Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

Warszawski samorzšd rozpoczyna dekomunizację ulic

Samorzšdy majš czas do 1 wrzeœnia na zmianę nazw ulic.
Fotorzepa, Wojciech Grzędziński
Boje o Dšbrowszczaków, Waryńskiego i 22 Lipca. Samorzšdy muszš dekomunizować patronów ulic.

Warszawski ratusz rozpoczyna konsultacje dotyczšce usunięcia patronów, którzy zdaniem IPN, propagujš ustrój totalitarny. Taki obowišzek nakłada przyjęta rok temu ustawa. Samorzšdy majš czas na korektę nazw i patronów do 1 wrzeœnia. Jeżeli tego nie zrobiš, decyzję podejmie wojewoda.

Mieszkańcy Warszawy mogš się wypowiedzieć na temat 12 nazwisk i nazw m.in. Juliana Bruna, Józefa Ciszewskiego, Zygmunta Modzelewskiego, Wincentego Rzymowskiego, Zwišzku Walki Młodych. Zdaniem opozycji (w Warszawie większoœć w Radzie Warszawy ma PO, i jej radni zaakceptowali listę) zapoczštkowane konsultacje nie majš umocowania prawnego i nie obejmujš wszystkich, których trzeba usunšć ze stołecznych ulic. Wskazujš, że na liœcie tej nie ma m.in. alei Armii Ludowej oraz Dšbrowszczaków. – Armia Ludowa była organizacjš, która wprost wywodziła się z Gwardii Ludowej, która była jawnš agenturš Stalina w Polsce. Członkowie PPR byli jednoczeœnie gwardzistami, a Armia Ludowa nie uznawała legalnie działajšcych władz polskich w Londynie – przypomina dr Andrzej Zawistowski, były dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN, pracownik SGH. W tym przypadku historycy nie majš wštpliwoœci.

Kontrowersje budzi zmiana patronów ulic poœwięconych Dšbrowszczakom, czyli żołnierzom międzynarodowych brygad walczšcych w czasie wojny domowej w Hiszpanii w latach 1936–1939 po stronie republikańskiego rzšdu.

Kilka dni temu na ulicy Dšbrowszczaków w Olsztynie przeciwko zmianom protestowali działacze i sympatycy partii Razem. Wczeœniej podobne protesty odbywały się w Warszawie, Opolu czy Gdańsku. Zwolennicy zachowania tej nazwy na tabliczkach ulic wskazujš, że członkami brygad nie byli tylko komuniœci, ale także zwišzkowcy, socjaliœci, przedstawiciele organizacji żydowskich, którzy jeszcze przed wybuchem II wojny œwiatowš walczyli z faszyzmem. Odmienne zdanie prezentuje IPN. Z notki umieszczonej na stronie Instytutu wynika m.in., że Dšbrowszczacy walczyli o przekształcenie Hiszpanii w państwo stalinowskie. Z ich szeregów wywodzili się także komuniœci, m.in. Bolesław Mołojec, Karol Œwierczewski.

Przy okazji dekomunizacji nazw ulic doszło do prawdziwej wojny ideologicznej. W Gdańsku Federacja Młodzieży Walczšcej zaproponowała m.in. zdjęcie z tabliczek XIX-wiecznego działacza socjalistycznego Ludwika Waryńskiego, a wstawienie w jego miejsce Anny Walentynowicz. Propozycja zmian w Olsztynie objęła m.in. działaczy społecznych, Jacka Kuronia i Marka Kotańskiego. Pierwszego za to, że w młodoœci należał do organizacji komunistycznej, drugiego, bo należał do Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczšcym Rady Państwa PRL gen. Wojciechu Jaruzelskim.

W Szczecinie w spór z IPN weszła PO, bowiem w miejsce kwestionowanych patronów Instytut zaproponował m.in. Romana Dmowskiego i Annę Walentynowicz. Poseł Sławomir Nitras nazwał to „ideologicznym interwencjonizmem państwa PiS". Jego partia postuluje, aby na patronów ulic i placów wybierać osoby, które były zwišzane z regionem. Do kuriozalnej sytuacji doszło w gminie Kruklanki, gdzie nazwę ulicy 22 lipca zmieniono na ul. 22 Lipca. W uzasadnieniu do uchwały radni przekonywali, że pierwotna nazwa była zwišzana z obchodzonš w PRL rocznicš ogłoszenia manifestu PKWN. Takie œwięto zostało zniesione w 1990 r. Dlatego ich zdaniem teraz 22 Lipca jest „wyłšcznie datš w kalendarzu" i „nie kojarzy się z ustrojem totalitarnym". Według IPN samorzšd próbował w ten sposób obejœć ustawę o dekomunizacji. Uchwałę rady gminy uchylił wojewoda warmińsko-mazurski, a jego decyzję samorzšd zaskarżył do Sšdu Administracyjnego.

Z informacji warszawskiego Stowarzyszenia KoLiber, które niedawno zainicjowało projekt „Zmiany nazw ulic", w całym kraju zmiany patronów mogš objšć 1600 ulic i placów. Pod koniec maja Senat zajšł się nowelizacjš tej ustawy. Parlamentarzyœci chcš stworzyć prawny mechanizm także do usuwania nazw budowli czy pomników, obelisków, popiersi, tablic, znaków gloryfikujšcych ustrój totalitarny. Np. w Stargardzie na cmentarzu znajduje się zdjęta z mauzoleum żołnierzy Armii Czerwonej płaskorzeŸba, na której znajdujš się wizerunki Lenina i Stalina. Z kolei na kolumnie Zygmunta w Warszawie tablica gloryfikujšca Bolesława Bieruta.

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: m.kozubal@rp.pl

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL