzajšcej w imieniu pracodawcy zakładem pracy, a zatem w tym zakresie również może istnieć podporzšdkowanie pracownicze. Nie można więc uznać, że prezes zarzšdu nie może wykonywać swoich zadań również na podstawie łšczšcego go ze spółkš stosunku pracy.

Komentarz eksperta

Anna Golenia, prawnik w Kochański Zięba & Partners

Komentowane orzeczenie Sšdu Najwyższego dotyczy aktualnego problemu rozumienia pojęcia podporzšdkowania pracowniczego w odniesieniu do współczesnego rynku, który coraz częœciej wymaga od pracowników samodzielnoœci i niezależnoœci.

Przykładem pracowników, którzy nie wpisujš się w ramy standardowego modelu zatrudnienia pracowniczego (pracowniczego podporzšdkowania), sš członkowie zarzšdów spółek kapitałowych, w tym prezesi zarzšdów. W komentowanym wyroku SN unaocznia fakt, że prezes zarzšdu spółki jest osobš zarzšdzajšcš w imieniu pracodawcy (spółki) zakładem pracy, a taka osoba może być zatrudniona na podstawie umowy o pracę, co wynika z szeregu przepisów kodeksu pracy. Należy jednak pamiętać, że możliwoœć nawišzania stosunku pracy z prezesem zarzšdu może być kwestionowana, jeœli jest on jednoczeœnie jedynym wspólnikiem spółki lub udział innych osób w kapitale zakładowym spółki jest iluzoryczny.

W przypadku prezesa zarzšdu spółki występuje szczególny rodzaj podporzšdkowania pracowniczego – tzw. „autonomiczne" podporzšdkowanie pracownicze. Przejawia się ono tym, że prezes zarzšdu ma obowišzek respektować uchwały wspólników spółki i wypełniać powinnoœci wynikajšce z kodeksu spółek handlowych. Tym samym on sam nie wyznacza sobie zadań prezesa zarzšdu, wynikajš one z decyzji spółki oraz przepisów prawa. Natomiast sposób realizacji tych zadań pozostawiony jest prezesowi zarzšdu (osobie zarzšdzajšcej w imieniu pracodawcy zakładem pracy).

Należy również wskazać, że zasadnicze znaczenie w przypadku ustalenia podlegania obowišzkowo ubezpieczeniom społecznym SN przypisuje okolicznoœci, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy, tj. czy był on rzeczywiœcie wykonywany. Sšd Najwyższy potwierdza, że samo formalne zawarcie umowy, wypłata wynagrodzenia, opłacanie odpowiednich składek nie stanowi tytułu do ubezpieczenia społecznego, jeœli w ramach łšczšcego strony stosunku nie występujš elementy charakterystyczne dla stosunku pracy. W sytuacji gdy praca była rzeczywiœcie wykonywana oraz istniały elementy, o których mowa w art. 22 § 1 kodeksu pracy (m.in. podporzšdkowanie pracownicze), to nawet w przypadku niezawarcia umowy o pracę, danš osobę uznaje się za pracownika podlegajšcego obowišzkowo pracowniczym ubezpieczeniom społecznym.

Komentowany wyrok SN jest istotny nie tylko z punktu widzenia zatrudnienia pracowniczego członków zarzšdu spółek kapitałowych, ale odnosi się również do podnoszonej często przez organ rentowy pozornoœci umowy o pracę z uwagi na stan cišży pracownicy. Sšd Najwyższy wyraŸnie zaznaczył, że okolicznoœć, iż strony zawarły umowę o pracę w zwišzku z chęciš uzyskania œwiadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie przesšdza o tym, że zawarta umowa o pracę jest pozorna. Jeżeli zatem praca była wykonywana i inne elementy istotne dla stosunku pracy zostały spełnione, a motywacjš pracownika było podleganie ubezpieczeniom społecznym, to zawarta umowa o pracę stanowi ważny i skuteczny tytuł do ubezpieczenia społecznego.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL